Jerzy Kawalerowicz


Jerzy Kawalerowicz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd Grób Jerzego Kawalerowicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, sierpień 2011

Jerzy Kawalerowicz (ur. 19 stycznia 1922 w Gwoźdźcu koło Kołomyi, zm. 27 grudnia 2007 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta ormiańskiego pochodzenia[1], poseł na Sejm PRL (1985–1989).

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Młodość | edytuj kod

Urodził się i wychował na południowych kresach Rzeczypospolitej (obecnie tereny Ukrainy). Był synem Edwarda, kierownika urzędu pocztowego, który pracował też jako zarządca majątku ziemskiego. Według tradycji rodzinnej ojciec jego był z pochodzenia Ormianinem i kilka pokoleń wcześniej nazwisko rodziny brzmiało Kavalarian.

Po wojnie w latach 1946–1949 Jerzy Kawalerowicz studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Instytucie Filmowym.

Karierę filmową zaczynał jako asystent reżysera przy filmie Wandy Jakubowskiej Ostatni etap (1948).

Przedstawiciel polskiej szkoły filmowej | edytuj kod

Stworzył filmy, które wywołały rozgłos na świecie. Współtworzył zjawisko określane jako polska szkoła filmowa. Otrzymał najważniejsze nagrody filmowe – m.in. Nagrodę Specjalną na Festiwalu Filmowym w Cannes za Matkę Joannę od Aniołów w 1961[2], Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie za Śmierć prezydenta w 1978 i nominację do Oscara za Faraona w 1966.

Kierownik artystyczny „Kadru” | edytuj kod

Od 1955 kierował Zespołem Filmowym „Kadr” (obecnie Studio Filmowe „Kadr”). Jako kierownik artystyczny tego zespołu realizatorów filmowych, wyprodukował około stu filmów najwybitniejszych polskich reżyserów:

Pierwszy prezes SFP i wykładowca akademicki | edytuj kod

Był współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Funkcję tę sprawował przez wiele kadencji, w trudnych dla kinematografii latach konfliktów z komunistyczną administracją Polski. Od 1980 był wykładowcą PWSFTViT.

Został uhonorowany doktoratami honoris causa: Uniwersytetu Sorbona II w Paryżu w 1998 i PWSFTViT w Łodzi w 2001.

Działalność polityczna | edytuj kod

W latach 1954–1990 był członkiem PZPR, w latach 1985–1989 sprawował mandat posła na Sejm PRL IX kadencji, w latach 1981–1983 był członkiem Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. W 1983 został członkiem Rady Krajowej PRON[3].

Ostatnie tygodnie życia, śmierć i pogrzeb | edytuj kod

Cztery tygodnie przed śmiercią doznał wylewu[4], zapadł w śpiączkę. Zmarł, nie odzyskując przytomności, w wieku 85 lat[5].

7 stycznia 2008 w Alei Zasłużonych Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie została złożona urna z prochami Jerzego Kawalerowicza. W ostatniej drodze artyście towarzyszyła rodzina, przyjaciele, współpracownicy oraz liczni wielbiciele talentu reżysera.

Od 21 maja 2010 imię reżysera zyskała jedna z par pociągów Interregio kursujących między Warszawą i Łodzią[6].

Życie prywatne | edytuj kod

Był trzykrotnie żonaty. Pierwszą jego żoną była malarka Maria Guntner, drugą Lucyna Winnicka (z którą miał dwoje dzieci, córkę Agatę i syna Piotra), zaś trzecią Małgorzata Dipont (krytyk filmowy)[7].

Filmografia | edytuj kod

Reżyser filmów | edytuj kod

Reżyser seriali | edytuj kod

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Informacja na podstawie biuletynu Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego, s. 42–45
  2. Informacje na stronie festiwalu w Cannes (ang.)
  3. „Trybuna Robotnicza”, nr 109 (12 961), 10 maja 1983, s. 6.
  4. Barbara Hollender: Siedemnaście razy żyłem dzięki filmom. „Rzeczpospolita”, 27 grudnia 2007.
  5. Zmarł Jerzy Kawalerowicz. wp.pl, 27 grudnia 2007.
  6. Filmowi patroni pociągów, w: Z biegiem szyn, wyd. Karol Trammer, nr 4(48)/2010, s.2, ISSN 1896-4079
  7. Fragment wywiadu w „Przeglądzie” z Tadeuszem Bystramem, reżyserem, twórcą dokumenu o Jerzym Kawalerowiczu. Rozmawiała Barbara Jagas: Kobiety jego życia (Jerzy Kawalerowicz). marhan.pl, 2010.
  8. M.P. z 1997 r. nr 16, poz. 151
  9. M.P. z 1954 r. nr 100, poz. 1243
  10. Seweryn Kuśmierczyk: Jerzy Kawalerowicz. akademiapolskiegofilmu.pl.
  11. Warszawa. Wręczono złote medale „Gloria Artis”. e-teatr.pl, 10 września 2005.

Bibliografia | edytuj kod

  • MałgorzataM. Dipont MałgorzataM., StanisławS. Zawiśliński StanisławS., Faraon kina, Warszawa: „Skorpion”, 1997, ISBN 83-86466-12-X, OCLC 830128541 .
  • Kawalerowicz J., Więcej niż kino, oprac. Kuśmierczyk S., Zawiśliński S., Warszawa 2001, ​ISBN 83-86466-36-7
  • Księga Kadru: o zespole filmowym Jerzego Kawalerowicza, StanisławS. Zawiśliński (red.), SewerynS. Kuśmierczyk (red.), MirosławM. Zdrodowski (ilust.), Warszawa: „Skorpion”, 2002, ISBN 83-86466-37-5, OCLC 749558101 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jerzy Kawalerowicz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy