Jeziorzany (województwo lubelskie)


Na mapach: 51°36′08″N 22°16′37″E/51,602222 22,276944

Jeziorzany (województwo lubelskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jeziorzany (do 1964: Łysobyki; do 1564: Przetoczno) – dawne miasto, obecnie wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Jeziorzany[3][4], na wyspie utworzonej przez rzekę Wieprz (Pradolina Wieprza).

Jeziorzany uzyskały lokację miejską w 1498 roku, zdegradowane w 1869 roku[5]. Miejscowość jest siedzibą gminy Jeziorzany oraz parafii Trójcy Świętej. Wieś stanowi sołectwo – zobacz jednostki pomocnicze gminy Jeziorzany[6]

Spis treści

Historia | edytuj kod

3 lutego 1498 na prośbę wojewody sandomierskiego – Mikołaja z Ostrowa, Jan I Olbracht wydał przywilej lokacyjny miasta Przetoczno. Późniejsze kłopoty finansowe założyciela sprawiły, że przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane. Powrócono do niego dopiero w latach 30. XVI w., kiedy te tereny przeszły w posiadanie rodziny Zbąskich. Łukasz Zbąski w 1530 roku zwrócił się do Zygmunta I Starego o potwierdzenie poprzedniego przywileju. Nowy dokument ogłoszony został w 1533. Około 1564, miasto zmieniło nazwę na Łysobyki i funkcjonowało pod tą nazwą do 1870, kiedy zostało ukazem carskim pozbawione praw miejskich. W 1831, podczas powstania listopadowego, wojska polskie pod dowództwem gen. A. Jankowskiego stoczyły tutaj bitwę z Rosjanami, która przeszła do historii jako wyprawa łysobycka. W czasie I wojny światowej Łysobyki były miejscowością przygraniczną, ponieważ Wieprz wyznaczał granicę niemieckiej i austriackiej strefy okupacyjnej. Podczas bitwy pod Kockiem stacjonowała tutaj 13 Dywizja Zmechanizowana.

W miejscowości urodził się ks. Stanisław Płodzień (1913-1962), prorektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i dziekan Wydziału Prawa Kanonicznego KUL[7].

W 1964 nazwa miejscowości została zmieniona na Jeziorzany.

Zabytki | edytuj kod

Charakterystyczny dla Jeziorzan jest fakt, że zachował się tam, do dziś nie zmieniony, XVI-wieczny układ ulic. Zabudowa składa się z drewnianych domów z gankami usytuowanymi szczytami do drogi. Zdobią je misternie wykonane okiennice i zdobione ganki. Kościół jest murowany. Pierwotnie jednak była to świątynia drewniana, tylko pod koniec XVII wieku obmurowano ją. Podaje się często, że jeziorzański kościół pw. św. Trójcy wybudowany został na wzór kazimierskich spichlerzy.

Przypisy | edytuj kod

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-04-23].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2016-02-29].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2016-02-29].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2016-02-29]. 
  5. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 36-37.
  6. Jednostki pomocnicze gminy Jeziorzany. Urząd Gminy Jeziorzany. [dostęp 2016-04-15].
  7. U nas w Jeziorzanach. echokatolickie.pl, 30 czerwca 2011. [dostęp 2018-12-28].

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Panorama rzeki Wieprz w Jeziorzanach.
Na podstawie artykułu: "Jeziorzany (województwo lubelskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy