Splot (tkactwo)


Splot (tkactwo) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spis treści

Splot – w tkactwie sposób wzajemnego przeplatania się układów nitek osnowy i wątku w procesie tworzenia tkaniny.

Opis | edytuj kod

Do opisu splotu wykorzystuje się następujące pojęcia:

  • Raport splotu R {\displaystyle R} – najmniejsza liczba różnie splatających się nitek osnowy i wątku. Wielokrotnie powtarzany raport daje wzór tkaniny. Rozróżnia się raport osnowowy R o {\displaystyle R_{o}} oraz raport wątkowy R w . {\displaystyle R_{w}.} W splotach zasadniczych oba raporty są sobie równe R = R o = R w . {\displaystyle R=R_{o}=R_{w}.} W splotach pochodnych zasadniczych R o R w {\displaystyle R_{o}\neq R_{w}} (poz. „A” na rys. obok).
  • Pokrycie osnowowe – miejsce w tkaninie, w którym nitka osnowy znajduje się nad nitką wątku (poz. „a” na rys. obok)
  • Pokrycie wątkowe – miejsce w tkaninie, w którym nitka wątku znajduje się nad nitką osnowy (poz. „b” na rys. obok).

Projekt tkaniny | edytuj kod

Splot jest podstawą rysunku dyspozycyjnego, który zawiera rysunek wzoru tkaniny wraz z przekrojami, sposób przewlekania osnowy przez nicielnice (bardo) i płochę oraz plan sterowania nicielnicami.

Rysunek dyspozycyjny projektu tkaniny

Rysunek dyspozycyjny | edytuj kod

Rysunek dyspozycyjny wykonuje się na specjalnym papierze kratkowym – kratkówce. Do zamalowywania pól pokryć osnowowych używa się koloru czarnego w obrębie raportu. Powtórzenia raportu zamalowuje się kolorem czerwonym (cynober) lub, w rysunku jednobarwnym, kreskuje się pod kątem 45°. Rysunek splotu zawsze rozpoczyna się od pokrycia osnowowego. Na rysunku splotu kolejne nitki osnowy numerowane są od lewej do prawej, a kolejne nitki wątku od dołu do góry. Natomiast kolejne nicielnice numerowane są od góry do dołu. Obecnie projektowanie tkanin jest wspomagane komputerowo.

Na rysunku przedstawiono kompletny rysunek dyspozycyjny tkaniny o splocie skośnym, z dwoma alternatywnymi rozwiązaniami sposobu przewlekania do nicielnic i sterowania nicielnicami. Dla tkanin wąskich i niewielkiej gęstości osnowy stosuje się rozwiązanie C, D, natomiast dla tkanin szerokich i dużej gęstości osnowy, rozwiązanie E, F.

Elementy rysunku:

  • A – raport splotu,
  • B – sposób przewlekania osnowy do płochy,
  • C – sposób przewlekania osnowy do nicielnic,
  • D – plan sterowania nicielnicami,
  • E – alternatywny sposób przewlekania do nicielnic,
  • F – alternatywny plan sterowania nicielnicami,
  • G – przekrój tkaniny wzdłuż osnowy,
  • H – przekrój tkaniny wzdłuż wątku,
  • a) – ilustracja pokrycia osnowowego i sposób jego przedstawiania na rysunku splotu,
  • b) – ilustracja pokrycia wątkowego i sposób jego przedstawiania na rysunku splotu.

Podział splotów | edytuj kod

Splot tkacki z przewagą pokryć osnowowych nazywa się osnowowym, a splot z przewagą pokryć wątkowych – wątkowym, natomiast splot, w którym istnieje równowaga pokryć wątkowych i osnowowych, nazywa się dwustronnym. Sploty dzielą się na:

Zasadnicze
  • splot płócienny – splot dwustronny, ponieważ istnieje w nim równowaga pokryć osnowowych i wątkowych 1 1 {\displaystyle {\tfrac {1\quad }{\quad 1}}} ; wygląd tkaniny po obu stronach jest identyczny;
  • splot skośny „S” lub „Z” (np. czteronitkowy R = 4 {\displaystyle R=4} ) – może występować jako:
    • wątkowy 1 3 {\displaystyle {\tfrac {1\quad }{\quad 3}}} ;
    • osnowowy 3 1 {\displaystyle {\tfrac {3\quad }{\quad 1}}} ;
    • dwustronny 2 2 {\displaystyle {\tfrac {2\quad }{\quad 2}}} ;
  • splot atłasowy – może występować jako osnowowy (atłas) lub wątkowy (satyna); w niektórych opracowaniach rozdziela się te dwie odmiany splotu atłasowego i odmianę wątkową nazywa się splotem satynowym; prawidłowe zaprojektowanie splotu atłasowego jest dość skomplikowane.
Pochodne zasadniczych
Wygląd powierzchni tkaniny wykonanej w splocie skośnym łamanym – jodełka.
  • sploty rypsowe – pochodne splotu płóciennego: poprzeczny, podłużny, skośny „S” lub „Z”;
  • sploty panamowe – pochodne splotu płóciennego: regularny, nieregularny;
  • sploty skośne – pochodne splotu skośnego zasadniczego: łamany (jodełka), stromorządkowy, wielorządkowy, wzmocniony, krzyżykowy;
  • sploty atłasowe – pochodne splotu atłasowego zasadniczego: nieregularny, wzmocniony, cieniowany, wieloskokowy.

Różne kombinacje splotów dają możliwość uzyskania różnorodnych wzorów z żakardowymi włącznie.

Na podstawie artykułu: "Splot (tkactwo)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy