Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla


Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Testament Alfreda Nobla Pierwsza strona testamentu Nobla z 1895 roku Druga strona testamentu Nobla z 1895 roku Trzecia strona testamentu Nobla z 1895 roku Czwarta strona testamentu Nobla z 1895 roku

Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla – osoby i organizacje, którym za działalność na rzecz światowego pokoju została przyznana przez Norweski Komitet Noblowski Pokojowa Nagroda Nobla. Wyróżnienie to ufundowane zostało testamentem szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla[1]. Nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Nobla. Pokojowa Nagroda Nobla jako jedyna ze wszystkich nagród Nobla przyznawana jest przez organizację norweską (Norweski Komitet Noblowski)[2].

Spis treści

Nominacja i wybór kandydatów | edytuj kod

Pokojowa Nagroda Nobla jest przyznawana kandydatom (ludziom lub organizacjom), którzy

Zgodnie z wolą fundatora laureaci nagrody wybierani są przez pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski, którego członkowie są powoływani przez Storting[1]. Nominacje kandydatów mogą być zgłaszane przez:

  • parlamentarzystów lub członków rządów;
  • członków sądów międzynarodowych;
  • rektorów uniwersytetów, profesorów socjologii, historii, prawa i teologii oraz dyrektorów instytutów badań nad pokojem i instytutów badań polityki zagranicznej;
  • laureatów Pokojowej Nagrody Nobla;
  • członków zarządów organizacji, którym przyznano Pokojową Nagrodę Nobla;
  • obecnych i byłych członków Norweskiego Komitetu Noblowskiego;
  • byłych doradców tegoż Komitetu[3].

Nominacje do nagrody przyznawanej w danym roku mogą być nadsyłane od września roku poprzedniego do 1 lutego roku jej wręczenia, jednak kandydatury zgłoszone (z powodów niezależnych od zgłaszającego) po tym terminie będą również rozważane, tyle że w następnym roku[3]. Po otrzymaniu kandydatur Komitet ocenia działania kandydatów i przygotowuje krótką listę kandydatur, które będą rozważane w dalszych etapach prac. Krótka lista (zawierająca zwykle od 12 do 30 nazwisk[3]) jest przedstawiana doradcom Komitetu. Ciało doradcze tworzy niewielka grupa profesorów uniwersytetów norweskich biegłych w dziedzinach związanych z Pokojową Nagrodą Nobla, oraz dyrektor i dyrektor naukowy Norweskiego Instytutu Noblowskiego. Doradcy mają kilka miesięcy na sporządzenie raportów, zawierających ich opinie na temat kandydatów. Komitet Noblowski ma prawo prosić o taki raport również ekspertów niebędących doradcami[4].

Po przedstawieniu raportów doradców, członkowie Komitetu debatują nad kandydatami z krótkiej listy. Komitet może prosić o pomoc w zbieraniu dodatkowych informacji na temat kandydatów doradców, zwłaszcza w sytuacji, gdy kandydat jest zaangażowany w bieżące sprawy polityczne[4]. Ostateczny wybór laureata musi być dokonany najpóźniej na ostatnim posiedzeniu Komitetu przed ogłoszeniem nazwiska wyróżnionego (początek października)[3], zwykle jednak Komitet ustala werdykt w połowie września[4]. Wybór laureata dokonywany jest w głosowaniu większościowym[3].

Nominacje oraz nazwiska nominujących oraz wszystkie informacje dotyczące nominacji, tak publiczne jak i prywatne, pozostają tajne przez 50 lat. Klauzula tajności zabrania również informowania samych nominowanych, nawet w prywatnych rozmowach[3].

Nominowani bez wyróżnienia | edytuj kod

Po wygaśnięciu klauzuli tajności Komitet Noblowski może ujawnić nazwiska osób nominowanych, które nie zostały wyróżnione Pokojową Nagrodą Nobla, wraz z danymi zgłaszającego i uzasadnieniem. Baza danych osób nominowanych jest dostępna na stronie internetowej Fundacji Nobla[5]. Trzy najczęściej poszukiwane nazwiska to Józef Stalin, Mahatma Gandhi oraz Adolf Hitler[6]. Kandydatura Stalina wysuwana była dwukrotnie, w 1945 i 1948 z jednakowym uzasadnieniem: Za wysiłki na rzecz zakończenia II wojny światowej. Gandhi jako pokojowy bojownik o poszanowanie praw człowieka nominowany był aż pięciokrotnie, przy czym ostatnia nominacja napłynęła do Komitetu krótko przed jego zabójstwem, w styczniu 1948 roku. Pomimo że Komitet doceniał działania Gandhiego, jego działalność była krytykowana przez wiele osób związanych z ruchem pokojowym[7]. W związku z ostatnią kandydaturą Komitet rozważał wyróżnienie pośmiertne[7], jednak ostatecznie Komitet zdecydował nie przyznawać Nagrody za 1948 rok, z uzasadnieniem: brak odpowiedniego żyjącego kandydata[b].

Kandydatura Hitlera została wysunięta w 1939 roku przez członka Stortingu, Erika Gottfrida Christiana Brandta, zadeklarowanego antyfaszystę. Nominację tę tłumaczył on jako ironiczną krytykę ówczesnej debaty politycznej w Szwecji. Była to jego odpowiedź na nominację Neville’a Chamberlaina zgłoszoną przez grupę parlamentarzystów, do której to nominacji Brandt odnosił się sceptycznie[6]. W związku z tym, że krytyka przez nominację Hitlera nie została zrozumiana, w liście datowanym na 1 lutego 1939 Brandt wycofał tę nominację.

Na liście nominowanych w latach 1901–1956, którzy nie zostali uznani przez Komitet za godnych wyróżnienia, znajdują się ponadto nazwiska wielu polityków, artystów, działaczy społecznych oraz członków rodzin królewskich[6]. Komitet podaje, że najczęściej zgłaszaną kandydaturą była Jane Addams. Od roku 1916 aż do 1931, w którym została wyróżniona napłynęło aż 91 nominacji jej osoby[6].

Nagroda | edytuj kod

Pokojowa Nagroda Nobla Uroczystość wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla w 2009 – przemówienie laureata (Barack Obama). Obecny jest król Harald V z małżonką Sonją oraz następca tronu, książę Haakon z księżną Mette-Marit Dyplom Willego Brandta z 1971 roku Medal Jimmy’ego Cartera Dyplom Léona Bourgeois z 1920 roku

Uroczystość wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla odbywa się 10 grudnia w Oslo, w obecności norweskiej rodziny królewskiej – na czele z monarchą panującym – i przedstawicieli rządu norweskiego, Stortingu i korpusu dyplomatycznego[8]. Od 1990 roku uroczystość ta odbywa się w budynku ratusza w Oslo. W poprzednich latach ceremonia odbywała się w budynku Norweskiego Instytutu Noblowskiego (1901–1904), w Stortingsbygningen (1905–1946) oraz w auli Uniwersytetu w Oslo (1947–1989)[8]. Tradycyjnie uroczystość zaczyna przemówienie przewodniczącego Komitetu Noblowskiego, który przedstawia postać laureata oraz wyjaśnia motywy, jakimi kierował się Komitet przyznając wyróżnienie. Po tym wprowadzeniu przewodniczący wzywa laureata do odebrania dyplomu i medalu, po czym wygłasza on przemówienie. Nagroda pieniężna nie jest wręczana podczas tej uroczystości[8]. Tradycją jest również bankiet, który odbywa się w dniu wręczenia wyróżnienia, 10 grudnia wieczorem[9]. W trakcie bankietu wygłaszane są trzy przemówienia: laudacja zastępcy przewodniczącego Komitetu Noblowskiego, mowa laureata oraz mowa przewodniczącego Stortingu. Przy stole honorowym umieszczonym w środku sali wraz z laureatem zasiadają: przewodniczący Komitetu Noblowskiego, stały sekretarz Komitetu, premier Norwegii, przewodniczący Stortingu oraz od 2006 roku, król i królowa Norwegii[8].

Każdy laureat otrzymuje dyplom, medal oraz nagrodę pieniężną, której wysokość ustala co roku Fundacja Nobla (w 2017 było to 9 mln SEK)[10][11]. Oryginalny dyplom, autorstwa Gerharda Munthe, zawierał motyw lwa widniejącego na herbie Norwegii. Miało to podkreślać związek pomiędzy Komitetem Noblowskim i Stortingiem. W latach 1970–1990 dyplomy były zdobione grafiką przygotowaną przez Ørnulfa Ranheimsætera. W 1991 roku podjęto decyzję o corocznej zmianie grafiki dyplomu, od tego też roku dyplomy są wypisywane ręcznie[12]. Zmienność dyplomu nie dotyczy samego tekstu, który od 1901 roku brzmi:

W czasie uroczystości wręczenia Nagrody, laureaci otrzymują również medal. Został on zaprojektowany przez Gustava Vigelanda i był to jedyny medal stworzony przez tego artystę[13]. Do 1980 roku medal wykonywany był z 24-karatowego złota i ważył 192 gramy. Od tamtego roku medal wykonywany jest z 18-karatowego złota i jest o 4 gramy cięższy. Średnica medalu pozostała niezmieniona i wynosi 6,6 cm. Na awersie medalu znajduje się podobizna Alfreda Nobla, na obwodzie zaś umieszczone jest jego imię, nazwisko oraz daty: narodzin i zgonu. Na rewersie umieszczony jest wizerunek trzech nagich mężczyzn obejmujących się wzajemnie i inskrypcja w języku łacińskim: Pro pace et fraternitate gentium (Dla pokoju i braterstwa między ludźmi). Na rancie medalu wyryte jest imię i nazwisko laureata, rok, w którym został on wyróżniony oraz napis w języku francuskim Prix Nobel de la Paix (Pokojowa Nagroda Nobla)[13].

Statystyki | edytuj kod

Do 2017 roku Pokojowa Nagroda Nobla została wręczona 98 razy, przy czym dwukrotnie wyróżnione zostały trzy osoby (w 1994 i 2011), 29 razy Nagrodę odebrało dwoje laureatów, zaś 67 razy wyróżniona była jedna osoba[6]. Statut Fundacji Nobla przewiduje, że jeśli w danym roku wkład żadnego z kandydatów nie został uznany za godny wyróżnienia, Nagroda nie jest przyznawana, zaś środki na nią przeznaczone przekazywane są na kolejny rok. W latach 1901–2017 taka sytuacja miała miejsce 19 razy[6]. Nagrodą wyróżnionych zostało łącznie 131 laureatów, w tym 104 to laureaci indywidualni, zaś 27 to organizacje[14], przy czym wyróżnione zostały 24 organizacje, gdyż Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża był wyróżniony trzykrotnie, a urząd Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców dwukrotnie. Poza wspomnianymi organizacjami jeden z laureatów Pokojowej Nagrody Nobla, Linus Pauling, został również wyróżniony Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii za rok 1954[15]. Wśród indywidualnych laureatów Pokojowej Nagrody Nobla znalazło się do 2017 roku 16 kobiet i 88 mężczyzn[6]. Pierwszą kobietą wyróżnioną przez Komitet Noblowski była Bertha von Suttner, laureatka Nagrody za 1905 rok. Do 2015 roku jeden z laureatów odmówił przyjęcia Nagrody. Był to Lê Đức Thọ wyróżniony w 1973 wspólnie z Henrym Kissingerem za negocjacje w czasie konfliktu w Wietnamie. Odmowę uzasadnił naruszeniem warunków rozejmu przez Stany Zjednoczone[16]. Trzech laureatów było w chwili wyróżnienia aresztowanych: Carl von Ossietzky (laureat za rok 1935), Aung San Suu Kyi (1991) oraz Liu Xiaobo (2010).

W 1961 roku Komitet zdecydował, że laureatem Nagrody za ten rok zostanie Dag Hammarskjöld, który zginął w katastrofie lotniczej 18 września tegoż roku. Jest to jedyny przypadek pośmiertnego wyróżnienia Pokojową Nagrodą Nobla[6]. Od 1974 statut Fundacji Nobla zabrania wyróżniania pośmiertnego[17]. W przypadku, gdy laureat zmarł przed wręczeniem, ale po ogłoszeniu werdyktu Komitetu, uznawany jest za wyróżnionego[17].

Laureaci | edytuj kod

Poniższa tabela zawiera chronologiczny spis osób odznaczonych Pokojową Nagrodą Nobla z podanym uzasadnieniem bądź dziedziną, za działalność w której laureat został wyróżniony.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. (...) to the person who shall have done the most or the best work for fraternity between nations, for the abolition or reduction of standing armies and for the holding and promotion of peace congresses.
  2. there was no suitable living candidate
  3. Det Norske Stortings Nobelkomite har i henhold til Reglerne i det af Alfred Nobel den 27de November 1895 oprettede Testamente tildelt [navn på prisvinner] Nobels Fredspris for [årstall]
  4. Kraj podany na stronie internetowej Nagrody Nobla. Może różnić się od oficjalnej narodowości.
  5. Passy was an obvious choice for the first prize since he had been one of the main founders of the Inter-Parliamentary Union and also the main organizer of the first Universal Peace Congress
  6. the „first father” of the Inter-Parliamentary Union
  7. The Laureate of 1911, Tobias Michael Carel Asser, was also a member of the Court of Arbitration as well as the initiator of the Conferences on International Private Law
  8. a b W chwili przyznania wyróżnienia laureat był aresztowany.
  9. Nagroda nadana pośmiertnie, laureat zginął w wypadku lotniczym we wrześniu 1961 roku.
  10. There are few organizations that have succeeded to the extent that the ILO has, in translating into action the fundamental moral idea on which it is based – z mowy wygłoszonej przez przewodniczącego Komitetu Noblowskiego uzasadniającej wybór laureata
  11. Laureat odmówił przyjęcia wyróżnienia.
  12. W chwili przyznania wyróżnienia laureatka była aresztowana.
  13. Organizacja ma swoją siedzibę w Hadze

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Nobelprize.org: The Will (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-11-16].
  2. nobelpeaceprize.org/: Why Norway? (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2013-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  3. a b c d e f Nobelprize.org: Nominations and Selection of Peace Prize Laureates (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-11-16].
  4. a b c nobelpeaceprize.org/: How are Laureates selected? (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2016-10-25].
  5. nobelprize.org: http://www.nobelprize.org/nomination/peace/database.html Nomination Database The Nomination Database for the Nobel Peace Prize, 1901-1956] (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-17].
  6. a b c d e f g h Nobelprize.org: Facts on the Nobel Peace Prize (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2018-06-15].
  7. a b Øyvind Tønnesson: Mahatma Gandhi, the Missing Laureate (ang.). Nobel Media AB 2013, 1999-12-01. [dostęp 2013-11-17].
  8. a b c d nobelpeaceprize.org/: The award ceremony (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2013-11-17].
  9. nobelpeaceprize.org/: The Nobel Banquet (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2013-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  10. Nobelprize.org: The Nobel Prize Amounts (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2018-06-15].
  11. Nobelprize.org: The Nobel Prize Amounts 1901-2017 (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2018-06-15].
  12. a b nobelpeaceprize.org/: The Diploma (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2013-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  13. a b nobelpeaceprize.org/: The Medal (ang.). The Norwegian Nobel Institute. [dostęp 2013-11-17].
  14. Nobelprize.org: Nobel Prize Awarded Organizations (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-17].
  15. a b Nobelprize.org: Linus Pauling - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-17].
  16. a b Nobelprize.org: Le Duc Tho - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-17].
  17. a b Nobelprize.org: Statutes of the Nobel Foundation (ang.). Nobel Media AB 2013, 2013-11-16. s. §4. [dostęp 2013-11-17].
  18. Nobelprize.org: All Nobel Peace Prizes (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21].
  19. Nobelprize.org: Frédéric Passy - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-17].
  20. a b c d e f g h i j k Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 1901-2000 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  21. Nobelprize.org: Henry Dunant - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-17].
  22. Nobelprize.org: Élie Ducommun - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-17].
  23. Nobelprize.org: Charles Gobat - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  24. Nobelprize.org: Randal Cremer - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-18].
  25. Nobelprize.org: Institute of International Law - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-18].
  26. Nobelprize.org: Bertha von Suttner - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-18].
  27. Nobelprize.org: Theodore Roosevelt - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  28. Nobelprize.org: Ernesto Teodoro Moneta - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  29. Nobelprize.org: Louis Renault - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  30. Nobelprize.org: Klas Pontus Arnoldson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  31. Nobelprize.org: Frederik Bajer - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  32. Nobelprize.org: Auguste Beernaert - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-18].
  33. Nobelprize.org: Paul Henri d’Estournelles de Constant - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  34. Nobelprize.org: Permanent International Peace Bureau - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-18].
  35. Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 1910 - Presentation Speech (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-11-01].
  36. Nobelprize.org: Alfred Fried - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  37. Nobelprize.org: Tobias Asser - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  38. Nobelprize.org: Elihu Root - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  39. Nobelprize.org: Henri La Fontaine - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  40. Nobelprize.org: International Committee of the Red Cross- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  41. Nobelprize.org: Woodrow Wilson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  42. Nobelprize.org: Léon Bourgeois - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  43. Nobelprize.org: Christian Lange - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  44. Nobelprize.org: Hjalmar Branting - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  45. Nobelprize.org: Fridtjof Nansen - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  46. Nobelprize.org: Sir Austen Chamberlain - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  47. Nobelprize.org: Charles G. Dawes - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  48. Nobelprize.org: Aristide Briand - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  49. Nobelprize.org: Gustav Stresemann - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  50. Nobelprize.org: Ferdinand Buisson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  51. Nobelprize.org: Ludwig Quidde - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  52. Nobelprize.org: Frank B. Kellog - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  53. Nobelprize.org: Nathan Söderblom - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  54. Nobelprize.org: Jane Addams - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  55. Nobelprize.org: Nicholas Murray Butler - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  56. Nobelprize.org: Sir Norman Angell - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  57. Nobelprize.org: Arthur Henderson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  58. Nobelprize.org: Carl von Ossietzky - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  59. Nobelprize.org: Carlos Saaverda Lamas - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  60. Nobelprize.org: Robert Cecil- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  61. Nobelprize.org: Nansen International Office for Refugees - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  62. Nobelprize.org: International Committee of the Red CrosЊ - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  63. Nobelprize.org: Cordell Hull - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-19].
  64. Nobelprize.org: Emily Greene Balch - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  65. Nobelprize.org: John R. Mott - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  66. Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 1947 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  67. Nobelprize.org: Lord Boyd Orr - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  68. Nobelprize.org: Ralph Bunche - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  69. Nobelprize.org: Léon Jouhaux - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  70. Nobelprize.org: Albert Schweitzer - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  71. Nobelprize.org: George C. Marshall - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  72. Nobelprize.org: Office of United Nations High Commissioner for Refugees - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  73. Nobelprize.org: Lester Bowles Pearson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  74. Nobelprize.org: Dominique Pire - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  75. Nobelprize.org: Philip Noel-Baker - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  76. Nobelprize.org: Albert Lutuli - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  77. Nobelprize.org: Dag Hammarskjöld - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  78. Nobelprize.org: International Committee of the Red Cross - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  79. Nobelprize.org: League of Red Cross Societie - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  80. Nobelprize.org: Martin Luther King Jr. - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  81. Nobelprize.org: United Nations Children's Fund- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  82. Nobelprize.org: René Cassin - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  83. Nobelprize.org: International Labour Organization - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  84. Nobelprize.org: Norman Borlaug - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  85. Nobelprize.org: Willy Brandt - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  86. Nobelprize.org: Henry Kissinger - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  87. Nobelprize.org: Eisaku Sato - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-2-].
  88. Nobelprize.org: Seán MacBride - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  89. Nobelprize.org: Andrei Sakharov - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  90. Nobelprize.org: Betty Williams- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  91. Nobelprize.org: Mairead Corrigan - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  92. Nobelprize.org: Philip W. Anderson - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  93. Nobelprize.org: Anwar al-Sadat - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  94. Nobelprize.org: Menachem Begin - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  95. Nobelprize.org: Mother Teresa - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  96. Nobelprize.org: Adolfo Pérez Esquivel - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  97. Nobelprize.org: Office of United Nations High Commissioner for Refugees - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  98. Nobelprize.org: Alfonso García Robles - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  99. Nobelprize.org: Alva Myrdal - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  100. Nobelprize.org: Lech Walesa - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  101. Nobelprize.org: Desmond Tutu - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  102. Nobelprize.org: International Physicians for the Prevention of Nuclear War - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  103. Nobelprize.org: Elie Wiesel- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  104. Nobelprize.org: Oscar Arias Sánchez - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  105. Nobelprize.org: United Nations Peacekeeping Force - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  106. Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 1988 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  107. Nobelprize.org: The 14th Dalai Lama - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  108. Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 1989 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-20].
  109. Nobelprize.org: Mikhail Gorbachev - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  110. Nobelprize.org: Aung San Suu Kyi - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  111. Nobelprize.org: Rigoberta Menchú Tum - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  112. Nobelprize.org: Nelson Mandela - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  113. Nobelprize.org: F.W. de Klerk - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  114. Nobelprize.org: Shimon Peres - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  115. Nobelprize.org: Yitzhak Rabin - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  116. Nobelprize.org: Yasser Arafat - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-22].
  117. Nobelprize.org: Joseph Rotblat - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  118. Nobelprize.org: Pugwash Conferences on Science and World Affairs - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  119. Nobelprize.org: Carlos Filipe Ximenes Belo - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  120. Nobelprize.org: José Ramos-Horta - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  121. Nobelprize.org: Jody Williams - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  122. Nobelprize.org: International Campaign to Ban Landmines - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  123. Nobelprize.org: David Trimble- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  124. Nobelprize.org: John Hume - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  125. Nobelprize.org: Médecins Sans Frontières - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  126. Nobelprize.org: Kim Dae-jung - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  127. Nobelprize.org: Kofi Annan - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  128. Nobelprize.org: United Nations - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  129. Nobelprize.org: Jimmy Carter - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  130. Nobelprize.org: Shirin Ebadi- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  131. Nobelprize.org: Wangari Maathai- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  132. Nobelprize.org: International Atomic Energy Agency - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  133. Nobelprize.org: Mohamed ElBaradei - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  134. Nobelprize.org: Grameen Bank - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  135. Nobelprize.org: Muhammad Yunus - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  136. Nobelprize.org: Intergovernmental Panel on Climate Change - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  137. Nobelprize.org: Al Gore - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  138. Nobelprize.org: Martti Ahtisaari- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  139. Nobelprize.org: Barack H. Obama - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  140. Nobelprize.org: Liu Xiaobo - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  141. Nobelprize.org: Ellen Johnson Sirleaf - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  142. Nobelprize.org: Leymah Gbowee - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  143. Nobelprize.org: Tawakkol Karman - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  144. Nobelprize.org: European Union (EU) - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  145. Nobelprize.org: Organization for the Prohibition of Chemical Weapons - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-23].
  146. Nobelprize.org: Kailash Satyarthi - Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-10].
  147. Nobelprize.org: Malala Yousafzai - Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-10].
  148. Nobelprize.org: National Dialogue Quartet - Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2015-10-09].
  149. Nobelprize.org: Juan Manuel Santos - Facts (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2016-10-07].
  150. Nobelprize.org: The Nobel Peace Prize 2017 (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2017-10-06].
  151. Nobelprize.org: Denis Mukwege - Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2018-10-05].
  152. Nobelprize.org: Nadia Murad - Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2018-10-05].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy