Kauczuk naturalny


Kauczuk naturalny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Wzór strukturalny kauczuku naturalnego

Kauczuk naturalny, cis-1,4-poliizoprenpolimer pochodzenia naturalnego należący do politerpenów. Cząsteczki polimeru mogą składać się z 320 do 35 000 reszt izoprenowych[1], co odpowiada masie cząsteczkowej od 100 tys. do kilku milionów Da. W cząsteczkach kauczuku występują wyłącznie wiązania podwójne w konfiguracji cis[2]. Z kauczuku wytwarzanych jest ponad 40 000 wyrobów w tym ponad 400 wyrobów medycznych[3].

Spis treści

Występowanie

 Osobny artykuł: Rośliny kauczukodajne.

Kauczuk jest składnikiem soku mlecznego u około 2000 gatunków roślin dwuliściennych. W kontakcie z tlenem masa cząsteczek polimeru wzrasta. Jest substancją wykorzystywaną gospodarczo. Najczęściej do produkcji kauczuku wykorzystywany jest sok mleczny kauczukowca brazylijskiego, gwajuli srebrzystej i mniszka kok-sagiz. Kauczuk jest składnikiem soku mlecznego roślin z rodzin wilczomleczowatych, morwowatych i toinowatych[2].

Biosynteza

Substratami w biosyntezie kauczuku są kwas mewalonowy i piroforforan izopentylu. Enzymy niezbędne do przeprowadzenia reakcji obecne są w soku mlecznym a energia pochodzi z glikolizy, której zachodzenie zaobserwowano w wydzielinie[2].

Produkcja przemysłowa

Pozyskiwanie soku mlecznego z kauczukowca

Wykorzystanie kauczuku przez człowieka rozpoczęło się w Ameryce Centralnej jeszcze przed jej odkryciem przez Kolumba. Stosowaną nazwę uzyskiwanej z soku drzew elastycznej masie nadali Indianie. Europejczycy przybyli na kontynent amerykański nie tylko przejęli technikę pozyskiwania kauczuku lecz także rozprzestrzenili uprawy na inne obszary. Kauczuk pozyskiwany jest głównie z drzewa kauczukowca brazylijskiego (Hevea brasiliensis), uprawianego w wilgotnym, tropikalnym klimacie. Jeden hektar upraw to od 350 do 500 drzew. Z każdego drzewa można uzyskać około 5kg suchego surowca, co odpowiada rocznej wydajności upraw na poziomie 2000 kg/ha. Kauczuk pozyskiwany jest z drzew w wieku pomiędzy 5 a 20-25 lat[4]. Rano wykonuje się na drzewach nacięcia w kształcie litery V. Poniżej nacięć umieszczane jest naczynie, do którego spływa sok mleczny. Pozyskany lateks zbierany jest po 5-8 godzinach od nacinania drzew. Zebrany płyn może być oczyszczany i stabilizowany a następnie przewożony do zakładów przemysłowych wytwarzających przedmioty z kauczuku lub już na plantacji suszony i formowany w bryły o masie 33 kg wykorzystywane w przemyśle. Wysokiej jakości kauczuk ma jednolitą konsystencję i żółta barwę[5].

Kauczuk rozpuszcza się w węglowodorach alifatycznych i aromatycznych oraz w węglowodorach chlorowanych. Roztwory kauczuku naturalnego zawierające substancje wulkanizujące stosuje się jako kleje.

Zobacz też

Przypisy

  1. H. Kang, MY. Kang, KH. Han. Identification of natural rubber and characterization of rubber biosynthetic activity in fig tree.. „Plant Physiol”. 123 (3), s. 1133-42, Jul 2000. PMID: 10889262
  2. a b c Kączkowski Jerzy: Biochemia roślin Tom 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 147-148. ISBN 83-01-10285-3.
  3. H. Mooibroek, K. Cornish. Alternative sources of natural rubber.. „Appl Microbiol Biotechnol”. 53 (4), s. 355-65, Apr 2000. PMID: 10803889
  4. H. de H. de Livonnière. Industrial natural rubber collection and control procedures. „Clinical Reviews in Allergy”. 11 (3), s. 309-323, 1993. DOI: 10.1007/BF02914414
  5. Ilona Szymańska: Kauczuk – surowiec który zmienił świat. 15-02-2013. [dostęp 2014-05-16].Nieznane pola: 1.
Na podstawie artykułu: "Kauczuk naturalny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy