Fluoryt


Fluoryt w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fluoryt – szeroko rozpowszechniony minerał z gromady halogenków.

Nazwa pochodzi od łac. fluere = płynąć, z powodu zdolności tego minerału do obniżania temperatur topnienia szeregu innych minerałów (zastosowanie fluorytu jako topnika opisał w roku 1529 Georgius Agricola). Od jego nazwy pochodzi nazwa pierwiastka chemicznegofluoru oraz zjawiska fluorescencji[1].

Spis treści

Właściwości | edytuj kod

Świecenie fluorytu poddanego działaniu promieni UV

Tworzy sześcienne lub ośmiościenne kryształy, osiągające niekiedy duże rozmiary. Często występuje w postaci bliźniaków krzyżowych. Często tworzy naloty, naskorupienia i żyły. Ładne kryształy występują zazwyczaj w druzach w formie szczotek krystalicznych. W czystej formie jest bezbarwny; w przyrodzie jest zabarwiony na najróżniejsze kolory – od żółtego, różowego, zielonego i niebieskiego aż po czarny. Niekiedy wykazuje barwne wstęgowanie podobne do agatu.

Wiele próbek fluorytu wykazuje fluorescencję w świetle UV[1].

Występowanie | edytuj kod

Występuje głównie w formie żył hydrotermalnych, gdzie zazwyczaj występuje razem z minerałami kruszcowymi ołowiu, cynku i srebra, oraz w pegmatytach i skałach osadowych. Spotykany w skałach magmowych,

Miejsca występowania:

Zastosowanie | edytuj kod

  • jest stosowany w przemyśle szklarskim
  • do produkcji kwasu fluorowodorowego i wyrobu tworzyw sztucznych
  • w przemyśle ceramicznym,
  • chemicznym (produkcja emalii),
  • optycznym (produkcja soczewek) i
  • metalurgicznym – jako topnik (produkcja aluminium).
  • ma duże znaczenie naukowe i kolekcjonerskie
  • niekiedy bywa stosowany jako kamień jubilerski lub ozdobny
  • służy jako materiał rzeźbiarski
FluoroapatytFluorowodórWytop metaliProdukcja szkłaZwiązki fluoroorganiczneHeksafluoroglinian soduWytrawianie metaliKwas fluorokrzemowyKraking alkanówFluorowęglowodoryChlorofluorowęglowodoryFreonyTeflonFluorowanie wodyWzbogacanie uranuHeksafluorek siarkiHeksafluorek wolframuFosfogips Przemysłowe wykorzystanie fluorytu (oraz fluoroapatytu). Kliknij na daną nazwę z grafiki by przejść do danego hasła.

Struktura | edytuj kod

Struktura CaF
2 z zaznaczeniem wielościanów koordynacyjnych. Szary: Ca2+
(liczba koordynacyjna 8), zielony: F−
(l.k. 4). Zbliżoną układ atomów mają inne kryształy MX
2 o strukturze fluorytu (zielony: kationy M, szary: aniony X). W przypadku związków M
2X o strukturze antyfluorytu układ kationów i anionów jest odwrotny: (zielony: aniony X, szary: kationy M)

Fluoryt tworzy kryształy w układzie regularnym ściennie centrowanym (fcc), w których liczba koordynacyjna jonów wapnia wynosi 8, a jonów fluoru 4. Sieć krystaliczna fluorytu jest wykorzystywana jako struktura odniesienia w krystalografii do opisywania kryształów związków jonowych typu MX
2[2][3]. Strukturę flurytu mają np. SrF
2
, BaF
2
, CdF
2
, HgF
2
, PbF
2
, ZrF
2
, HfF
2
, ZrO
2
, CeO
2
, ThO
2
, HfO
2
, PrO
2
, PaO
2
, UO
2
i PuO
2
[4]. Struktury związków o wzorze M
2X i budowie „odwrotnej” do fluorytu, tj. których miejsca kationów i anionów (oraz ich liczby koordynacyjne) są zamienione, noszą nazwę „struktury antyfluorytu”[3][5]. Przykłady takich związków to Be
2C
, Li
2O
, Na
2O
, K
2O
, Rb
2O
, Li
2S
, Na
2S
, Li
2Se
i Na
2Se
[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Langley, Richard H., Welch, Larry. Fluorine. „Journal of Chemical Education”. 60 (9), s. 759, 1983. DOI: 10.1021/ed060p759
  2. Antifluorite (A
    2X) and Fluorite (AX
    2) Structures
    . W: Electro Ceramics Web Course (NPTEL) [on-line]. nptel.ac.in. [dostęp 2017-06-22].
  3. a b fluorite structure [w:] RichardR. Rennie RichardR., Dictionary of Chemistry, wyd. 7, 2016, ISBN 978-0-19-178954-0 [dostęp 2017-06-22]  (ang.).
  4. a b MirosławM. Handke MirosławM., Materiały dydaktyczne do wykładu pt. „Krystalografia i krystalochemia”, AGH, 2013 . [Na podstawie m.in. M. Handke, M. Rokita, A. Adamczyk Krystalografia i krystalochemia dla ceramików UWND i J. Chojnacki Elementy krystalografii chemicznej i fizycznej
  5. antifluorite structure [w:] A Dictionary of Chemistry [dostęp 2017-06-22]  (ang.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Fluoryt" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy