Witamina E


Witamina E w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Witamina E – grupa organicznych związków chemicznych, w skład której wchodzą tokoferole i tokotrienole, pełniących w organizmie funkcję niezbędnego składnika pokarmowego, rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy. Ich wspólną cechą jest dwupierścieniowy szkielet 6-chromanolu oraz łańcuch boczny zbudowany z 3 jednostek izoprenowych. Stosowana jako dodatek do żywności o numerze E306 (ponadto syntetyczne tokoferole noszą numery E307-309).

Witamina E występuje w postaci ośmiu kongenerów, czterech tokoferoli o nasyconym łańcuchu bocznym i czterech analogicznych tokotrienoli posiadających w łańcuchu bocznym 3 wiązania podwójne. W obu grupach wyróżnia się 4 formy: α, β, γ i δ, różniące się liczbą podstawników metylowych na pierścieniu fenylowym. Każda z 8 form witaminy E wykazuje nieco inną aktywność biologiczną[5]. Dla człowieka najistotniejszą rolę pełni α-tokoferol[6].

Do naturalnych źródeł witaminy E należą: nasiona słonecznika, migdały, orzechy laskowe, orzeszki ziemne, oleje (słonecznikowy, szafranowy), pomidory, botwina, suszone morele, szpinak[7].

Spis treści

Rola w organizmie | edytuj kod

Jest głównym przeciwutleniaczem występującym w komórkach[6][8][9][10][11][12] (dla nienasyconych kwasów tłuszczowych[10][13] i witaminy A[12][13]). Warunkuje prawidłową strukturę[9] i ochrania błony biologiczne[10][12]. Umożliwia syntezę niektórych lipidów[9]. Wpływa na metabolizm mięśni[11]. Zapobiega chorobom układu krążenia, wpływa na krzepnięcie krwi[13].

Suplementacja witaminy E nie zapobiega zawałowi mięśnia sercowego. Jak dotąd przeprowadzono tylko jedno badanie na ten temat, wykonane w latach 90. XX w., które dowiodło, że tylko u osób po zawale mięśnia sercowego podawanie bardzo dużych dawek witaminy E powoduje istotne zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia ponownego zawału. Wszystkie pozostałe badania dowodzą, że witamina E podawana jako suplement, zarówno ludziom zdrowym, jak i tym po zawale nie powoduje redukcji prawdopodobieństwa ponownego przebycia choroby wieńcowej[14].

Dym tytoniowy sprzyja degradacji witaminy E. Zapotrzebowanie człowieka wynosi 8–13 mg na dobę[potrzebny przypis].

Skutki niedoboru | edytuj kod

Zaburzenia płodności[9][12], poronienia, paraliż mięśniowy[9]. Osłabiona praca i zanik mięśni (dystrofie), szybki rozpad erytrocytów[11]. Zwiększenie katabolizmu nienasyconych kwasów tłuszczowych (skutkującego zaburzeniem funkcjonowania błon komórkowych)[10]. Zaburzenia wzrostu[10][12], uszkodzenia nerwów[10]. Zwiędła skóra, przebarwienia skórne i plamy starcze, zmęczenie, ogólne osłabienie[13].

Skutki nadmiaru | edytuj kod

W przypadku spożywania codziennie przez dłuższy okres dawki większej niż 1000 mg mogą wystąpić następujące objawy: zmęczenie, bóle głowy, osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia[potrzebny przypis]. W świetle opublikowanych w 2007 w Journal of the American Medical Association, wyników badań polegających na przejrzeniu baz danych (do badania włączono 68 randomizowanych badań, obejmujących 232 606 osób) stosowanie witaminy E (podobnie jak witaminy A, beta-karotenu) może zwiększać śmiertelność wśród osób je stosujących[15].

Stosowanie wyższych niż zalecane dawek witaminy E w czasie ciąży może być szkodliwe dla płodu. Wysokie dawki tej witaminy, według klasyfikacji FDA ryzyka stosowania leków w czasie ciąży, należą do kategorii C. Oznacza to, że w badaniach na zwierzętach wykazano działanie niepożądane na płód, jednak jej wpływ na ciążę człowieka nie jest potwierdzony w badaniach klinicznych.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-548, ISBN 978-1-4987-5429-3 .
  2. Witamina E (CID: 2116) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. α-Tokoferol (DB00163) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. a b c Witamina E (nr T3251) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2018-01-15].
  5. G.W. Burton, K.U. Ingold. Autoxidation of biological molecules. 1. Antioxidant activity of vitamin E and related chain-breaking phenolic antioxidants in vitro. „Journal of the American Chemical Society”. 103, s. 6472–6477, 1981. DOI: 10.1021/ja00411a035 (ang.). 
  6. a b Attilio Rigotti. Absorption, transport, and tissue delivery of vitamin E. „Molecular Aspects of Medicine”. 28 (5–6), s. 423–436, 2007. DOI: 10.1016/j.mam.2007.01.002. PMID: 17320165 (ang.). 
  7. Food Composition Databases Show Nutrients List (ang.). United States Department of Agriculture Agricultural Research Service. [dostęp 2017-02-12].
  8. Słownik tematyczny. Biologia, cz. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 176, ISBN 978-83-01-16529-1 .
  9. a b c d e Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 30–31. ISBN 83-7350-059-6.
  10. a b c d e f Biologia. Czesław Jura, Jacek Godula (redaktorzy). Wyd. VII (przekład). Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007, s. 889. ISBN 978-83-7073-412-1.
  11. a b c Barbara Bukała: Biologia. Fizjologia zwierząt z elementami fizjologii człowieka. Kraków: Wydawnictwo Szkolne Omega, 2005, s. 149–150. ISBN 83-7267-192-3.
  12. a b c d e Encyklopedia Biologia. Agnieszka Nawrot (red.). Kraków: Wydawnictwo GREG, s. 600. ISBN 978-83-7327-756-4.
  13. a b c d Biologia. Vademecum maturalne 2011. Monika Balcerowicz (red.). Gdynia: Operon, 2010, s. 219–211. ISBN 978-83-7680-166-7.
  14. Howard D.H.D. Sesso Howard D.H.D. i inni, Vitamins E and C in the Prevention of Cardiovascular Disease in Men: The Physicians' Health Study II Randomized Controlled Trial, „Journal of the American Medical Association”, 300 (18), 2008, s. 2123–2133, DOI10.1001/jama.2008.600, ISSN 0098-7484, PMID18997197, PMCIDPMC2586922  (ang.).
  15. G. Bjelakovic, D. Nikolova, LL. Gluud, RG. Simonetti i inni. Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis. „JAMA”. 297 (8), s. 842-857, 2007. DOI: 10.1001/jama.297.8.842. PMID: 17327526

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (grupa lub klasa substancji chemicznych):
Na podstawie artykułu: "Witamina E" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy