Apsyda (astronomia)


Apsyda (astronomia) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Elementy eliptycznej orbity ciała niebieskiego (A) krążącego wokół Ziemi (B). Literami F i H zaznaczono, kolejno, perycentrum (perygeum) i apocentrum (apogeum).

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

  • perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”[1]
  • apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”[2].

Linia łącząca apsydy orbity nazywa się linią apsyd.

Spis treści

Ujęcie matematyczne | edytuj kod

Wartości apsyd można wyznaczyć z następujących równań:

  • Perycentrum:
maksymalna prędkość v p e r = ( 1 + e ) μ ( 1 e ) a {\displaystyle v_{\mathrm {per} }={\sqrt {\frac {(1+e)\mu }{(1-e)a}}}} przy najmniejszej odległości, co daje r p e r = ( 1 e ) a {\displaystyle r_{\mathrm {per} }=(1-e)a} (odległość perycentrum)
  • Apocentrum:
najmniejsza prędkość v a p = ( 1 e ) μ ( 1 + e ) a {\displaystyle v_{\mathrm {ap} }={\sqrt {\frac {(1-e)\mu }{(1+e)a}}}} przy największej odległości r a p = ( 1 + e ) a {\displaystyle r_{\mathrm {ap} }=(1+e)a} (odległość apocentrum), gdzie: a {\displaystyle a} – długość półosi wielkiej e {\displaystyle e} mimośród orbity (ekscentryczność) μ {\displaystyle \mu } standardowy parametr grawitacyjny

Własności | edytuj kod

e = r a p r p e r r a p + r p e r = 1 2 r a p r p e r + 1 {\displaystyle e={\frac {r_{\mathrm {ap} }-r_{\mathrm {per} }}{r_{\mathrm {ap} }+r_{\mathrm {per} }}}=1-{\frac {2}{{\frac {r_{\mathrm {ap} }}{r_{\mathrm {per} }}}+1}}}

Nazewnictwo | edytuj kod

Apsydy ważnych ciał niebieskich, w szczególności Układu Słonecznego, mają własne nazwy. Pochodzą one od greckiej lub łacińskiej, nazwy ciała niebieskiego.

Apsydy orbity Ziemi | edytuj kod

Ziemia przechodzi przez aphelium i peryhelium swojej orbity, odpowiednio, w lipcu i w styczniu. Z powodu zjawiska precesji, związek apsyd z porami roku na Ziemi ulega stopniowemu odwróceniu z okresem 25 765 lat (rok platoński).

Uwagi | edytuj kod

  1. a b Terminy pery- i apomelasma (z greckiego) zostały użyte przez Geoffreya Landisa w 1998, nim w literaturze naukowej (w 2002) pojawiły się terminy peri- i aponigricon (z łaciny).
  2. a b c d Formy z -cynthion, według niektórych, zarezerwowane są dla sztucznych satelitów Księżyca. Inni rezerwują końcówkę -lune dla obiektów wystrzelonych z Księżyca, zaś -cynthion dla wystrzelonych spoza Księżyca. Forma -cynthion była używana w programie Apollo, zgodnie z decyzją NASA z 1964.
  3. Od 2006 roku Pluton nie jest uznawany za planetę.

Przypisy | edytuj kod

  1. Władysław Kopaliński: PERI. W: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line]. slownik-online.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-02)].
  2. Władysław Kopaliński: 20130606073414. W: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line]. slownik-online.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-06)].
  3. a b Apocentrum – WIEM, darmowa encyklopedia.
  4. United States Naval Observatory: Earth’s Seasons: Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000-2025. [dostęp 2016-02-26].


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Apsyda (astronomia)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy