Pinelia trójlistkowa


Pinelia trójlistkowa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pinelia trójlistkowa (Pinellia ternata (Thunb.) Makino) – gatunek rośliny zielnej należący do rodziny obrazkowatych, endemiczny dla Chin i regionów klimatu umiarkowanego wschodniej Azji, introdukowany w Europie, Ameryce Północnej i Australii.

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Liść z dużą ilością czarnych plamek.
Pokrój
Kępiasta roślina zielna o wysokości od 15 do 35 cm.
Łodyga
Tworzy cebulopodobną, niemal okrągłą bulwę pędową o średnicy od 1 do 2 cm. Bulwki powstają wokół pochew liściowych, na ogonkach oraz u podstawy blaszek liściowych.
Liście
Od 2 do 5 liści wyrasta na zielonych ogonkach o wysokości od 15 do 20 cm, usadowionych w pochwach liściowych. Blaszki liści są trójlistkowe i wachlarzowatopalczaste; listki podłużno-eliptyczne lub lancetowate, z wierzchu zielone, niekiedy z ciemnymi plamkami, pod spodem zielonkawe, u szczytu spiczaste, u podstawy klinowate. Rozmiar listków wynosi od 3×1 do 10×3 cm. Po każdej stronie jest od 7 do 10 poprzecznych żyłek, formujących żyłkę brzegową. Kwiatostany formy zielonej
Kwiaty
Roślina jednopienna. Pojedynczy kwiatostan typu kolbowatego pseudancjum pojawia się na zielonej szypułce, dłuższej od ogonków liściowych, o wysokości od 15 do 25 cm. Pochwa kwiatostanu, o długości od 6 do 7 cm, jest zielonkawa lub biaława, zielona do ciemno purpurowej na brzegach. W dolnej części tworzy wąską, cylindryczną komorę o długości od 1,5 do 2 cm; u góry podłużna, tępa lub ostra. Kolba o długości od 9 do 10 cm. W jej dolnej części, na długości około 2 cm, położone są kwiaty żeńskie, po których następuje około 3 do 6 mm odcinek sterylny i 6 do 8 mm odcinek kwiatów męskich. Wyrostek kolby wydłużony, podniesiony lub esowaty, o długości do 8 cm, w kolorze od zielonego do fioletowego. Kwiaty żeńskie położone gęsto. Słupki o długości około 2,2 mm. Zalążnia jajowata, o długości około 1,8 mm i średnicy około 1 mm. Znamię słupka bardzo małe, o średnicy około 0,2 mm, węższe od szyjki. Pylniki wydłużone, o długości około 1,2 mm, otwierane przez szparkę. Odmiana 'Atropurpurea', wnętrze kwiatostanu
Owoce
Żółtozielone lub białawe, jajowate jagody, zawierają jedno nasiono.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Bylina, geofit, okresowo uśpiona. Kwitnie od maja do lipca, owocuje od lipca do września. Rośnie na łąkach, we wtórnych lasach, na nieużytkach oraz dziko na polach uprawnych, do wysokości 2500 m. Liczba chromosomów 2n=91, 2n=104, 2n=117 lub 2n=130.

Synonimy | edytuj kod

Synonimy nomenklaturowe[2]
  • Arum ternatum Thunb. (basonim)
  • Arisaema ternatum (Thunb.) Schott in H.W.Schott & S.L.Endlicher
  • Alocasia ternata (Thunb.) Raf.
  • Atherurus ternatus (Thunb.) Blume
Synonimy taksonomiczne[2]
  • Arum atrorubens (nom. illeg.)
  • Arum bulbiferum (nom. illeg.)
  • Arum bulbosum
  • Arum fornicatum
  • Arum macrourum
  • Arum subulatum
  • Arum triphyllum (nom. illeg.)
  • Arisaema cochinchinense
  • Arisaema loureiroi
  • Arisaema macrourum
  • Hemicarpurus fornicatus
  • Pinellia angustata
  • Pinellia cochinchinensis
  • Pinellia fornicata
  • Pinellia koreana
  • Pinellia ternata var. angustata
  • Pinellia ternata f. angustata
  • Pinellia ternata var. atropurpurea
  • Pinellia ternata var. giraldiana
  • Pinellia ternata var. subpandurata
  • Pinellia ternata var. vulgaris
  • Pinellia ternata f. atropurpurea
  • Pinellia tuberifera
  • Pinellia tuberifera var. subpandurata
  • Typhonium tuberculigerum

Zastosowanie | edytuj kod

Roślina lecznicza
Surowcem zielarskim jest bulwa (tuber). W tradycyjnej medycynie chińskiej sproszkowane bulwy, zwane ban xia, uznawane są za środek o działaniu poronnym, przeciwbólowym, znieczulającym, przeciwdopełniaczowym, antydepresyjnym, przeciwwymiotnym, przeciwzapalnym, przeciwkaszlowym, cholinergicznym, napotnym, moczopędnym, wyksztuśnym, gastrotonicznym, przeciwkrwotocznym, immunomodulacyjnym, uspokajającym, wzmacniającym oraz przeciw łysieniu[3]. Stosowany jest również do wzmacniania śledziony, pozbywania się śluzu z płuc i żołądka oraz w mieszance do bezoperacyjnego usuwania kamieni żółciowych. Surowe bulwy są bardzo cierpkie i zawierają toksyny, które są neutralizowane przez suszenie lub macerowanie w herbacie lub occie. Standardowa dawka wynosi od 5 do 10 gramów surowca[4]. Z bulw tego gatunku, soku z kłączy imbiru oraz ługu produkuje się lek o nazwie zhi ban xia, o szczególnym działaniu przeciwgorączkowym, przeciwmalarycznym, przeciwkaszlowym, przeciwwymiotnym, ściągającym, przeczyszczającym i wywołującym poród[5]. Surowiec zielarski zawiera ponad 269 składników czynnych, w tym: 3,4-dihydroxybenzaldehyd,3,4-dihydroxybenzaldehyd-diglikozyd, argininę, cholinę, cynk, D-glukozę, glicynę, kwas asparaginowy, kwas D-glukozowy, kwas glutaminowy, kwas homogentyzynowo-glikozydowy, Kwas homogentyzynowy, kwas izooleidowy, kwas oleinowy, kwas palmitynowy, kwas stearynowy, kwas Δ-6-oktadekanowy, l-efedrynę, l-ramnozę, magnez, mangan, ornitynę, potas, seryny, sód, szczawian wapnia, wapń, żelazo, β-sitosterol i β-sitosterol-3-O-β-D-glikozyd, które są odpowiedzialne za szereg medycznych właściwości tego surowca, w tym przede wszystkim: anty-PMS, antyalkoholowe, antyandrogenne, antyanemiczne, antyartretyczne, antyarytmiczne, antydepresyjne, antyencefalopatyczne, antyoksydacyjne, inhibitor reduktazy 5-alfa, moczopędne, nasenne, obniżające poziom cholesterolu, owadobójcze, pobudzające, przeciw chorobie Alzheimera, przeciw osteoporozie, przeciw syndromowi X, przeciw łysieniu, przeciw zapaleniu prostaty, przeciwcukrzycowe, przeciwlękowe, przeciwnadciśnieniowe, przeciwnowotworowe, przeciwpadaczkowe, przeciwzapalne, przeczyszczające, rozszerzające naczynia krwionośne i wzmagające odporność[6][7].
Roślina jadalna
Pędy podziemne rośliny uważane są za jadalne po wysuszeniu i ugotowaniu. Surowe są trujące[8].
Roślina ozdobna
Z uwagi na szerokie liście i ciekawe kwiatostany jest ceniona jako roślina ozdobna.

Uprawa | edytuj kod

Z uwagi na swoje właściwości lecznicze rośliny te są uprawiane w Chinach i Korei. Ze względu na walory ozdobne gatunek ten uprawiany jest na świecie również w ogrodach. Pinelia trójlistkowa jest całkowicie mrozoodporna. Wymaga gleb kwaśnych, przepuszczalnych i próchniczych oraz miejsc zacienionych i wilgotnych. Łatwo rozmnaża się z nasion, bulwek i bulw przybyszowych.

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-20].
  2. a b Govaerts R.: World Checklist of Pinellia (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2006. [dostęp 2010-05-30].
  3. James A. Duke: Handbook of medicinal herbs. Boca Raton, Fla.: CRC Press, 2002. ISBN 0-8493-1284-1.
  4. Zhanwen Liu: Essentials of Chinese Medicine: Volume 2. Springer. ISBN 978-1-84882-592-5.
  5. Joseph P. Hou, Youyu Jin: The healing power of Chinese herbs and medicinal recipes. New York: Haworth Integrative Healing Press, 2005. ISBN 0-7890-2202-8.
  6. Jim Duke: Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases. List of chemicals. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-05-30].
  7. Jim Duke: Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases. Activities. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-05-30].
  8. Plants For A Future. Edible, medicinal and useful plants for a healthier world (ang.). [dostęp 2010-05-29].

Bibliografia | edytuj kod

  1. Guanghua Zhu, Heng Li i Rong Li. A synopsis and a new species of the E Asian genus Pinellia (Araceae). „Willdenowia”. 37, s. 503-522, 2007. Berlin. ISSN 0511-9618
  2. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych: łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
  3. Praca zbiorowa: Botanica. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. Baldassare Mineo: Rock garden plants: a color encyclopedia. Portland, OR.: Timber Press, 1999. ISBN 0-88192-432-6.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Pinelia trójlistkowa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy