Zmień miasto: Kraków | Warszawa | Wrocław | Poznań

Wyszukiwarka naukowa » nauki biologiczne » biologia » botanika » zoologia » słownik biologiczny » słownik ekologiczny

Skóra

Ten artykuł dotyczy powłoki właściwej kręgowców. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. Skóra człowieka

Skóra (łac. cutis, gr. derma) – największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum commune) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.

Funkcje skóry

Typowa reakcja skóry człowieka na chłód - reakcja pilomotoryczna.

Podstawowe funkcje skóry to:

  • izolacja środowiska wewnętrznego od zewnętrznego (czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych) – mechaniczna osłona i obrona organizmu głównie przed drobnoustrojami chorobotwórczymi (ważny składnik odporności nieswoistej),
  • udział w wymianie gazowej (tylko kręgowce niższe),
  • termoregulacja ustroju,
  • udział w gospodarce wodno-elektrolitowej (gruczoły potowe),
  • percepcja (odbiór) bodźców ze środowiska zewnętrznego (dotyk, ból, ciepło, zimno) poprzez receptory w skórze i naskórku,
  • melanogeneza (melanina chroni organizm przed mutagennym promieniowaniem ultrafioletowym),
  • wchłanianie niektórych substancji,
  • gospodarka tłuszczowa,
  • gospodarka witaminowa (synteza witaminy D3 z 7-dehydrocholesterolu),
  • wydzielanie dokrewne i reakcje odpornościowe (skóra zawiera komórki Langerhansa należące do APC).

Skóra jest narządem pokrywającym i osłaniającym ustrój. Ogólna powierzchnia skóry u człowieka wynosi 1,5-2 m², a grubość wynosi 1,5-5 mm. Składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Naskórek składa się głównie z dojrzewających komórek nabłonkowych, nazywanych keratynocytami i tworzy kilka warstw: podstawną, kolczystą, ziarnistą i rogową. Oprócz keratynocytów w naskórku znajdują się również komórki barwnikowe — melanocyty, komórki odpowiedzialne za reakcje immunologiczne – komórki Langerhansa i komórki układu nerwowegokomórki Merkla. W skórze właściwej utworzonej z tkanki łącznej znajdują się włókna kolagenowe i elastyna oraz elementy komórkowe: fibroblasty, mastocyty i komórki krwi oraz naczynia i nerwy. Tkankę podskórną tworzy tkanka tłuszczowa i łączna. W skórze znajdują się przydatki skóry: gruczoły potowe (gruczoły ekrynowe i apokrynowe), gruczoły łojowe, paznokcie i włosy. Skóra spełnia wiele czynności ochronnych: przed zakażeniem bakteriami, grzybami, wirusami, przed czynnikami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi i promieniowaniem świetlnym, oraz zapewnia niezmienne warunki dla środowiska wewnętrznego organizmu (homeostazę). Poza tym skóra spełnia czynność percepcyjną ciepła, bólu, dotyku, ekspresyjną w wyrażaniu stanów emocjonalnych, resorpcyjną oraz bierze udział w magazynowaniu i przemianie materii. Skóra w okolicy otworów naturalnych (usta, nozdrza, odbyt, pochwa itp.) przechodzi w błony śluzowe. U człowieka najcieńsza jest na powiekach, natomiast najgrubsza jest na pięcie[1].

Budowa skóry

Schemat budowy skóry (przekrój)

Skóra składa się z trzech warstw (licząc od zewnątrz):

  • naskórek (epidermis) – warstwa zewnętrzna pełniąca funkcję ochronną i rozrodczą, która posiada barwnik – melaninę, nadającą włosom i skórze barwę; naskórek dzieli się na 4 lub 5 warstw w zależności od grubości. Są to (od zewnątrz):
    • warstwa rogowa (łac. stratum corneum), która dzieli się na warstwę zbitą (łac. stratum compactum) i warstwę rogowaciejącą (łac. stratum disjunctum)
    • warstwa jasna (łac. stratum lucidum) – tylko w miejscach gdzie skóra jest gruba – na podeszwach stóp, zwłaszcza na piętach i wewnętrznej stronie dłoni
    • warstwa ziarnista (łac. stratum granulosum)
    • warstwa kolczysta (łac. stratum spinosum)
    • warstwa podstawna (łac. stratum basale)
  • skóra właściwa (łac. cutis vera) – warstwa środkowa, zawiera receptory, naczynia krwionośne, nerwy oraz gruczoły, np. potowe, a także korzenie włosów, jest to warstwa odżywcza i wspierająca (ma od 1 do 3 mm grubości)
  • tkanka podskórna (łac. hypodermis, tela subcutanea) – warstwa najgłębsza, zbudowana z tkanki łącznej właściwej luźnej; zawiera komórki tłuszczowe, izoluje przed nagłymi zmianami temperatury.

Przydatki skóry (wytwory naskórka)

Do skóry zalicza się również przydatki skóry (adnexa cutis), powstające z nabłonka tworzącego naskórek:

  • łuski (squamae) - gady, ryby (łuski ryb są wytworem skóry właściwej)
  • pióra (pennae) - ptaki,
  • włosy (pili) (m.in. rzęsy i brwi) - ssaki,
  • paznokcie (ungues) - ssaki naczelne,
  • pazury (unguiculae),
  • rogi (cornua) - niektóre ssaki,
  • kopyta (ungulae) - ssaki kopytne.

Receptory w skórze są narządami zmysłów: dotyku, bólu (nocycepcja) i temperatury.

Gruczoły

W skórze właściwej i w warstwie podskórnej występują gruczoły potowe i łojowe, naczynia krwionośne i ciałka zmysłów.

Do przydatków skóry należą też gruczoły (glandulae cutis):

Unaczynienie skóry

Przy oziębieniu następuje odruchowy skurcz naczyń krwionośnych i mięśni stroszących włosy (musculi arectores pilorum).

Barwa skóry

Barwa skóry zależy głównie od zawartości melaniny. Spośród naczelnych u orangutana melanina występuje zarówno w naskórku i w skórze właściwej. U gibbonów, szympansów i człowieka melanina występuje głównie w naskórku. Jednak tylko u człowieka występuje znaczne zróżnicowanie kolorów skóry, powstałe prawdopodobnie jako adaptacja do różnego natężenia promieniowania ultrafioletowego.

Przypisy

  1. Opracowano na podstawie: prof. dr hab. med. Waldemar Placek Wybrane pojęcia z dermatologii "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996

Zobacz też

Zobacz hasło skóra w Wikisłowniku

Polskie parki narodowe na sesji naukowej 2004-12-09 13:40:46:  Wczoraj w Lublinie miała miejsce sesja naukowa pod hasłem: "Parki narodowe i krajobrazowe - możliwości oraz problemy ochrony przyrody" została zorganizowana przez Katedrę Ochrony Środowiska ... >> zobacz <<

Rospuda: ekolog ranny po upadku z drzewa 2007-03-01 18:57:43: 31-letni ekolog z Częstochowy został ranny w wyniku upadku z drzewa w obozie Greenpeace w dolinie Rospudy koło Augustowa. Spadł z wysokości kilku metrów - Magdalena Figura z Greenpeace. Według źródeł ... >> zobacz <<

Wielkie ssaki przetrwały kontakt z ludźmi 2004-11-23 18:34:54: Po raz kolejny podważono teorię, według której wielkie ssaki całkiem wytrzebili w bardzo krótkim czasie prehistoryczni myśliwi w końcu ostatniej epoki lodowcowej - informuje "New ... >> zobacz <<

Najczęściej szukane: Biologia w szkole » Matura 2013 » Kierunki studiów » Kierunek lekarski (medycyna) » Studenckie życie (studia) Matura z biologii 2013 » Matura z biologii 2013 » Matura z chemii 2013 » Książki do matury 2013



Aktualności

"Skóra"