Zmień miasto: Kraków | Warszawa | Wrocław | Poznań

Wyszukiwarka naukowa » nauki biologiczne » biologia » botanika » zoologia » słownik biologiczny » słownik ekologiczny

Banknoty polskie z lat 1948-1950

Banknoty polskie w latach 1944-1996 – Wikipedia, wolna encyklopedia

Banknoty polskie w latach 1944-1996

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Banknoty polskie z lat 1948-1950) Skocz do: nawigacja, szukaj

Spis treści

Banknoty polskie w latach 1944–1950

W 1944 roku na terenach wyzwolonych spod okupacji niemieckiej zaszła konieczność wprowadzenia środka płatniczego. Dekretem PKWN z 24 sierpnia 1944 roku wprowadzono pierwsze banknoty z nazwą nieistniejącego jeszcze Narodowego Banku Polskiego[1]. Banknoty o nominałach 50 groszy, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 i 500 złotych weszły do obiegu 27 sierpnia. Banknoty zaprojektowane przez grafików radzieckich, wyprodukowano w Moskwie w drukarni Goznak[1]. Umieszczona była na nich błędna z językowego punktu widzenia (zawierająca rusycyzm) klauzula prawna: przyjmowanie we wszystkich wypłatach jest obowiązkowym, fałszowanie będzie karane zgodnie z prawem (zgodnie z gramatyką polszczyzny początek klauzuli powinien brzmieć: przyjmowanie przy wszystkich wpłatach jest obowiązkowe). Jedynie banknot 50-groszowy nie miał pełnej klauzuli.

Dekretem z 15 stycznia 1945 powołany został Narodowy Bank Polski. Pierwszym banknotem NBP było 1000 zł z datą 1945 r. wprowadzone do obiegu 1 września 1945 r. wyprodukowane w PWPW w Łodzi[1]. Banknoty wykonane w ZSRR i późniejsza produkcja krajowa były łatwe do podrobienia, dlatego NBP wprowadzał nowe wzory banknotów (emisja z 1946 i 1947 roku). Ze względu na liczne fałszerstwa banknot o nominale 500 złotych z 1944 roku został wycofany już 16 marca 1947 roku. Emisje z lat 1946 i 1947 zostały zaprojektowane przez wybitnych artystów grafików Ryszarda Kleczewskiego i Wacława Borowskiego. Banknoty o najwyższych nominałach (100, 500, 1000 złotych) zawierały motywy socrealistyczne o tematyce robotniczo-chłopskiej.

Banknoty polskie w latach 1950–1978

W 1950 r. ustawą z dnia 28 października przeprowadzono wymianę pieniędzy. Wprowadzone do obiegu z soboty na niedzielę 30 października banknoty były przygotowywane w wielkiej tajemnicy. Wymiany można było dokonać tylko do 8.XI.1950 roku, po tym terminie emisje z lat 1944-47 stawały się bezwartościowe. Banknoty o wyższych nominałach były drukowane za granicą, a o nominałach 2 i 5 złotych w PWPW w Łodzi. Banknoty z lat 1944-1947 wymieniano na nową emisję z 1 lipca 1948 w stosunku 100 do 1. Pieniądze ulokowane w bankach wymieniano 100 do 3.

Banknoty 2, 5 i 10 złotych zostały wycofane definitywnie z obiegu 30.VI.1960 r. i zostały zastąpione monetami.

01.06.1966 r. wprowadzono do obiegu banknot o nominale 1000 zł w odmiennej szacie graficznej, z wizerunkiem Mikołaja Kopernika.

Polskie banknoty z lat 1975–1996

Od 1975 r. NBP rozpoczął wprowadzanie nowych wzorów banknotów z tzw. serii „Wielcy Polacy”. Wraz z pogarszającą się sytuacją gospodarczą i postępującą inflacją sukcesywnie wprowadzano nowe, coraz większe nominały. Po wprowadzeniu stanu wojennego w emisji z 1982 r. wprowadzono banknoty 10 i 20 złotowe zastępujące bilon.

Ostatnim banknotem PRL-u było prowizoryczne 200 000 zł. Banknot ten wydany 1 grudnia 1989 ze względu na brak zabezpieczeń był bardzo krótko w obiegu. 27 grudnia 1989 ustawą Sejmu PRL nastąpiła zmiana nazwy państwa na Rzeczpospolita Polska.

Przy nominałach 50 000, 100 000, 500 000, 1 000 000 i 2 000 000 zł drugi wers opisuje ich nowsze wersje, zewnętrznie różniące się nieznacznie od poprzednich kolorystyką (m.in. nominał na stronie przedniej banknotu miał odcień czerwonawy, zamiast niebieskawego lub szarobrązowego jak dotąd, i świecił w promieniach UV) oraz faktem, że także 50 i 100-tysięczne miały już orła w koronie i napis Rzeczpospolita Polska zamiast Polska Rzeczpospolita Ludowa. Banknoty te otrzymały też nowe widoczne dla oka zabezpieczenie w postaci paska z tworzywa sztucznego.

Ciekawostki

  • Zanim doszło do denominacji, planowano wprowadzić do obiegu banknot o nominale 5 000 000 zł, zawierający wizerunek Józefa Piłsudskiego. Projekt wykonał autor obowiązującej wówczas serii banknotów, Andrzej Heidrich, ale w związku z zahamowaniem inflacji i podjętą decyzją o denominacji nie został wprowadzony. Ostatecznie dopiero w 2006 r. PWPW wydrukowała okazyjne i nieobiegowe repliki banknotu na papierze bez zabezpieczeń w nakładzie 7500 szt.[2] Na replice banknotu widnieje data 12 maja 1995 r. Część nakładu (3000 sztuk) stała się jednym z elementów zestawów kolekcjonerskich „80. Rocznica Przewrotu Majowego” wyemitowanych 26.04.2006 r. przez Mennicę Polską. Oprócz repliki banknotu w skład tych zestawów wchodził medal przedstawiający ww. banknot oraz klipa z wizerunkiem Józefa Piłsudskiego[3].
  • Fragment banknotu o nominale 1000 złotych (emisja z 1975 r.), przedstawiającego Mikołaja Kopernika, został umieszczony na okładce płyty Complete Greatest Hits zespołu Foreigner (litera „p” w wyrazie „Complete”)[4]

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c Cieślewska Wielka Kolekcja 1944-1989 Historia PRL, Artur Wąsowski: Banknoty lubelskie z Moskwy. T. 1: 1944-1945. Warszawa: New Media Concept sp. z o.o., 2009, s. 88. ISBN 978-83-7558-507-0.
  2. J. Parchimowicz: Katalog banknotów polskich i z Polską związanych, wyd. 10, wyd. Nefryt, Szczecin 2009, s. 308.
  3. 80. Rocznica Przewrotu Majowego na www.numizmatyczny.pl.
  4. ilustracja w angielskiej Wikipedii.

Bibliografia

  • Czesław Miłczak: Katalog banknotów polskich 1916-1994. Warszawa: Semafic, 2000. ISBN 83-913361-8-2.
  • Czesław Miłczak: Katalog polskich pieniędzy papierowych od 1974. Warszawa: Semafic, 2005. ISBN 83-913361-6-6.
  • J.A. Szwagrzyk: Pieniądz na ziemiach Polskich X-XX w.. Wrocław: 1973.
  • Janusz Parchimowicz: Katalog banknotów polskich i z Polską związanych. Szczecin: Nefryt, 2009.

Linki zewnętrzne

zzAPHPPQ<'YM? 

Najczęściej szukane: Biologia w szkole » Matura 2013 » Kierunki studiów » Kierunek lekarski (medycyna) » Studenckie życie (studia) Matura z biologii 2013 » Matura z biologii 2013 » Matura z chemii 2013 » Książki do matury 2013



Aktualności

"Banknoty polskie z lat 1948-1950"