Józef Saturn


Józef Saturn w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Józef Włoch-Saturn, właściwie Józef Saturn, ps. „Bartek”, „Włoch”[1] (ur. 18 września 1899 w Wojsławicach[2], zm. 5 grudnia 1971[3]) – uczestnik kampanii wrześniowej, członek Związku Walki Zbrojnej i Polskiej Partii Robotniczej, organizator batalionu Gwardii Ludowej im. „Webera”, dowódca brygady Armii Ludowej, major Wojska Polskiego, współorganizator Milicji Obywatelskiej na Rzeszowszczyźnie.

Życiorys | edytuj kod

Syn Michała, jako kilkunastoletni chłopiec opuścił wieś i w poszukiwaniu pracy udał się na Śląsk. Tam w 1920 wziął udział w II powstaniu śląskim. Po powstaniu pracował w Łodzi[4]. W 1939 jako podoficer walczył w czasie kampanii wrześniowej[5]. W 1940 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, następnie do Polskiej Partii Robotniczej i do Gwardii Ludowej. W 1943 r. zorganizował batalion GL im. „Webera” z oddziałów partyzanckich działających na terenie Ponidzia[6]. Po utworzeniu 1 Brygady AL Ziemi Krakowskiej w stopniu kapitana został dowódcą brygady, biorąc udział w walkach z Niemcami na terenie tzw. Republiki Pińczowskiej[7]. W czasie bitwy pod Młodzawami, toczonej w ostatnich dniach lipca 1944 przez oddziały Armii Ludowej i Armii Krajowej z Niemcami, dowodził oddziałem AL. Oddział niemiecki w sile około 240 ludzi przybył w rejon Młodzaw w celu pacyfikacji wsi Młodzawy Duże i Młodzawy Małe[8]. Po zakończeniu wojny partyzantom biorącym udział w bitwie, dzięki którym ocaleli mieszkańcy pacyfikowanych wsi, zbudowano pomnik w Młodzawach usytuowany przy skrzyżowaniu dróg do Chrobrza i Kozubowa[9]. Po bitwie pod Baranowem Józef Saturn, dowodząc brygadą, przebił się przez linię frontu w okolicach wsi Kików i Szklanów i razem z oddziałem przeszedł na przyczółek baranowsko-sandomierski.

 Osobny artykuł: Potyczka pod Baranowem.

Po zakończeniu działań wojennych został komendantem Milicji Obywatelskiej, początkowo w Rzeszowskiem, a później w Krakowskiem[10]. Wspomnienia Józefa Saturna dotyczące okresu II wojny światowej zostały zamieszczone w książce Wspomnienia żołnierzy GL i AL[11]. Pochowany w kwaterze zasłużonych Cmentarza Rakowickiego w Krakowie[12].

Upamiętnienie | edytuj kod

Na pomniku w Młodzawach umieszczono napis poświęcony Józefowi Saturnowi:

Odznaczenia | edytuj kod

i inne

Przypisy | edytuj kod

  1. Sokołowski 1994 ↓, s. 56, 57.
  2. Garas 1962 ↓, s. 440.
  3. a b Wojskowy Przegląd Historyczny nr 1 1972 ↓, s. 433.
  4. Władysław Ważniewski, Partyzanci spod znaku Bartosza", Warszawa, 1980 s.97.
  5. Wojskowy Przegląd Historyczny nr 4 1978 ↓, s. 170.
  6. Garas 1963 ↓, s. 316, 317.
  7. Ważniewski 1975 ↓, s. 234, 235.
  8. Dolata i Jurga 1977 ↓, s. 312.
  9. Praca zbiorowa 1988 ↓, s. 320.
  10. Praca zbiorowa 1975 ↓, s. 560.
  11. Ważniewski 1975 ↓, s. 243.
  12. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Józef Saturn. rakowice.eu. [dostęp 2018-08-22].
  13. M.P.1945.44.109 - prawo.pl, www.prawo.pl [dostęp 2018-03-15] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Warszawa: MON, 1977.
  • Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: MON, 1975.
  • Józef Garas: Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942–1945. Warszawa: MON, 1963.
  • Józef Garas, Czesław Gołąbek, Bogdan Kobuszewski, Tadeusz Tarnogrodzki (opr.): Wspomnienia żołnierzy GL i AL. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny, 1962.
  • Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977.
  • Stefan Sokołowski: Dzielnica „Nida”. Koszalin: Feniks, 1994.
  • Władysław Ważniewski: Walki partyzanckie nad Nidą 1939–1945. Warszawa: MON, 1975.
  • 5.12. zmarł w wieku 71 lat mjr rez. Józef Włoch-Saturn. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. R. 17, nr 1 (1972). ISSN 0043-7182
  • „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4, 1978. ISSN 0043-7182
Na podstawie artykułu: "Józef Saturn" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy