Siarczan sodu


Siarczan sodu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Siarczan sodu, Na2SO4nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowego i sodu. Występuje w postaci bezwodnej i uwodnionej – heptahydratu i dekahydratu. Forma bezwodna występuje w naturze jako rzadki minerał tenardyt, a dziesięciowodna – mirabilit (natomiast minerał glauberyt jest mieszanym siarczanem sodowo-wapniowym).

Spis treści

Historia | edytuj kod

Siarczan sodu w formie dekahydratu, Na2SO4·10H2O, został wyizolowany w roku 1625 przez Johanna Glaubera z wody ze źródła leczniczego w pobliżu Neapolu. Ponieważ wypicie tej wody doprowadziło go do wyleczenia z ciężkiej choroby układu pokarmowego, nazwał uzyskane kryształy Sal Mirabilis („sól cudowna”). W późniejszym okresie Glauber opracował metodę otrzymywania kwasu solnego z chlorku sodu z kwasem siarkowym i jako produkt uboczny wyizolował substancję, którą zidentyfikował jako swoją Sal Mirabilis. W wyniku długoletnich badań tego związku określił 26 jego zastosowań medycznych, 12 alchemicznych i 21 w sztuce; m.in. opracował mieszaninę oziębiającą umożliwiającą wymrożenie wody z wina. W efekcie siarczan sodu został nazwany „solą glauberską”; nazwa ta bywa używana również współcześnie[6].

Otrzymywanie | edytuj kod

Poza wydobyciem siarczanu sodu z jego naturalnych złóż i następnym oczyszczaniem go, może być on także otrzymywany w dwóch procesach otrzymywania chlorowodoru[3]:

2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2HCl↑ 4NaCl + 2SO2 + O2 + 2H2O → 2Na2SO4 + 4HCl↑

Otrzymany roztwór jest następnie poddawany krystalizacji frakcyjnej[3].

Siarczan sodu jest także produktem ubocznym otrzymywania fenolu poprzez stapianie soli kwasów benzenosulfonowych z wodorotlenkiem sodu[3].

Właściwości | edytuj kod

Wykres rozpuszczalności siarczanu sodu w wodzie, ze względu na temperaturę

Bezwodny siarczan sodu jest białym krystalicznym proszkiem o strukturze rombowej lub heksagonalnej i twardości w skali Mohsa równej 2,8. Ma właściwości higroskopijne. Współczynnik załamania wynosi 1,468[3].

Dziesięciowodny siarczan sodu tworzy natomiast bezbarwne jednoskośne kryształy o twardości w skali Mohsa wynoszącej 1,8. Współczynnik załamania wynosi 1,394[3].

Siarczan sodu bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, natomiast jest nierozpuszczalny w etanolu[1][3].

Zastosowanie | edytuj kod

Siarczan sodu jest wykorzystywany w procesie Krafta do otrzymywania ścieru drzewnego. Stosowany również przy produkcji szkła, barwników (m.in. ultramaryny) i detergentów. Bezwodny siarczan sodu stosuje się jako środek pochłaniający wodę. Służy również do otrzymywania innych soli[3].

W medycynie stosowany jest jako osmotycznie aktywny środek przeczyszczający. Jest on słabo absorbowany w przewodzie pokarmowym tworząc roztwór hipertoniczny, co uniemożliwia odwadnianie masy kałowej w jelitach[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-91, ISBN 978-1-4200-9084-0 .
  2. Siarczan sodu (CID: 24436) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c d e f g h i j Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 877–879. ISBN 0-07-049439-8.
  4. a b c Siarczan sodu (nr 204447) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2012-01-06].
  5. Siarczan sodu (nr 204447) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2012-01-06].
  6. Hill, James C.. Johann Glauber's discovery of sodium sulfate - Sal Mirabile Glauberi. „Journal of Chemical Education”. 56 (9), s. 593, 1979. DOI: 10.1021/ed056p593
  7. Robert Engelhorn, Ernst Seeger, Jan H. Zwaving: Laxatives. W: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. John Wiley & Sons, 2005. DOI: 10.1002/14356007.a15_183.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Na podstawie artykułu: "Siarczan sodu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy