Produkt przejściowy


Produkt przejściowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Produkt przejściowy (produkt pośredni) – w złożonych reakcjach chemicznych każde indywiduum chemiczne, które powstaje z substratów (lub wcześniejszych produktów przejściowych) i ulega kolejnej reakcji. Złożone reakcje chemiczne składają z kilku etapów nazywanych reakcjami elementarnymi. Każdy produkt reakcji elementarnej oprócz ostatniego, nazywany jest produktem przejściowym[1].

Np. reakcja wymiany typu:

A + B → C + D

może przebiegać w dwóch etapach:

A + B → X X → C + D

W takim przypadku X nazywany jest właśnie produktem przejściowym.

Zgodnie z definicją IUPAC produkt przejściowy musi wykazywać pewną minimalną trwałość – jego czas istnienia w warunkach reakcji musi być dłuższy od częstości drgań wiązań chemicznych zaangażowanych w postulowane reakcje elementarne, która doprowadziły do jego powstania i dalszej przemiany[2]. Jest to kluczowa różnica między produktem przejściowym a kompleksem aktywnym i stanem przejściowym.

Wszystkie te trzy pojęcia są stosowane przy opisie mechanizmów reakcji chemicznych. O ile kompleksów aktywnych i stanów przejściowych nie ma nawet teoretycznej możliwości wyodrębnienia ze środowiska reakcji, o tyle produkt przejściowy jest teoretycznie możliwy do wyodrębnienia o ile uda się zatrzymać reakcję na odpowiednim etapie. W praktyce jednak wiele produktów przejściowych (rodniki, nietrwałe jony) jest niemożliwe do wyodrębnienia i ich istnienia dowodzi się przez dedukcję lub specjalnymi technikami analitycznymi.

Przypisy | edytuj kod

  1. Mark G. Moloney: Mechanizmy reakcji związków organicznych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2007, s. 15. ISBN 978-83-235-0226-5.
  2. intermediate [w:] A.D.A.D. McNaught A.D.A.D., A.A. Wilkinson A.A., Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, wyd. 2, Oxford: Blackwell Scientific Publications, 1997, ISBN 0-9678550-9-8 . Wersja internetowa: M.M. Nic M.M., J.J. Jirat J.J., B.B. Kosata B.B., intermediate, A. Jenkins (aktualizowanie), 2006–, DOI10.1351/goldbook.I03096  (ang.).
Na podstawie artykułu: "Produkt przejściowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy