Poziom genetyczny gleby


Poziom genetyczny gleby w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Profil glebowy

Poziom glebowy, poziom genetyczny gleby - to warstwa mineralna, organiczna lub organiczno-mineralna, znajdująca się w obrębie profilu glebowego, mniej więcej równoległa do powierzchni gleby, przekształcona pod wpływem czynników glebotwórczych. Poszczególne poziomy genetyczne różnią się między sobą, np. barwą, zawartością próchnicy, składem mineralogicznym i chemicznym, strukturą i innymi właściwościami. Rodzaj i układ poziomów genetycznych w profilu glebowym są charakterystyczne dla poszczególnych typów gleb.

Poziomy glebowe posiadające ściśle zdefiniowane i mierzalne cechy (wynikające z oddziaływania zachodzących procesów glebotwórczych) nazywa się poziomami diagnostycznymi gleby. Istnieje wyraźna tendencja do zastępowania w typologi gleby klasycznego podejścia gleboznawczo-genetycznego (opartego na procesach glebotwórczych i sekwencji poziomów genetycznych) przez podejście ilościowe wykorzystujące poziomy diagnostyczne do nazwania gleby.

Poziomów genetycznych gleby nie należy mylić z warstwą sedymentacyjną lub wietrzeniową gleby, gdyż określenie to związane jest z procesami geologicznymi i geomorfologicznymi, a nie glebotwórczymi. Czasami jednak poziomy glebowe mogą nawiązywać do określonych warstw sedymentacyjnych.

W obowiązującej w Polsce "Systematyce gleb Polski" z 2011 r. rozróżnia się poziomy główne, a w miarę konieczności także poziomy przejściowe, mieszane i podpoziomy. Każdy z nich ma szereg właściwości typowych oraz towarzyszących.

Spis treści

Poziomy główne | edytuj kod

Poziomy główne określa się na podstawie dominujących form i intensywności przeobrażeń utworu macierzystego ukształtowanego w czasie procesów glebotwórczych: zmiany barwy, przekształcenia struktury, akumulacji materii organicznej, wymycia lub wmycia frakcji iłu, związków Fe i Al, węglanów lub soli, a także silnego oglejenia. Każdy z głównych poziomów posiada specyficzną nazwę oraz oznaczenie w postaci dużej litery alfabetu łacińskiego. W Polsce obowiązują oznaczenia zgodne z "Systematyką gleb Polski" z 2011 r. (nawiązujące do klasyfikacji WRB), jednak można jeszcze powszechnie spotkać oznaczenia zgodne z poprzednią systematyką z 1989 r.

Przyrostki — oznaczenia cech i właściwości poziomów i warstw | edytuj kod

Symbole oznaczenia cech poziomów według sgP 1989 niemające odpowiednika w sgP 2011 (tabela powyżej) | edytuj kod

  • k - warstwa reliktowa kontaktu krioiluwialnego z zamarzniętym podłożem, wytworzona w środowisku peryglacjalnym,
  • ni - torf niski,
  • n - poziom namułów mineralnych zawierających warstwy organiczne,
  • pr - torf przejściowy,
  • r - nieiluwialne nagromadzenie żelaza, glinu, manganu, próchnicy, niekiedy wzbogacone we frakcję ilastą, pylastą, stosuje się do poziomu głównego B w glebach uprawnych,
  • re - poziom reliktowy, stosuje się do poziomów starszej genezy znajdujących się w obrębie współczesnych procesów glebotwórczych,
  • t w glebach organicznych oznacza torf, stosuje się do poziomu głównego O,
  • w - kreda jeziorna, wapno łąkowe,
  • wy - torf wysoki,

Symbole stosowane tylko do opisu gleb hydrogenicznych według SgP 1989 | edytuj kod

  • bg - warstwa torfu bór-bagnowego torfowiska wysokiego,
  • brz - warstwa torfu brzezinowego torfowiska przejściowego,
  • me - warstwa torfu mechowiskowego torfowiska niskiego,
  • ms - warstwa torfu mszarnego torfowiska przejściowego i wysokiego,
  • n - poziom namułów mineralnych rozdzielających warstwy organiczne,
  • ni - torf niski,
  • ol - warstwa torfu olsowego torfowiska niskiego,
  • pr - torf przejściowy,
  • sz - warstwa torfu szuwarowego torfowiska niskiego,
  • tu - warstwa torfu turzycowego torfowiska niskiego,
  • tz - warstwa torfu zamulonego,
  • wr - warstwa torfu wrzosowiskowego torfowiska wysokiego,
  • wy - torf wysoki,
  • R1, R2, R3 - stopień rozkładu torfu,

Podpoziomy | edytuj kod

Jeżeli istnieje konieczność podziału poziomów na podpoziomy, wówczas po literach oznaczających poziomy główne (O, A itd.) dodaje się cyfry arabskie w ciągłej sekwencji (np. A1, A2, A3). Wskazują one różnice cech i właściwości poziomów, możliwe do zaobserwowania podczas prac terenowych. Zazwyczaj są to barwa lub struktura gleby. Cechy podpoziomu wynikające z pedogenezy oznacza się małymi literami łacińskimi, które dodawane są jako przyrostki dodajemy pomiędzy symbolem poziomu głównego a cyframi arabskimi (np. Bt1, Bt2, Bt3). W poprzedniej systematyce gleb Polski z 1989 r. przyrostki zapisywało się na końcu (np. B1t, B2t).

Poziomy przejściowe i mieszane | edytuj kod

Poziomy mieszane - obejmują pas o szerokości większej niż 5 cm, gdzie obok siebie występują w formie zacieków, soczewek lub warstewek morfologicznie odmienne części zalegających powyżej i poniżej poziomów głównych. Oznacza się je tzw. zapisem łamanym: A/B, B/C itp.

Poziomy przejściowe - zaznacza się gdy widać jednocześnie przenikające się cechy obydwu poziomów sąsiadujących poziomów głównych. Oznacza się je: AB, BC itp. Cechy symbolu zapisanego jako pierwszy są wyraźniejsze.

Zobacz też | edytuj kod

Literatura | edytuj kod

  • Systematyka gleb Polski, wydanie 4. „Roczniki gleboznawcze”. 40, 3/4, 1989. Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Warszawa. 
  • Saturnin Zawadzki (red): Gleboznawstwo. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1999. ISBN 83-09-01703-0.
  • Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz: Badania ekologiczno-gleboznawcze. Warszawa: PWN, 2005. ISBN 83-01-14216-2.
  • Systematyka gleb Polski, wydanie 5. „Roczniki gleboznawcze”. 62, 3, 2011. Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Warszawa. 
  • Cezary Kabała: Morfologia gleb. W: Andrzej Mocek (red.): Gleboznawstwo. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015. ISBN 978-83-01-17944-6.
Na podstawie artykułu: "Poziom genetyczny gleby" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy