Boeing 747


Boeing 747 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Porównanie czterech największych samolotów na świecie, w tym Boeinga 747-8. Air Europe Boeing 747-100 Corsair 747-300 El Al Boeing 747-400 na lotnisku w Krakowie

Boeing 747samolot pasażerski szerokokadłubowy dalekiego zasięgu, produkowany przez Boeing Company, potocznie nazywany Jumbo Jet[2] – ustępując Airbusowi A380 i An-225 jest jednym z największych samolotów odrzutowych na świecie, mogącym zabrać na pokład, w zależności od wersji i konfiguracji, od 366 do 568 pasażerów. Istnieją także wersje towarowe (ang.: cargo), niezabierające pasażerów, oraz wersje półpasażerskie zabierające duży ładunek i 220 pasażerów. Jest to samolot czterosilnikowy (certyfikowany do lotu – w razie awarii – na tylko trzech silnikach), a jego cechą charakterystyczną jest "garb", w którym mieści się górny pokład samolotu.

Pierwszy lot Boeinga 747 odbył się 9 lutego 1969 roku, a wprowadzony został do służby w 1970 na amerykańskich liniach Pan Am. Do grudnia 2014 wyprodukowano 1501 sztuk tego samolotu we wszystkich wersjach. 28 czerwca 2014 roku Boeing dostarczył 1500. wyprodukowanego Jumbo Jeta, odbiorcą była niemiecka Lufthansa, a maszyna była modelem 747-8 Intercontinental[3].

Spis treści

Wersje samolotu | edytuj kod

Seryjnie produkowane | edytuj kod

747-100 | edytuj kod

Pierwsza wersja samolotu, w służbie od 1971 roku, ostatni dostarczony egzemplarz w 1986[4]. Wczesne Boeingi 747 z serii 100 były budowane z sześcioma okienkami na górnym pokładzie. W opcji oferowano dziesięć okien. Niektóre 747-100 zostały przerobione do nowej konfiguracji. Ogółem wybudowano 167 Boeingów 747 serii 100. Boeing nigdy nie wybudował żadnego 747-100 w wersji transportowej, chociaż przerabiano samoloty z konfiguracji pasażerskiej na transportową. Linie lotnicze Pan American World Airways były głównym odbiorcą Boeinga 747 serii 100. Firma Boeing oferowała również opcjonalnie zamontowanie silników Rolls-Royce RB 211 lub General Electric CF6, lecz tylko Saudi Arabian Airlines (obecnie Saudia) wybrała silniki Rolls-Royce'a.

  • Boeing 747-122

747-200 | edytuj kod

Wersja w służbie od 1971, ostatni dostarczony egzemplarz (200F) w 1990. Względem wersji -100 posiada większy zasięg i w konsekwencji mocniejsze silniki, większą pojemność zbiorników paliwa oraz wzmocnioną konstrukcję pozwalającą na podwyższenie masy startowej. 747-200 miała szereg podwersji, w tym:

  • Boeing 747-200A
  • Boeing 747-200B
    • Boeing 747-2G4B – wersja używana przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki.
  • Boeing 747-200C – wersję pasażersko-towarową.
  • Boeing 747-200D
  • Boeing 747-200F – wersję towarową.
  • Boeing 747-200M – wersję pasażersko-towarową.

747SP | edytuj kod

747SP (ang. Special Performance) to krótsza o blisko 15 metrów wersja o wydłużonym zasięgu. Zabierała mniej pasażerów niż wersje 100 i 200 (maksymalnie 440 pasażerów, normalnie około 290), ale zasięgiem dorównywała obecnym samolotom 747-400 (12 325 kilometrów). W służbie od 1976, ostatni egzemplarz dostarczony w 1989. Ogółem wybudowano 45 Boeingów 747SP. Pierwszy egzemplarz rozpoczął służbę w liniach PanAm 4 lutego 1976 roku. To właśnie linie Pan American World Airways były jego głównym odbiorcą.

747SR | edytuj kod

747SR (ang. Shortened Range) – wersja krótkiego zasięgu. Używana głównie przez japońskie linie lotnicze, do obsługi krótkich tras o dużym natężeniu ruchu. Wersja ta charakteryzowała się zmniejszoną pojemnością zbiorników paliwa oraz wytrzymalszą konstrukcją dostosowaną do częstych startów i lądowań.

747-300 | edytuj kod

Najkrócej produkowana wersja samolotów 747, w służbie od 1983; ostatni egzemplarz dostarczony w 1990. W porównaniu do wersji -200 posiada powiększony górny pokład (wykorzystany później w 747-400). Wydłużenie "garba" poprawiło zużycie paliwa na pasażera (zgodnie z regułą pól).

747-400 | edytuj kod

 Osobny artykuł: Boeing 747-400.

Najpopularniejsza seria tych samolotów. W służbie od 1989. Wyróżnia je dłuższy górny pokład (garb), oraz winglety na końcach skrzydeł. Podobnie, jak wersja 200, ma wiele pod-wersji, w tym:

  • Boeing 747-400F (ang. Freight) – wersja towarowa, z krótkim górnym pokładem.
  • Boeing 747-400D (ang. Domestic) – wersja o krótkim zasięgu, przygotowana na rynek japoński, bez wingletów.
  • Boeing 747-400M (czasem nazywaną Combi) – wersję pół pasażerską – pół towarową (tylną połowę głównego pokładu zajmuje przestrzeń towarowa), wyposażoną w duże boczne drzwi towarowe zaraz za lewym skrzydłem.
  • Boeing 747-400ER (ang. Extended Range) – wersja o przedłużonym zasięgu.
  • Boeing 747-400BCF (ang. Boeing Converted Freighter) – wersja towarowa przerobiona z wersji pasażerskiej (B747-400) w autoryzowanych zakładach Boeinga, z długim pokładem górnym.

Produkcja serii 747-400 została zakończona w roku 2009. Ostatnim egzemplarzem był 747-4HQERF (rejestracja 9K-DAB), przeznaczony dla linii LoadAir Cargo.

747-8 | edytuj kod

 Osobny artykuł: Boeing 747-8.

Boeing oficjalnie ogłosił wersję pod tą nazwą w 2005.

  • Boeing 747-8F – wersja transportowa
  • Boeing 747-8I – wersja pasażerska

Inne wersje | edytuj kod

Wersje specjalne | edytuj kod

Należący do NASA Boeing 747 SCA transportujący na grzbiecie prom kosmiczny Atlantis.
  • Boeing 747 SCA (ang. Shuttle Carrier Aircraft) – wersja wykorzystywana przez NASA do przenoszenia promów kosmicznych z miejsca lądowania (np. z bazy lotniczej Edwards w Kalifornii) z powrotem do Centrum Lotów Kosmiczych im. Kennedy'ego na Florydzie. Są to dwie zmodyfikowane maszyny – 747-100 oraz 747-100SR. Od zwykłych 747-100 różni je to, że zawierają mocowania dla orbitera (jedno z przodu, dwa z tyłu), wzmocnienia w miejscach mocowań, wyposażenie do kontroli elektroniki orbitera oraz oczywiście to, że nie mają miejsc pasażerskich. Dla zwiększenia stabilności posiadają dodatkowe, mniejsze stateczniki pionowe na końcówkach stateczników poziomych.
  • C-25 – wersja transportowa dla VIP-ów powstała w 1990. Modyfikacja 747-200B o zmienionym wnętrzu.
  • VC-25A – popularnie nazywany Air Force One (chociaż faktycznie nazwą Air Force One oznaczany jest jakikolwiek statek latający US Air Force, na pokładzie którego aktualnie przebywa prezydent USA). Są to zmodyfikowane C-25. Mają rozbudowane i unowocześnione wyposażenie nawigacyjne i komunikacyjne. Posiadają także urządzenia do tankowania w locie.
  • E-4 – zmilitaryzowana wersja 747-200. Samoloty te mogą służyć jako mobilne centra dowodzenia w sytuacjach kryzysowych. Również posiadają wyposażenie do tankowania w czasie lotu. Samoloty te są wyposażone w osłony przeciw efektom wybuchów jądrowych, między innymi przeciwko impulsom elektromagnetycznym (EMP). Występuje w dwóch podwersjach:
    • E-4A
    • E-4B
  • Boeing 747 LCF Dreamlifter – wersja wyolbrzymiona, przystosowana do przewożenia części kadłuba nowego Boeinga 787. Podobnie do Belugi, środkowa część jego kadłuba ma znacznie większą średnicę, pozwalająca na przewóz dużo większych ładunków.
  • SOFIAStratosferyczne Obserwatorium Astronomii Podczerwonej zbudowane na bazie Boeing 747SP.
  • YAL-1 – nosiciel lasera przeznaczonego do zwalczania pocisków balistycznych w pierwszej fazie lotu[5].
  • Boeing 747 Supertanker – wersja przeznaczona do gaszenia pożarów.

Dane techniczne | edytuj kod

Statystyki produkcji | edytuj kod

  • Dane do 30 kwietnia 2017[6]

Użytkownicy | edytuj kod

Boeing 747-400 angielskich Linii Lotniczych British Airways

Największymi użytkownikami modelu 747 są:

Największym użytkownikiem B747 w historii, były linie Pan American World Airways (w skrócie Pan Am), mające w swojej flocie 72 sztuki tych samolotów w wersjach -100/-200/SP[7].

Kokpit | edytuj kod

Samoloty wersji 100, 200 oraz 300 wyposażone były w kokpit dla trzech członków załogi: kapitana, pierwszego oficera oraz inżyniera pokładowego. Od lat dziewięćdziesiątych w wielu maszynach zamontowano nowoczesne urządzenia nawigacyjne, niekiedy zastępując sztuczny horyzont wyświetlaczem. W wersji 400 wprowadzono szklany kokpit początkowo wyposażony w ekrany CRT, później LCD. Dzięki automatyzacji załoga zredukowana została do dwóch osób. Samoloty 747-8 posiadają niemal identyczny kokpit jak 747-400.

Katastrofy | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Katastrofy lotnicze z udziałem samolotu Boeing 747.

Przypisy | edytuj kod

  1. Boeing 747 Production summary | Airfleets aviation
  2. Po angielsku: Wielgachny Odrzutowiec. Jumbo, co oznacza słoń w jednym z afrykańskich języków, było imieniem słynnego wielkiego słonia pokazywanego w amerykańskim cyrku P. T. Barnuma (ang.). Dzięki Jumbo i ówczesnej natarczywej promocji Barnuma, słowo to dawno temu przyjęło się jako oznaczające bardzo duży egzemplarz danego rodzaju. (Tragiczna) historia słonia Jumbo jest opisana tu: [1]. (ang.)
  3. 1500. Jumbo Jet dostarczony, „Lotnictwo”, nr 8 (2014), s. 31, ISSN 1732-5323
  4. About the 747 family (ang.). www.boeing.com. [dostęp 7 lipca 2011].
  5. Łukasz Golowanow: YAL-1 – laserowy łowca rakiet. Konflikty.pl, 4 maja 2015. [dostęp 4 maja 2015].
  6. "Orders and Deliveries search page", The Boeing Company – opublikowane 17 stycznia 2008.
  7. http://www.planespotters.net/Production_List/Boeing/747/

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Boeing 747" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy