Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski


Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa regionów fizycznogeograficznych Polski (od megaregionów po mezoregiony), akcentująca hierarchię i względne rozmieszczenie regionów Mapa mezoregionów fizycznogeograficznych Polski na tle ukształtowania terenu i podziału administracyjnego Mapa mezoregionów fizycznogeograficznych Polski na tle szczegółowego podziału administracyjnego

Regionalizacja fizycznogeograficzna Polskiregionalizacja fizycznogeograficzna opracowana przez Jerzego Kondrackiego w 2. połowie XX wieku, następnie kilkukrotnie modyfikowana.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Do II wojny światowej | edytuj kod

Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.

Ostatecznie zmiana granic państwowych Polski po II wojnie światowej spowodowała, że należało rozwiązać problemy i spory związane z regionalizacją fizycznogeograficzną kraju. Kwestia ta została poruszona w 1946 r. na I Ogólnopolskim Zjeździe Geograficznym.

Koncepcja J. Kondrackiego | edytuj kod

Najbardziej dla problematyki regionalizacji kraju zasłużył się Jerzy Kondracki. Początki jego prac sięgają 1955 r., kiedy to opublikował w „Przeglądzie Geograficznym” artykuł pt. Problematyka fizycznogeograficznej regionalizacji Polski. U podstaw jego regionalizacji legła ostatecznie klasyfikacja regionów fizycznogeograficznych świata w układzie dziesiętnym zaproponowana w 1964 r. na Międzynarodowym Kongresie Geograficznym w Londynie. Propozycje regionalizacji Polski zostały zmodyfikowane 2 lata później w czasie międzynarodowego sympozjum zorganizowanego przez Polskie Towarzystwo Geograficzne i Zakład Geografii Fizycznej Uniwersytetu Warszawskiego.

W 1961 roku J. Kondracki opublikował w „Przeglądzie Geograficznym” artykuł zatytułowany W sprawie terminologii i taksonomii jednostek regionalnych w geografii fizycznej Polski, w którym zawarł listę jednostek podziału Polski: 2 megaregiony, 7 prowincji, 14 podprowincji, 39 makroregionów i 210 mezoregionów (terminologia jednostek późniejsza). Podział ten nieco zmodyfikowany (zmniejszenie liczby prowincji do 6 oraz zwiększenie liczby mezoregionów do 212) i rozszerzony o kody jednostek został następnie opublikowany w Geografii fizycznej Polski J. Kondrackiego z 1965 roku. W 1968 roku J. Kondracki opublikował zmodyfikowaną wersję podziału w artykule Fizycznogeograficzna regionalizacja Polski i krajów sąsiednich w systemie dziesiętnym zamieszczonym w „Pracach Geograficznych”. Podział w tej wersji zamieszczony został w Narodowym atlasie Polski z lat 1973–78. Kolejne, niewielkie zmiany w podziale J. Kondracki opublikował w książce Regiony fizycznogeograficzne Polski z 1977, a podział ten (6 prowincji, 18 podprowincji, 56 makroregionów i 318 mezoregionów) powtórzony został w kolejnych wydaniach Geografii fizycznej Polski z lat 1978–88. W 1994 roku ukazały się dwie nowe wersje regionalizacji fizycznogeograficznej. Pierwsza, opublikowana w książce J. Kondrackiego Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne zawiera mapę i wykaz podziału kraju na 309 mezoregionów. Drugą publikacją była mapa Regiony fizycznogeograficzne przygotowana wspólnie przez J. Kondrackiego i A. Richlinga, która została zamieszczona w narodowym Atlasie Rzeczypospolitej. Podział ten bazuje na podziale z 1977 roku, w którym dokonano modyfikacji granic mezoregionów. Podział zawarty na tej mapie na kolejne lata stał się standardem powtarzanym w różnych publikacjach[1].

W 1987 r. po uzupełnieniach i poprawkach nazwy regionów zostały standaryzowane przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przy Urzędzie Rady Ministrów i opublikowane w oficjalnym wydawnictwie Nazwy Geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej (1991).

Podział według Kondrackiego na regiony fizycznogeograficzne jest podziałem ściśle naukowym, w niektórych przypadkach odbiegającym od powszechnie przyjętych regionów (brak tu np. Niziny Mazowieckiej, Niziny Wielkopolskiej, czy Pojezierza Suwalskiego). Kondracki, zdając sobie z tego sprawę, chciał opracować wersję swojej regionalizacji nadającą się dla szkół. Nagła śmierć nie pozwoliła mu na realizację tego zamierzenia.

Podział na regiony fizycznogeograficzne opracowany przez Kondrackiego jest jedynym kompleksowym podziałem regionalnym Polski, jaki uzyskał szeroką akceptację polskich geografów. Podział ten stosowany jest jednak wyłącznie w Polsce – w krajach z Polską graniczących istnieją lokalne regionalizacje, dlatego niektóre regiony przecięte granicą Polski mogą „nie istnieć” w sąsiednim państwie i odwrotnie: niektóre regiony istniejące np. według ukraińskiej regionalizacji Ukrainy mogą nie występować w regionalizacji Polski (chociażby według regionalizacji Kondrackiego istnieją Bieszczady Wschodnie i Zachodnie, a według regionalizacji ukraińskiej istnieją Bieszczady Wschodnie, Środkowe i Zachodnie).

Podział z 2018 r. | edytuj kod

W 2018 r. grupa 26 naukowców z 14 uczelni i instytucji naukowych (m.in. Jerzy Solon, Andrzej Richling, Wiesław Ziaja) opublikowała w czasopiśmie Geographia Polonica zmodyfikowaną wersję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne. Nowy podział jest modyfikacją podziału J. Kondrackiego i A. Richlinga z 1994 r. Został on dokonany ze szczegółowością 1:50.000, a granice mezoregionów zostały ustalone z wykorzystaniem najnowszych danych i ich analiz w systemach GIS, jak również z uwzględnieniem podziałów regionalnych opracowanych w ostatnich latach w poszczególnych ośrodkach akademickich. Na opracowanie zaktualizowanego podziału na regiony nalegały także Komisja Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego oraz Polska Asocjacja Ekologii Krajobrazu. Zmodyfikowany podział zachowuje hierarchiczny podział regionów na megaregiony, prowincje, podprowincje, makroregiony i mezoregiony; zachowane zostało też kodowanie regionów. Zwiększeniu uległa liczba mezoregionów do 344 oraz granice mezoregionów. Nie została zmieniona liczebność jednostek wyższego rzędu, choć czasem zmieniono ich nazwy (a także granice wynikające z modyfikacji granic mezoregionów)[1].

Podział na prowincje, podprowincje, makroregiony i mezoregiony | edytuj kod

31 Nizina Środkowoeuropejska | edytuj kod

313 Pobrzeża Południowobałtyckie 313.2-3 Pobrzeże Szczecińskie 313.21 Uznam i Wolin 313.22 Wybrzeże Trzebiatowskie 313.23 Równina Wkrzańska (Równina Policka) 313.24 Dolina Dolnej Odry 313.25 Równina Goleniowska 313.26 Wzniesienia Szczecińskie 313.27 Wzgórza Bukowe 313.28 Równina Wełtyńska 313.31 Równina Pyrzycko-Stargardzka 313.32 Równina Nowogardzka 313.33 Równina Gryficka 313.4 Pobrzeże Koszalińskie 313.41 Wybrzeże Słowińskie 313.42 Równina Białogardzka 313.43 Równina Słupska 313.44 Wysoczyzna Damnicka 313.45 Wysoczyzna Żarnowiecka 313.46 Pradolina Redy-Łeby 313.5 Pobrzeże Gdańskie 313.51 Pobrzeże Kaszubskie 313.52 Mierzeja Helska 313.53 Mierzeja Wiślana 313.54 Żuławy Wiślane 313.55 Wysoczyzna Elbląska 313.56 Równina Warmińska 313.57 Wybrzeże Staropruskie 314-316 Pojezierza Południowobałtyckie 314.4 Pojezierze Zachodniopomorskie 314.41 Pojezierze Myśliborskie 314.42 Pojezierze Choszczeńskie 314.43 Pojezierze Ińskie 314.44 Wysoczyzna Łobeska 314.45 Pojezierze Drawskie 314.46 Wysoczyzna Polanowska 314.47 Pojezierze Bytowskie 314.5 Pojezierze Wschodniopomorskie 314.51 Pojezierze Kaszubskie 314.52 Pojezierze Starogardzkie 314.6-7 Pojezierze Południowopomorskie 314.61 Równina Gorzowska 314.62 Pojezierze Dobiegniewskie 314.63 Równina Drawska 314.64 Pojezierze Wałeckie 314.65 Równina Wałecka 314.66 Pojezierze Szczecineckie 314.67 Równina Charzykowska 314.68 Dolina Gwdy 314.69 Pojezierze Krajeńskie 314.71 Bory Tucholskie 314.72 Dolina Brdy 314.73 Wysoczyzna Świecka 314.8 Dolina Dolnej Wisły 314.81 Dolina Kwidzyńska 314.82 Kotlina Grudziądzka 314.83 Dolina Fordońska 314.9 Pojezierze Iławskie 315.1 Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie 315.11 Pojezierze Chełmińskie 315.12 Pojezierze Brodnickie 315.13 Dolina Drwęcy 315.14 Pojezierze Dobrzyńskie 315.15 Garb Lubawski 315.16 Równina Urszulewska 315.3 Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka 315.31 Kotlina Freienwaldzka 315.32 Kotlina Gorzowska 315.33 Dolina Środkowej Noteci 315.34 Kotlina Toruńska 315.35 Kotlina Płocka 315.4 Pojezierze Lubuskie (Brandenbursko-Lubuskie) 315.41 Lubuski Przełom Odry 315.42 Pojezierze Łagowskie 315.43 Równina Torzymska 315.44 Bruzda Zbąszyńska 315.5 Pojezierze Wielkopolskie 315.51 Pojezierze Poznańskie 315.52 Poznański Przełom Warty 315.53 Pojezierze Chodzieskie 315.54 Pojezierze Gnieźnieńskie 315.55 Równina Inowrocławska 315.56 Równina Wrzesińska 315.57 Pojezierze Kujawskie 315.6 Pradolina Warciańsko-Odrzańska 315.61 Dolina Środkowej Odry 315.62 Kotlina Kargowska 315.63 Dolina Środkowej Obry 315.64 Kotlina Śremska 315.7 Wzniesienia Zielonogórskie 315.71 Wzniesienia Gubińskie 315.72 Dolina Dolnego Bobru 315.73 Wysoczyzna Czerwieńska 315.74 Wał Zielonogórski 315.8 Pojezierze Leszczyńskie 315.81 Pojezierze Sławskie 315.82 Pojezierze Krzywińskie 315.83 Równina Kościańska 315.84 Wał Żerkowski 317 Niziny Sasko-Łużyckie 317.2 Obniżenie Dolnołużyckie 317.23 Kotlina Zasiecka 317.4 Wzniesienia Łużyckie 317.46 Wał Mużakowski 317.7 Nizina Śląsko-Łużycka 317.74 Bory Dolnośląskie 317.75 Równina Szprotawska 317.76 Wysoczyzna Lubińska 317.77 Równina Legnicka 317.78 Równina Chojnowska 318 Niziny Środkowopolskie 318.1-2 Nizina Południowowielkopolska 318.11 Wysoczyzna Leszczyńska 318.12 Wysoczyzna Kaliska 318.13 Dolina Konińska 318.14 Kotlina Kolska 318.15 Wysoczyzna Kłodawska 318.16 Równina Rychwalska 318.17 Wysoczyzna Turecka 318.18 Kotlina Sieradzka 318.19 Wysoczyzna Łaska 318.21 Kotlina Grabowska 318.22 Wysoczyzna Złoczewska 318.23 Kotlina Szczercowska 318.24 Wysoczyzna Wieruszowska 318.3 Obniżenie Milicko-Głogowskie 318.31 Obniżenie Nowosolskie 318.32 Pradolina Głogowska 318.33 Kotlina Żmigrodzka 318.34 Kotlina Milicka 318.4 Wał Trzebnicki 318.41 Wzniesienia Żarskie 318.42 Wzgórza Dalkowskie 318.43 Obniżenie Ścinawskie 318.44 Wzgórza Trzebnickie 318.45 Wzgórza Twardogórskie 318.46 Wzgórza Ostrzeszowskie 318.5 Nizina Śląska 318.51 Wysoczyzna Rościsławska 318.52 Pradolina Wrocławska 318.53 Równina Wrocławska 318.54 Dolina Nysy Kłodzkiej 318.55 Równina Niemodlińska 318.56 Równina Oleśnicka 318.57 Równina Opolska 318.58 Płaskowyż Głubczycki 318.59 Kotlina Raciborska 318.6 Nizina Północnomazowiecka 318.61 Wysoczyzna Płońska 318.62 Równina Raciąska 318.63 Wzniesienia Mławskie 318.64 Wysoczyzna Ciechanowska 318.65 Równina Kurpiowska 318.66 Dolina Dolnej Narwi 318.67 Międzyrzecze Łomżyńskie 318.7 Nizina Środkowomazowiecka 318.71 Równina Kutnowska 318.72 Równina Łowicko-Błońska 318.73 Kotlina Warszawska 318.74 Dolina Dolnego Bugu 318.75 Dolina Środkowej Wisły 318.76 Równina Warszawska 318.77 Równina Kozienicka 318.78 Równina Wołomińska 318.79 Równina Garwolińska 318.8 Wzniesienia Południowomazowieckie 318.81 Wysoczyzna Bełchatowska 318.82 Wzniesienia Łódzkie 318.83 Wysoczyzna Rawska 318.84 Równina Piotrkowska 318.85 Dolina Białobrzeska 318.86 Równina Radomska 318.9 Nizina Południowopodlaska 318.91 Podlaski Przełom Bugu 318.92 Wysoczyzna Kałuszyńska 318.93 Obniżenie Węgrowskie 318.94 Wysoczyzna Siedlecka 318.95 Wysoczyzna Żelechowska 318.96 Równina Łukowska 318.97 Pradolina Wieprza 318.98 Wysoczyzna Lubartowska

33 Masyw Czeski | edytuj kod

332 Sudety z Przedgórzem Sudeckim 332.1 Przedgórze Sudeckie 332.11 Wzgórza Strzegomskie 332.12 Równina Świdnicka 332.13 Masyw Ślęży 332.14 Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie 332.15 Obniżenie Podsudeckie 332.16 Obniżenie Otmuchowskie 332.17 Przedgórze Paczkowskie 332.2 Pogórze Zachodniosudeckie 332.25 Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie 332.26 Pogórze Izerskie 332.27 Pogórze Kaczawskie 332.28 Pogórze Wałbrzyskie 332.3 Sudety Zachodnie 332.34 Góry Izerskie 332.35 Góry Kaczawskie 332.36 Kotlina Jeleniogórska 332.37 Karkonosze 332.38 Rudawy Janowickie 332.4-5 Sudety Środkowe 332.41 Brama Lubawska 332.42 Góry Wałbrzyskie 332.43 Góry Kamienne 332.44 Góry Sowie 332.45 Góry Bardzkie 332.46 Obniżenie Noworudzkie 332.47 Obniżenie Ścinawki 332.48 Góry Stołowe 332.51 Pogórze Orlickie 332.52 Góry Orlickie 332.53 Góry Bystrzyckie 332.54 Kotlina Kłodzka 332.6 Sudety Wschodnie 332.61 Góry Złote 332.62 Masyw Śnieżnika 332.63 Góry Opawskie

34 Wyżyny Polskie | edytuj kod

341 Wyżyna Śląsko-Krakowska 341.1 Wyżyna Śląska 341.11 Chełm 341.12 Garb Tarnogórski 341.13 Wyżyna Katowicka 341.14 Pagóry Jaworznickie 341.15 Płaskowyż Rybnicki 341.2 Wyżyna Woźnicko-Wieluńska 341.21 Wyżyna Wieluńska 341.22 Obniżenie Liswarty 341.23 Próg Woźnicki 341.24 Próg Herbski 341.25 Obniżenie Górnej Warty 341.26 Obniżenie Krzepickie 341.3 Wyżyna Krakowsko-Częstochowska 341.31 Wyżyna Częstochowska 341.32 Wyżyna Olkuska 341.33 Rów Krzeszowicki 341.34 Garb Tenczyński 342 Wyżyna Małopolska 342.1 Wyżyna Przedborska 342.11 Wzgórza Radomszczańskie 342.12 Wzgórza Opoczyńskie 342.13 Próg Lelowski 342.14 Niecka Włoszczowska 342.15 Pasmo Przedborsko-Małogoskie 342.16 Wzgórza Łopuszańskie 342.2 Niecka Nidziańska 342.21 Płaskowyż Jędrzejowski 342.22 Wyżyna Miechowska 342.23 Płaskowyż Proszowicki 342.24 Garb Wodzisławski 342.25 Dolina Nidy 342.26 Niecka Solecka 342.27 Garb Pińczowski 342.28 Niecka Połaniecka 342.3 Wyżyna Kielecka 342.31 Płaskowyż Suchedniowski 342.32 Garb Gielniowski 342.33 Przedgórze Iłżeckie 342.34-5 Góry Świętokrzyskie 342.36 Wyżyna Sandomierska 342.37 Pogórze Szydłowskie 343 Wyżyna Lubelsko-Lwowska 343.1 Wyżyna Lubelska 343.11 Małopolski Przełom Wisły 343.12 Płaskowyż Nałęczowski 343.13 Równina Bełżycka 343.14 Kotlina Chodelska 343.15 Wzniesienia Urzędowskie 343.16 Płaskowyż Świdnicki 343.17 Wyniosłość Giełczewska 343.18 Działy Grabowieckie 343.19 Padół Zamojski 343.2 Roztocze 343.21 Roztocze Zachodnie 343.22 Roztocze Środkowe 343.23 Roztocze Wschodnie

51 Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem Zachodnim i Północnym | edytuj kod

512 Podkarpacie Północne 512.1 Kotlina Ostrawska 512.11 Wysoczyzna Kończycka 512.2 Kotlina Oświęcimska 512.21 Równina Pszczyńska 512.22 Dolina Górnej Wisły 512.23 Podgórze Wilamowickie 512.3 Brama Krakowska 512.31 Rów Skawiński 512.32 Obniżenie Cholerzyńskie 512.33 Pomost Krakowski 512.4-5 Kotlina Sandomierska 512.41 Nizina Nadwiślańska 512.42 Podgórze Bocheńskie 512.43 Płaskowyż Tarnowski 512.44 Dolina Dolnej Wisłoki 512.45 Równina Tarnobrzeska 512.46 Dolina Dolnego Sanu 512.47 Równina Biłgorajska 512.48 Płaskowyż Kolbuszowski 512.49 Płaskowyż Tarnogrodzki 512.51 Pradolina Podkarpacka 512.52 Podgórze Rzeszowskie 513 Zewnętrzne Karpaty Zachodnie 513.3 Pogórze Zachodniobeskidzkie 513.32 Pogórze Śląskie 513.33 Pogórze Wielickie 513.34 Pogórze Wiśnickie 513.44-57 Beskidy Zachodnie 513.45 Beskid Śląski 513.46 Kotlina Żywiecka 513.47 Beskid Mały 513.48 Beskid Makowski 513.49 Beskid Wyspowy 513.50 Kotlina Rabczańska 513.51 Beskid Żywiecki 513.52 Gorce 513.53 Kotlina Sądecka 513.54 Beskid Sądecki 513.6 Pogórze Środkowobeskidzkie 513.61 Pogórze Rożnowskie 513.62 Pogórze Ciężkowickie 513.63 Pogórze Strzyżowskie 513.64 Pogórze Dynowskie 513.65 Pogórze Przemyskie 513.66 Obniżenie Gorlickie 513.67 Kotlina Jasielsko-Krośnieńska 513.68 Pogórze Jasielskie 513.69 Pogórze Bukowskie 513.7 Beskidy Środkowe 513.71 Beskid Niski 514 Centralne Karpaty Zachodnie 514.1 Obniżenie Orawsko-Podhalańskie 514.11 Kotlina Orawsko-Nowotarska 514.12 Pieniny 514.13 Pogórze Spisko-Gubałowskie 514.14 Rów Podtatrzański 514.5 Łańcuch Tatrzański 514.52 Tatry Zachodnie 514.53 Tatry Wschodnie

52 Karpaty Wschodnie z Podkarpaciem Wschodnim | edytuj kod

521 Podkarpacie Wschodnie 521.1 Płaskowyż Sańsko-Dniestrzański 521.11 Płaskowyż Chyrowski 522, 524-526 Zewnętrzne Karpaty Wschodnie (522 = Beskidy Wschodnie) 522.1 Beskidy Lesiste 522.11 Góry Sanocko-Turczańskie 522.12 Bieszczady Zachodnie

84 Niż Wschodniobałtycko-Białoruski | edytuj kod

841 Pobrzeża Wschodniobałtyckie 841.5 Nizina Staropruska 841.57 Wzniesienia Górowskie 841.58 Równina Ornecka 841.59 Nizina Sępopolska 842 Pojezierza Wschodniobałtyckie 842.7 Pojezierze Litewskie 842.71 Puszcza Romincka 842.72 Pojezierze Zachodniosuwalskie 842.73 Pojezierze Wschodniosuwalskie 842.74 Równina Augustowska 842.8 Pojezierze Mazurskie 842.81 Pojezierze Olsztyńskie 842.82 Pojezierze Mrągowskie 842.83 Kraina Wielkich Jezior Mazurskich 842.84 Kraina Węgorapy 842.85 Wzgórza Szeskie 842.86 Pojezierze Ełckie 842.87 Równina Mazurska 843 Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie 843.3 Nizina Północnopodlaska 843.31 Wysoczyzna Kolneńska 843.32 Kotlina Biebrzańska 843.33 Wysoczyzna Białostocka 843.34 Wzgórza Sokólskie 843.35 Wysoczyzna Wysokomazowiecka 843.36 Dolina Górnej Narwi 843.37 Równina Bielska 843.38 Wysoczyzna Drohiczyńska 845 Polesie 845.1 Polesie Zachodnie 845.11 Zaklęsłość Łomaska 845.12 Równina Kodeńska 845.13 Równina Parczewska 845.14 Zaklęsłość Sosnowicka 845.15 Garb Włodawski 845.16 Równina Łęczyńsko-Włodawska 845.17 Polesie Brzeskie 845.3 Polesie Wołyńskie 845.31 Obniżenie Dorohuckie 845.32 Pagóry Chełmskie 845.33 Obniżenie Dubieńskie

85 Wyżyny Ukraińskie | edytuj kod

851 Wyżyna Wołyńsko-Podolska 851.1 Wyżyna Wołyńska 851.11 Grzęda Horodelska 851.12 Kotlina Hrubieszowska 851.13 Grzęda Sokalska 851.2 Kotlina Pobuża 851.21 Równina Bełska

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Jerzy Solon et al. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. „Geographia Polonica”. 2 (91). s. 143-170. 

Bibliografia | edytuj kod

  • Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002. ISBN 83-01-13897-1.
  • Jerzy Kondracki: Regiony fizycznogeograficzne Polski, w: „Poznaj Świat” R. XII, nr 4 (137), kwiecień 1964.
Na podstawie artykułu: "Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy