Politypia


Politypia w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Struktura grafitu-2H Struktura grafitu-3R

Politypia – rodzaj polimorfizmu. Polega na tym, że identyczne warstwy sieci krystalicznej tego samego minerału układają się na sobie w różnoraki sposób. Skutkiem tego są osobne minerały o różnym typie strukturalnym. Pociąga to za sobą także zmianę okresu identyczności sieci krystalicznej w kierunku prostopadłym do płaszczyzny warstwy, czyli zgodnie z osią krystalograficzną Z. Okres identyczności (period identyczności) jest wielokrotnością grubości pojedynczej warstwy.

Modyfikacje politypowe czyli politypy lub warianty struktur, mogą się różnić wizualnie pod względem morfologicznym i strukturalnym, jednak ich własności fizyczne są do siebie bardzo zbliżone lub identyczne. Politypy często powstają w tym samym środowisku krystalizacji, wskutek czego mogą się wzajemnie przerastać. Np. w graficie atomy węglakowalencyjnie powiązane w pierścienie sześcioboczne i przyjmuje się dwie możliwości przestrzennego usytuowania warstw zbudowanych z atomów. Sekwencja ABAB... jest charakterystyczna dla heksagonalnej struktury grafitu-2H, natomiast ABCABC... dla grafitu-3R (trygonalny). Grafit-2H jest stabilny w dużym przedziale ciśnień i temperatur. Faza 3R nie występuje w przyrodzie, lecz towarzyszy fazie 2H w ilości do 35%, znika powyżej 2000 °C.

Spis treści

Stosowane oznaczenia | edytuj kod

W oznaczeniu wariantu politypowego np. grafitu-3R cyfra informuje, co ile warstw powtarza się ich następstwo (w tym przypadku co 3), litera natomiast oznacza układ krystalograficzny (R – rhombohedral – trygonalny). Jest to pierwsza litera angielskiej nazwy układu. Mała litera d wskazuje na niezorientowane, bezładne (disordered) ułożenie warstw – występuje też polityp grafitu 1Hd.

W 1976 roku Międzynarodowa Asocjacja Mineralogiczna IMA zmodyfikowała oznaczenie polimorfów sposobem Garda. Ich symbole wyprowadza się od początkowych liter nazw układów krystalograficznych:

Ustalono też sposób wskazywania kierunku zróżnicowania uporządkowania struktury przy czym osie X, Y, Z określa się jako a, b, c, np:

Przykłady minerałów | edytuj kod

Politypia jest najczęstszym zjawiskiem wśród krzemianów warstwowychmiki, chloryty, serpentyny. i in. Zjawisko to znane jest również wśród innych minerałów np. wurcyt i grafit.

Zobacz też | edytuj kod

Literatura uzupełniająca | edytuj kod

  • Bolewski A., Kubisz J., Żabiński W.: Mineralogia ogólna, Wydawnictwa Geologiczne, wydanie II, Warszawa 1981, ​ISBN 83-220-0096-0
  • Bolewski A.: Mineralogia szczegółowa, Wydawnictwa geologiczne, wydanie III, Warszawa 1982, ​ISBN 83-220-00151-7
Na podstawie artykułu: "Politypia" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy