Zawoja


Na mapach: 49°39′40″N 19°33′36″E/49,661111 19,560000

Zawoja w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zawoja – duża wieś w południowej Polsce, położona na południu kraju przy granicy ze Słowacją w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja. Miejscowość jest siedzibą gminy Zawoja.

Według danych z 2012 r. wieś miała 6563 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Położona jest u stóp Babiej Góry (1725 m), w dolinie rzeki Skawica oraz na stokach pasm górskich zaliczanych do dwóch regionów geograficznych: do Beskidu Żywieckiego (Pasmo Babiogórskie) i Beskidu Makowskiego (Pasmo Przedbabiogórskie czyli Jałowieckie)[3].

Miejscowość letniskowa i turystyczna, stanowi punkt wypadowy dla turystyki w rejonie Babiej Góry, pasma Policy i Jałowca. Mieści się tu siedziba Babiogórskiego Parku Narodowego.

W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Zabudowa | edytuj kod

Zawoja jest najdłuższą (ok. 18 km) i największą (ponad 100 km²) wsią w Polsce.[4][5]

W obrębie wsi Zawoja istnieje 6 sołectw: Zawoja Górna, Zawoja Centrum, Zawoja Przysłop, Zawoja Dolna, Zawoja Mosorne, Zawoja Wełcza[6].

Części wsi | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Zawoja (gmina), w sekcji Jednostki pomocnicze.

Integralne części wsi Zawoja: [7][8]

osady
Cyrchel, Stonów
przysiółki
Barankowa, Barany, Barańce, Barańcowa, Bartyzele, Beskid, Bielasy, Błędna, Borowi, Bory, Brzeg, Bubiaki, Bubiakowa, Buczyna, Budzonie, Buki, Burdele, Burdyle, Centrum, Chopy, Chowaniacy, Cioćki, Cyrhel, Czarnotowa, Czatoża, Dolina (SIMC 0994704), Dolina (SIMC 077824), Dolinka, Figury, Fitkówka, Fujacy, Gajówka, Gawły, Giertugi, Giertugowa, Gliśnica, Gołynia, Górnica, Granica, Gronik, Hrabkowa, Hujdowa, Hujdy, Hurbalówka, Hyrb, Jaworskie, Kalina Dolna, Kalina Górna, Kamieńce, Kaselówka, Kącina, Kąkole, Kąkolowa, Kiczora, Kiczorka, Kiecka, Kijakowa, Kobiele, Kolędówka, Kolisty Groń, Koszorek, Kowalowa, Koziny, Krzemienna, Krzonka, Księża Polana, Kudłata, Kudzie, Kukle, Kuklowa, Kwiatek, Lachy, Łabędzie, Łatki, Łazy, Madziarowa, Magurka, Makosiowa, Maliki, Malikowa, Maliny, Marki, Markowa, Marszałki, Maryniacy, Masówka, Mazurowy Potok, Mazury, Mętle, Miłosierna, Miśkowce, Mleczna, Morawy, Morgi, Mosorne, Można, Mylne Młaki, Nowe Osiedle, Obidowa, Obłapiana, Obłaźna, Ogon, Opaczne, Pająki, Pająkówka, Paluchówka, Pasieka, Petułowa, Piątkowa, Piergiesi, Piergiesowe Polanki, Płasonie, Podgórze (SIMC 0078232), Podgórze (SIMC 0995170), Pod Grapą (SIMC 0995135), Pod Grapą (SIMC 0995141), Pod Kiczorką, Pod Polaną, Podpolice, Podsot, Podświaniarka, Polaki, Polana, Polanki, Policzne, Przysłop, Rąbaniska, Ryżowana, Sałaciaki, Sitarze, Sitkówka, Składy, Skupnie, Skutowa, Smyraki, Stróże, Sule, Surmiaki, Surzyny, Swalisko, Szczurki, Szczurkówka, Śmietany, Śpikówka, Średnie, Świniarka, Toczki, Topory, Trybały, Trzebuniaki, Wartowa, Warzechówka, Wełcza, Włosianka, W Potoku, Zabór, Za Groniem, Zające, Zakamień, Zakopaniec, Zalas, Za Madejką, Za Polaną, Za Potokiem, Zaręby, Za Wodą, Zemliki, Zielone Osiedle, Zimna Dziura, Żywczaki
części wsi
Bajerska Maszyna, Bębny Dolne, Bębny Górne, Diabli Młyn, Fiedorówka, Franule, Limierzyska, Pod Brzegiem, Podryżowana, Pyciakowa, Rybna, Stolarka, Wełczoń, Widły, Wilczna

Historia | edytuj kod

Zawoja wraz z wsią Skawica, położone są w dolinie Skawicy niosącej wody spod Babiej Góry do Skawy, powstały one w wyniku naporu osadniczego torującego sobie drogę w pierwotnej puszczy karpackiej. Pierwsze wzmianki o Skawicy, jako o wsi istniejącej, pochodzą sprzed 1593. Przez długi czas wsie Zawoja i Skawica traktowane były jako jedna i określane mianem Skawica. Przez cały okres staropolski wsie należały do starostwa lanckorońskiego i pozostały we władaniu kolejnych dzierżawców królewszczyzny.

W 1847 miejscowość nawiedził wielki głód, który przyczynił się do wybuchy tyfusu i cholery.

Od 1836 wprowadzono nazwę „Zawoja”. Wywodzi się ona od wołoskiego słowa zavoi i oznacza „las nad rzeką”[9].

2 kwietnia 1969 w Zawoi (na północnym stoku Policy), rozbił się samolot An-24 SP-LTF Polskich Linii Lotniczych LOT. W katastrofie zginęły 53 osoby (47 pasażerów i 6 członków załogi), nikt się nie uratował. Z okazji 40. rocznicy katastrofy został postawiony pomnik na szczycie Policy[10].

W latach 1945 – 1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną.

Turystyka | edytuj kod

W Zawoi znajduje się wiele stacji narciarskich. Największą popularnością odznacza się ośrodek narciarski Mosorny Groń z koleją linową z czteroosobowymi krzesełkami wraz z trasą narciarską, posiadającą licencję FIS na rozgrywanie krajowych i międzynarodowych zawodów narciarskich.

Piesze szlaki turystyczne
Zawoja Dolna – Zawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP Zawoja Centrum – Przełęcz PrzysłopZawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP Stryszawa Górna – SiwcówkaPrzełęcz Kolędówki – Zawoja Centrum – Przełęcz KucałowaChorążowa Zawoja Mosorne – dojście do pod Mosornym Groniem – dojście do jw. Zawoja Wilczna – Mosorny GrońCyl Hali Śmietanowej Zawoja WełczaJałowiecPrzełęcz CichaLachowice Zawoja Wełcza – Zawoja Składy Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja CzatożaMarkowe SzczawinyPerć AkademikówBabia Góra Przełęcz Jałowiecka – Zawoja CzatożaMagurka – przełęcz pod Małą MędralowąKrzyżówkiKorbielówPrzełęcz Glinne Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja MarkowaMarkowe Szczawiny Zawoja Czatoża – Zawoja MarkowaStary Groń – Zawoja PolicznePrzełęcz Krowiarki Zawoja Wilczna – Markowe Szczawiny

Atrakcje turystyczne | edytuj kod

Kościół w Zawoi
  • Kościół Świętego Klemensa w Zawoi z roku 1888 – powstał w miejsce małego kościoła. Zbudowano go na planie krzyża. Sufit i chór wspierają żelazne słupy. Na kościele znajdują się trzy wieże, z których najwyższa pełni rolę dzwonnicy. Polichromię w kościele wykonało w 1930 roku dwóch artystów krakowskich: Zygmunt Milli i Marian Arczyński. Ołtarze wykonane są w stylu renesansowym poza barokowym ołtarzem Matki Boskiej[9].

Gospodarka | edytuj kod

W Zawoi znajdują się liczne stolarnie.

Ludzie związani z Zawoją | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zawoją.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Czas na Zawoję. Wadowice: Drukarnia i Wydawnictwo Grafikon, 2012, s. 5. ISBN 978-83-60817-63-6.
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. Turystyczne rekordy Polski (pol.). wp.pl. [dostęp 2018-09-16].
  5. Zawoja, największa wieś w Polsce, leży u stóp: Pytania i odpowiedzi - MILIONERZY 7.02.2018 (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2018-09-16].
  6. Uchwała Nr XIII/97/2011 Rady Gminy Zawoja z dnia 25 października 2011 r. ws. uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Zawoja (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2011 r. Nr 586, poz. 6781)
  7. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  8. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  9. a b Na podstawie tablicy informacyjnej znajdującej się w przedsionku kościoła w Zawoi
  10. Odsłonięcie pomnika na Policy, www.zawoja.pl


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (wieś w Polsce):
Na podstawie artykułu: "Zawoja" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy