Myszków


Na mapach: 50°34′32″N 19°19′33″E/50,575556 19,325833

Myszków w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Myszkówmiasto w Polsce położone w województwie śląskim, siedziba władz powiatu myszkowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 32 959 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Myszków położony jest nad rzeką Wartą. Historycznie przynależy do Małopolski.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa częstochowskiego[3]. Do 1949 r. siedziba gminy Myszków.

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosi 74 km²[4]. W 2005 r. 56% obszaru miasta obejmowały użytki rolne, a 22% – użytki leśne[5]. Myszków stanowi 15,36% powierzchni powiatu myszkowskiego.

Podział miasta | edytuj kod

Rozwój terytorialny miasta Myszkowa na przestrzeni lat 1950-1983.
1. Nowa Wieś, 2. Osińska Góra, 3. Połomia Myszków, 4. Helenówka, 5. Czarna Struga, 6. Nowy Myszków, 7. Stary Myszków, 8. Pohulanka, 9. Bory, 10. Michałów, 11. Mijaczów, 12. Ciszówka, 13. Gruchla, 14. Remby, 15. Kręciwilk, 16. Potasznia, 17. Będusz, 18. Mrzygłód, 19. Mrzygłódka, 20. Nierada, 21. Labry, 22. Smudzówka.

Miasto nieformalnie dzieli się na 22 dzielnice[potrzebny przypis]:

Warunki naturalne | edytuj kod

Ukształtowanie terenu | edytuj kod

Miasto usytuowane jest w obniżeniu górnej Warty, w tzw. „obniżeniu myszkowskim”, w północno-wschodniej części rozległej Wyżyny Śląskiej – na skraju Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Sama Wyżyna Śląska rozciąga się od prawego brzegu górnej Odry, aż po krawędź Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej. Część obszaru miasta położona jest w otulinie Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych (dzielnice: Bory i Helenówka).

Obszar północno-wschodni miejscowości leży w Obniżeniu Górnej Warty, część południowo-zachodnia na Progu Woźnickim ciągnącym się od Zawiercia aż po Kluczbork. Myszków położony jest ok. 280 m n.p.m.

Sama miejscowość usytuowana jest niemal całkowicie w naturalnym obniżeniu terenu (dawna rynna Prawarty), otoczonym z czterech stron wzniesieniami: Góry Włodowskiej, Góry Będuskiej (części pasa Progu Woźnickiego), Góry Jaworznickiej i Osińskiej Góry.

Charakterystyczne dla Myszkowa jest utrzymanie się znacznej ilości zabudowy zagrodowej, jako skutek włączenia w granice administracyjne miasta typowych wiejskich jednostek osadniczych (Nowa Wieś, Osińska Góra, Helenówka, Mrzygłódka, Będusz). Rysującą się tendencją w kwestii rozmieszczenia przestrzennego budownictwa mieszkaniowego jest postępująca koncentracja budownictwa w części „miejskiej” Myszkowa, gdzie znacznemu odmłodzeniu ulęgają również zasoby mieszkaniowe (spadek o 50% udziału mieszkań zrealizowanych przed 1945 r.).

Klimat | edytuj kod

Wykres obrazujący średnie temperatury dobowe maksymalne i minimalne w ciągu roku dla miasta Myszkowa[6]:

(kliknij, aby powiększyć)

Nazwa | edytuj kod

Myszków powstał w 1924 r. w wyniku połączenia wielu mniejszych miejscowości, które w procesie urbanizacyjnym stały się nieformalnymi dzielnicami (rejonami) miasta. Te stare miejscowości, w przeszłości były odnotowywane przez historyków. Na przykład w latach 1470–1480 Jan Długosz, w swoim opracowaniu Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis (Księga beneficjów diecezji krakowskiej), zanotował dzielnicę Mrzygłód jako osobną miejscowość w formie Oppidum Mrziglod oraz Mrzyglod, a także Będusz jako Bandusch[7].

Historia | edytuj kod

Dzieje niektórych osad, obecnie tworzących Myszków, opisane zostały w osobnych hasłach. Poniższe kalendarium odnosi się tylko do gminy i miasta Myszkowa, czyli od 1924 r.

Panorama miasta Myszkowa z Góry Będuskiej (367 m n.p.m.) 2008 r., fotomontaż

Zabytki | edytuj kod

Kaplica Narodzenia Pana Jezusa Kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Różańcowej
  • XIX-wieczny dworzec kolejowy
  • Pałac Augusta Schmelzera w Myszkowie, który pochodzi z lat 80. XIX w. Jest to budynek piętrowy, przykrywa go dach mansardowy z lukarnami. Obiekt ma bardzo bogate detale architektoniczne, niedawno przeszedł kapitalny remont.
  • Kościół św. Stanisława – neogotycka świątynia, powstawała w latach 1908-1936. Została zbudowana na planie krzyża, przy wejściu frontowym wnosi się ponad 60-metrowa wieża (1925) dokończona według oryginalnych projektów około 2000 r. Na uwagę zasługują zabytkowe witraże w nawie głównej, jeden z największych w Polsce ołtarzy marmurowych oraz organy. Wewnątrz ściany pokrywają niedawno wykonane, stylowe malowidła podkreślające neogotycki charakter tej budowli.
  • Kaplica Narodzenia NMP na Mijaczowie. Kapliczka jest wykonana z kamienia wapiennego, z zewnątrz nieotynkowana. Ma rozbudowany system piwnic i korytarzy, gdyż stanowiła ongiś część pałacu Joachima Bobrowskiego, który został rozebrany. Pozostała tylko owa kaplica i wspomniane piwnice. Wiadomo, że istniała już w 1790 r. Budynek przeszedł renowacje połączoną z montażem iluminacji.
  • Budynek Prokuratury Rejonowej to piętrowa budowla z lat 20. XX w. z ciekawymi, nietynkowanymi przyporami z wapienia. Nad wejściem tablice upamiętniające nadanie praw miejskich Myszkowowi i jego herb. Obiekt po kapitalnym remoncie.
  • Zabytkowe hale fabryczne dawnego Wartexu. Obecnie, wyremontowane służą firmie Sokpol Pochodzą z końca XIX w.
  • Miniaturowa kapliczka wzniesiona pod koniec XVII w. Upamiętnia ona zwycięską bitwę miejscowej szlachty ze Szwedami.
  • Budynki dworskie (Będusz) pochodzą z przełomu XIX i XX w. Zobaczyć tam można ogród w stylu angielskim, murowane czworaki i bardzo ciekawą wieżyczkę. Obiekty są zbudowane z kamienia wapiennego.
  • Kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Mrzygłodzie pochodzi z XVII w., zbudowany w miejsce starszego drewnianego kościoła. Reprezentuje style: barokowy, rokokowy i renesansowy

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2014 r.[11]:

Według danych z 2013 r. Myszków jest obecnie 139. miastem w Polsce pod względem liczby ludności i 50. pod względem powierzchni. Według danych z 2005 r. średni dochód na mieszkańca wynosił 1480,13 zł[5].

Piramida wieku mieszkańców Myszkowa w 2014 r.[1]:

Zatrudnienie | edytuj kod

Gospodarka | edytuj kod

Pałacyk fabrykanta z 1895 roku

Przemysł metalurgiczny | edytuj kod

Myszków od setek lat jest związany z przemysłem metalurgicznym. Decydowały o tym złoża rud żelaza, z której już w XVIII w. wytapiano stal. Jeszcze w pierwszych kilku powojennych latach po II wojnie światowej produkcję tę w nieistniejących już zabudowaniach na terenie obecnych Hal Targowych w okolicach dworca kolejowego po stronie dzielnicy Mijaczów). W 1955 r. produkcja ta została przeniesiona do nowo zbudowanego zakładu odlewniczego w dzielnicy Pohulanka. Do dziś w tym rejonie koncentruje się ta gałąź przemysłu. Po wielu przekształceniach własnościowych, zmianach nazwy (Myszkowskie Zakłady Metalurgiczne (MZM), Mistal, wreszcie Nowy Mystal) fabryka nadal produkuje części maszyn i urządzeń dla przemysłu kolejowego, górniczego i stoczniowego (wózki wagonowe, belki, ostojnice itp.). Zakład przeszedł modernizację. Obecnie największy pakiet kontrolny jest w posiadaniu kapitału rosyjsko-ukraińskiego. Pracuje w nim około 300 osób[potrzebny przypis].

Na terenie Będusza australijska firma prowadzi badania związane z odkryciem znacznych złóż molibdenu, wolframu, srebra i miedzi[12].

Przemysł elektromaszynowy | edytuj kod

Ten rodzaj przemysłu w Myszkowie to przede wszystkim Myszkowska Fabryka Naczyń Emaliowanych „Światowit”.

Firma powstała na początku XX w. W czasie II wojny światowej okupant niemiecki produkował tu części do samolotów.

Po II wojnie światowej, w okresie gospodarki socjalistycznej nastąpił dynamiczny rozwój fabryki, która stała się najpoważniejszym w Polsce producentem naczyń emaliowanych i jednym z największych producentów elektrycznych pralek. Znacząca część produkcji była eksportowana. W tych czasach zakład zatrudniał kilka tysięcy pracowników będąc jednym z najpoważniejszych pracodawców w mieście, a marka „Myszków” nieformalnym synonimem polskich naczyń emaliowanych i sławnych pralek „Frania”.

Transformacja gospodarcza i prywatyzacja fabryki w ramach ogólnopolskich przemian w zakresie gospodarki po 1989 r. (powrót do tzw. gospodarki rynkowej) spowodowała podzielnie jej majątku na liczne mniejsze spółki zależne od siebie, które jednak nie zdołały utrzymać produkcji na poprzednim poziomie, co doprowadziło większość z nich do upadłości.

Obecnie jest to niewielka firma, która w bardzo ograniczonym zakresie dalej wyrabia rozmaite naczynia cynkowane, garnki, sprzęt AGD (popularne w czasach PRL pralki wirnikowe „Frania”, wirówki, kuchenki gazowe) i inne podobne artykuły. Zatrudnienie w funkcjonującym zespole spółek wynosi około 300–400 osób[potrzebny przypis].

Przemysł papierniczy | edytuj kod

Przemysł papierniczy koncentruje się wokół dawnych Myszkowskich Zakładów Papierniczych (MZP), jednej z największych papierni w Polsce, założonej w 1894 r. Od początku swego istnienia fabryka zwiększała produkcję, zatrudnienie i wreszcie stała się centralną częścią MZP, na które składały się mniejsze jednostki rozlokowane w byłym woj. częstochowskim. Część terenu fabryki zajmuje zakład produkcji ścieru drzewnego, ściśle współpracujący z papiernią. Obecnie jako Fabryka Papieru S.A. Myszków, mimo upadłości, kontynuuje produkcję papieru (gazetowego, offsetowego i tektury falistej) na nowoczesnej maszynie nr 6, dając zatrudnienie 350 pracownikom[potrzebny przypis].

Przemysł włókienniczy | edytuj kod

Przemysł włókienniczy praktycznie przestał istnieć z chwilą upadku zakładu Wartex. Tereny i hale wykorzystuje obecnie firma Sokpol, i w mniejszym stopniu, inne podmioty gospodarcze jak np. fabryka opakowań tekturowych czy drukarnia. Działają jednak mniejsze firmy o zbliżonym profilu produkcji jak np. Brotex – wyroby dziewiarskie.

Przemysł obuwniczy | edytuj kod

Kilkaset lat temu w Mrzygłodzie (obecna dzielnica Myszkowa) działał niezwykle liczny cech szewców. Z początkiem lat 90. XX w. nastąpił gwałtowny rozwój tej branży. Obecnie w Myszkowie oraz Żarkach działa wiele mniejszych lub większych firm zajmujących się produkcją obuwia lub komponentów do tego niezbędnych[potrzebny przypis].

Przemysł spożywczy | edytuj kod

Produkcja artykułów spożywczych koncentruje się w Sokpolu, który dynamicznie rozwija się i rozbudowuje. Pracuje tam ponad 200 osób[potrzebny przypis]. Mająca swoją siedzibę w pobliskim Postępie firma Jurajska specjalizuje się zaś w produkcji wody mineralnej i rozmaitych napojów orzeźwiających. W trosce o stan środowiska naturalnego prowadzi też sprzedaż swych produktów w butelkach wielokrotnego użytku (szklanych).

Sport | edytuj kod

Myszków posiada w ramach Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji kryty basen, saunę, siłownię i studio odnowy biologicznej oraz salę gimnastyczną. Przez klub piłkarski MKS Myszków jest eksploatowany zmodernizowany stadion sportowy. Na terenie osiedli są rozlokowane liczne boiska, bieżnie oraz korty tenisowe. Od kilku lat użytkowana jest też nowoczesna hala sportowa przy LO.

Kluby sportowe | edytuj kod

Oświata | edytuj kod

W Myszkowie działają:

Przedszkola | edytuj kod

  • Przedszkole nr 1 "BAJKA"
  • Przedszkole nr 2
  • Przedszkole nr 3 z Oddziałem Integracyjnym
  • Przedszkole nr 4
  • Przedszkole nr 5 im. Marii Konopnickiej
  • Przedszkole nr 6 (w Zespole Szkół Publicznych Nr 4)

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Adama Mickiewicza
  • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Jana Pawła II
  • Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr 3 im. Tadeusza Kościuszki (w Zespole Szkół Publicznych Nr 3)
  • Szkoła Podstawowa Nr 4
  • Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr 5 im. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa Nr 6
  • Szkoła Podstawowa Nr 7 im. Jana Brzechwy
  • Szkoła Podstawowa Nr 8 im. Noblistów Polskich (w Zespole Szkół Publicznych Nr 4)

Szkoły średnie techniczne | edytuj kod

  • Zespół Szkół nr 1 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
  • Zespół Szkół nr 2 im. Hugona Kołłątaja

Szkoły średnie ogólnokształcące | edytuj kod

Służba Zdrowia | edytuj kod

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Kościół katolicki | edytuj kod

Osiem parafii:

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego | edytuj kod

Jeden zbór:

Kościół Wolnych Chrześcijan | edytuj kod

Jeden zbór:

Kościół Zielonoświątkowy w RP | edytuj kod

Jeden zbór:

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Dwa zbory – Sala Królestwa ul. Bolesława Prusa 72[14]:

  • zbór Myszków-Wschód
  • zbór Myszków-Zachód

Transport | edytuj kod

Drogowy | edytuj kod

Kolejowy | edytuj kod

Dworzec kolejowy w Myszkowie

Przez Myszków przebiega jedna z najstarszych linii kolejowych w Polsce, łącząca Warszawę z Katowicami, powstała jako fragment linii kolei warszawsko-wiedeńskiej (odcinek Częstochowa, przez Myszków, do Maczek (dziś dzielnica Sosnowca), oddany do użytku 1 grudnia 1847 r.[15][16]), natomiast obrzeżami miasta biegnie Centralna Magistrala Kolejowa.

Autobusowy | edytuj kod

Autobusy w Myszkowie

Do 2013 r. spółka PKS Myszków prowadziła przewozy w regionie – działały połączenia autobusowe z Częstochową, Katowicami, Lublińcem, Tarnowskimi Górami, Krakowem, Łebą, Gdynią, Zakopanem i Poznaniem. Po likwidacji PKS Myszków, transport lokalny na trasach cieszących się większym zainteresowaniem podróżnych, świadczą prywatni przewoźnicy[17].

Zakład Komunikacji Miejskiej Myszków (ZKM Myszków) został uruchomiony w 1984 r. jako publiczna komunikacja zbiorowa. Do 2011 r. usługi świadczyła spółka miejska – SANiKO (dawniej pod nazwą RPGKiM). Od listopada 2011 r. usługi komunikacyjne świadczy prywatna spółka LZ Lazar z Zendka.

Prasa | edytuj kod

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Koziegłowy, Poraj, Poręba, Siewierz, Włodowice, Zawiercie, Żarki

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Myszkow, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2011 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-11-23. ISSN 1734-6118.
  3. Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Główny Urząd Statystyczny: Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. drugi: K-P. Warszawa: Wydawnictwa Akcydensowe, 1981, s. 497.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-08-20. ISSN 1505-5507.
  5. a b Miasto Gmina Myszków (pol.). W: Informator REGIOset [on-line]. edytor serwis. [dostęp 2010-02-24].
  6. Typowe lata meteorologiczne i statystyczne dane klimatyczne dla obszaru Polski do obliczeń energetycznych budynków
  7. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, str.220.
  8. a b c d e f g h i KazimierzK. Miroszewski KazimierzK. i inni, Po obu stronach Warty. Zarys dziejów Myszkowa, Myszków: Urząd Miasta Myszków, 2010, s. 145–146, 151–156, 163–164, 166, 251, ISBN 978-83-931321-3-3, OCLC 750810797 .
  9. Okręg Zagłębia Dąbrowskiego (II) – Sprawozdanie za rok 1906, „Przewodnik Gimnastyczny "Sokół"”, XXVII (5), 1907, s. 35–36 .
  10. Taka nazwa pojawia się na niemieckich mapach z tamtego okresu, np. Loben - Woischnik – Gleiwitz – Kattowitz (niem.). W: Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 – Großblatt/Einheitsblatt [on-line]. MAPSTER. [dostęp 2013-11-24].
  11. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  12. Czy na Jurze powstanie kopalnia?
  13. KS LOK Myszków. oficjalna strona [dostęp 2019-02-11]
  14. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-14] .
  15. Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim – Kalendarium (pol.). WikiZagłębie – Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim. [dostęp 2013-12-30].  Cytat: „1 grudzień 1847 – Otwarcie normalnego ruchu na odcinku Częstochowa – Ząbkowice”
  16. Andrzej Wójcik: Kolejowe dzieje Zawiercia (pol.). Krajoznawca Górnośląski, Zeszyt 12. [dostęp 2013-12-30].  Cytat: „Pierwszy pociąg do Zawiercia przyjechał 1 grudnia 1847 roku (według kalendarza gregoriańskiego) albo 13 grudnia (według kalendarza juliańskiego). Datę 1 grudnia 1847 roku uznaje się za początek kolejnictwa na ziemi zawierciańskiej. Pociąg wyjechał ze stacji Częstochowa.”
  17. PKS Myszków przestał istnieć. Autobusy nie jeżdżą. Kto zajmie jego miejsce?. 2013-05-09. [dostęp 2014-01-01].
  18. Miasta partnerskie (pol.). Portal internetowy miasta Myszków. [dostęp 2016-01-24].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Myszków" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy