Styracaceae


Styrakowate w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Styracaceae) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Styrakowate, styrakowcowate (Styracaceae) – rodzina drzew i krzewów z rzędu wrzosowców. Obejmuje 11 rodzajów liczących około 160[1][3]–180 gatunków[4] (ok. 80% gatunków należy do jednego rodzaju – styrak Styrax[3]). Rośliny te występują we wschodniej i południowo-wschodniej Azji, na obu kontynentach amerykańskich oraz w południowej Europie. Dawniej styrak lekarski dostarczał wonnej żywicy do kadzideł. Krzewy z rodzaju styrak i ośnieża uprawiane są jako ozdobne[5]. Wiele z rodzajów odkryto dopiero po latach 20. XX wieku, a Melliodendron, Rehderodendron i Sinojackia opisano dopiero w latach 60. XX wieku. W przeszłości rośliny z tej rodziny były szeroko rozprzestrzenione na półkuli północnej – znane są z trzeciorzędu Europy Środkowej i Ameryki Północnej[6] (najstarsze ślady kopalne pochodzą z eocenu[3]).

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Niemal wszystkie rodzaje występują w Azji wschodniej i południowo-wschodniej (po Nową Gwineę na południowym wschodzie), największe zróżnicowanie osiągając w Chinach. Dwa z rodzajów występujących w Chinach mają swoich przedstawicieli także na innych kontynentach. Zasięg rodzaju ośnieża (Halesia) obejmuje Chiny i wschodnią część Stanów Zjednoczonych. Z kolei rośliny z rodzaju styrak (Styrax) występują na wszystkich wcześniej wymienionych obszarach, a także w Ameryce Środkowej i Południowej (bez jej południowej części) oraz we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, gdzie rośnie jeden gatunek – styrak lekarski[5]. Wyodrębniany przez dawniejszych autorów rodzaj Pamphilia (współcześnie włączany do rodzaju Styrax[3]) występuje w Brazylii[6].

Morfologia | edytuj kod

Białe kwiaty i oskrzydlone owoce ośnieży karolińskiej Kwiaty Pterosyrax corymbosus Pokrój Styrax japonicus Kwitnący styrak lekarski
Pokrój
Drzewa i krzewy cechujące się występowaniem na liściach, kielichach i młodych pędach gwiaździstych i tarczkowatych włosków[6], rzadko organy te są nagie[5].
Liście
Zwykle skrętoległe, bez przylistków (rzadko z drobnymi), pojedyncze i zazwyczaj całobrzegie[5].
Kwiaty
Drobne lub najwyżej średniej wielkości, zwykle pachnące[6], zebrane w kwiatostany groniaste, wiechowate lub wierzchotkowate, rzadko wyrastają pojedynczo na starszych pędach lub w pęczkach. Kwiaty są obupłciowe (czasem tylko żeńskie), promieniste, zwykle cztero- lub pięciokrotne. Kielich jest rurkowaty lub kubeczkowaty i składa się z 4–5 działek (czasem bardzo zredukowanych[4]). Korona biała, składa się z 4–5 płatków, przynajmniej u nasady zrośniętych i tu nieco rurkowata. Pręcików jest zwykle dwa razy więcej od liczby płatków, ale ułożone są w jednym okółku. Rzadziej jest ich tyle samo ile płatków. Bywają zrośnięte w rurkę lub zrośnięte u nasady z płatkami korony. U różnych rodzajów zalążnia jest górna, wpółdolna lub dolna. Powstaje z trzech lub pięciu owocolistków w dolnej części podzielona jest na odpowiadającą im liczbę komór. W każdej znajduje się zalążek, czasem nawet jest ich wiele, ale ostatecznie w owocu rozwijają się nie więcej jak dwa nasiona. Słupek jest pojedynczy i zwieńczony główkowatym lub podzielonym na łatki znamieniem[6][5].
Owoce
Różne w różnych rodzajach. Częste są pestkowce mięsiste lub suche, poza tym torebki i suche owoce niepękające[6]. Owoc wsparty jest zawsze trwałym kielichem i zawiera jedno lub dwa nasiona[5].

Systematyka | edytuj kod

Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina styrakowatych (Styracaceae) jest siostrzana dla zimnicowatych (Diapensiaceae), wraz z którymi tworzą grupę, dla której klad bazalny stanowią symplokowate Symplocaceae w obrębie rzędu wrzosowców, wchodzącego w skład kladu astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[1][3].

W obrębie rodziny klad bazalny tworzą rodzaje Huodendron i Styrax. Pozostała grupa rozbija się na dwie grupy niebazalne, z których jedna obejmuje rodzaje Alniphyllum i Bruinsmia, a druga pozostałe rodzaje[1][7].

Wykaz rodzajów[8]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-12-15].
  2. Robert W. Kiger, James L. Reveal: A comprehensive scheme for standardized abbreviation of usable plant-family names and type-based suprafamilial names. University of Maryland. [dostęp 2015-07-24].
  3. a b c d e Peter W. Fritsch: Styracaceae de Candolle & Sprengel. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-07-24].
  4. a b Shumei Huang & James W. Grimes: Styracaceae Dumortier. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2015-07-24].
  5. a b c d e f Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 313. ISBN 1-55407-206-9. (ang.)
  6. a b c d e f Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 114-116. ISBN 83-7079-778-4.
  7. Peter W. Fritsch, Cynthia M. Morton, Tao Chen, Candice Meldrum. Phylogeny and Biogeography of the Styracaceae. „International Journal of Plant Sciences”. 162, S6, s. S95-S116, 2001. DOI: 10.1086/323418
  8. List of genera in family STYRACACEAE. W: Vascular Plant Families and Genera [on-line]. Kew Royal Botanical Gardens. [dostęp 2015-07-24].
Na podstawie artykułu: "Styracaceae" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy