Listera jajowata


Listera jajowata w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Listera jajowata (Listera ovata (L.) R. Br.[2], według innych źródeł Neottia ovata (L.) Bluff & Fingerh[3][4].) – gatunek roślin należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje na rozległych obszarach Europy i Azji, w tym także w całej Polsce[5].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Wysmukła roślina wysokości 20–60 cm. Cała w kolorze zielonym, z długim i luźnym kwiatostanem[6].
Łodyga
Poniżej liści czterokanciasta, gładka; powyżej – obła gruczołowato omszona.
Liście
Dwa naprzeciwległe, 5–9 nerwowe liście o kształcie eliptycznym u nasady pędu, powyżej 1–2 listki przysadkowe. Mają od 5 do 15 cm długości[6] i są ostro zakończone[7].
Kwiaty
Kwiatostan w formie luźnego kłosu. Małe żółtawozielone kwiaty zebrane w ilości od 10 – 100 na krótkich szypułkach[7]. Czerwono nabiegłe płatki korony i działki kielicha pochylają się ku sobie. Żółtego koloru warżka jest głęboko rozcięta. Zalążnia prawie kulista.
Część podziemna
Kłącze poziome i pełzające, grube i twarde z licznymi korzeniami. Widoczne liczne blizny po wcześniejszych łodygach.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Rozwój

Bylina, geofit. Kwitnie od maja do lipca[8]. Kwiaty nie posiadają ostrogi, jednak wydzielają nektar w podłużnej rynience na warżce. Zapylane są przez błonkówki i chrząszcze. Naziemna część rośliny pojawia się wczesną wiosną, zamiera w sierpniu[9].

Siedlisko

Rośnie zwłaszcza w ciepłolubnych zbiorowiskach leśnych ale także w wilgotnych zaroślach i lasach na glebach umiarkowanie żyznych, wilgotnych o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. W górach występuje aż po piętro kosówki. Roślina rozpowszechniona z powodu swoich dużych zdolności przystosowawczych[6].

Genetyka

Liczba chromosomów 2n= 32, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 42[7]. Krzyżowanie roślin z rodzaju Listera, było badane i opisywane przez Karola Darwina[10].

Zagrożenia i ochrona | edytuj kod

Od 2014 roku roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową. W latach 1946–2014 znajdowała się pod ochroną ścisłą[11][12]. Zagrożeniem jest osuszanie i eksploatacja torfowisk oraz gospodarcze użytkowanie lasu powodujące niszczenie runa. W prawie każdym parku narodowym znajdują się jej stanowiska, rośnie także w rezerwatach, np. Zadni Gaj czy Świnia Góra[13].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-08-05].
  2. a b Listeria ovata (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2012-05-28].
  3. a b Neottia ovata (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2012-07-04].
  4. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105
  5. Dariusz L. Szlachetko, Michał Skakuj: Storczyki Polski. Poznań: Wydawnictwo Sorus, 1996. ISBN 83-85599-97-5.
  6. a b c Peter H. Barthel: Storczyki – gatunki dziko rosnące. Warszawa: Multico, 1997, s. 68–69. ISBN 83-7073-145-7.
  7. a b c JSTOR Global Plants: Entry for Listera ovata (ang.). W: Entry for Listera ovata (Linnaeus) R. Brown [on-line]. [dostęp 2013-05-13].
  8. Martin Červenka, Viera Feráková, Milan Háber, Jaroslav Kresánek, Libuše Paclová, Vojtech Peciar, Ladislav Šomšák: Świat roślin skał i minerałów. Warszawa: PWRiL, 1982, s. 188. ISBN 83-09-00462-1.
  9. Neottia ovata (ang.). W: Encyclopedia of Life [on-line]. [dostęp 2013-05-13].
  10. Listera ovata (ang.). W: Flora of North America [on-line]. [dostęp 2013-05-13].
  11. Rozporządzenie Ministra Oświaty z dnia 29 sierpnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych i z Ministrem Leśnictwa w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin (Dz.U. z 1946 r. nr 70, poz. 384).
  12. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1409).
  13. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 344. ISBN 978-83-7073-444-2.
Na podstawie artykułu: "Listera jajowata" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy