Handel i usługi w aglomeracji poznańskiej


Handel i usługi w Poznaniu po 1989 roku w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Handel i usługi w aglomeracji poznańskiej) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spis treści

Ogólna charakterystyka | edytuj kod

Pierwsze supermarkety, dyskonty i centra handlowe w zachodnim stylu zaczęły powstawać w Poznaniu już na początku lat 90. XX wieku. Rynek poznański uważany jest obecnie za bardzo konkurencyjny i wymagający[1][2].

Charakterystyczne cechy poznańskiego rynku handlowego (lata 2011-2014):

a) mniejsze sklepy spożywczo-monopolowe

  • Podobnie, jak w całym kraju – również w Poznaniu systematycznie spada ilość małych sklepów spożywczych, a funkcjonujące obecnie placówki działają coraz częściej w ramach większych sieci handlowych. Odwrotna sytuacja ma miejsce w samym śródmieściu stolicy Wielkopolski. Tam powstaje coraz więcej sklepów spożywczo-monopolowych. Dzieje się tak głównie dzięki dynamicznej ekspansji sieci: Freshmarket, Małpka Express i Żabka.

b) główne ulice handlowe

  • Większość markowych salonów odzieżowych i obuwniczych (które niegdyś funkcjonowały przy śródmiejskich ulicach) została w latach 2000-2010 zastąpiona przez banki i punkty kredytowe, sklepy spożywczo-monopolowe, lokale gastronomiczne oraz apteki.
  • Obecnie handel zaczyna powoli wracać do śródmieścia – dzieje się tak dzięki budowie nowych domów towarowych oraz budynków mieszkalnych i biurowych z dużymi lokalami handlowymi na niższych kondygnacjach. Istotne wpływ ma również rozpoczęcie realizacji Zintegrowanego Programu Odnowy i Rozwoju Śródmieścia Poznania, który polega m.in. na uspakajaniu ruchu samochodowego i przywracaniu ulic dla pieszych, a także na budowie małej architektury i zieleńców. Procesy te wpływają pozytywnie na zmniejszanie się ilości placówek bankowych przy głównych ulicach.

c) stacje paliw

  • Po 2003 r. zaczęła spadać ilość funkcjonujących stacji paliw. Likwidowane są głównie prywatne i niezrzeszone obiekty oraz stacje działające w centrum miasta, w pobliżu zabudowy mieszkaniowej.
  • W ostatnich latach inwestycje w nowe stacje paliw znacząco wyhamowały.

d) salony samochodowe

  • Autoryzowane salony sprzedaży samochodów (z których wiele powstało w latach 90.) są obecnie modernizowane lub przenoszone do nowych budynków.
  • Dealerzy rezygnują z mniej atrakcyjnych lokalizacji (m.in. w centrum miasta) i wznoszą nowe salony w pobliżu tras wylotowych z Poznania. Obiekty te powstają często obok siebie tworząc swego rodzaju parki sprzedaży samochodów. Budowane są również tzw. multisalony, w których pod jednym dachem sprzedawanych jest kilka marek aut.
  • Zmieniają się właściciele punktów dealerskich i nazwy salonów. Następują również zmiany marek sprzedawanych w istniejących już salonach samochodowych.

e) dyskonty i supermarkety

f) hipermarkety, markety budowlane i elektromarkety

  • Większość wielkopowierzchniowych sklepów (o powierzchni powyżej 3000 m²) zlokalizowana jest na peryferiach miasta, w pobliżu większych osiedli mieszkaniowych i tras wylotowych.
  • Od kilku lat w rejonie Poznania nie powstają już wielkie hipermarkety spożywczo-przemysłowe – ostatni sklep tego typu otwarto w 2005 r. (był to Géant, obecnie Auchan w C.H. King Cross Marcelin). Silną konkurencją stały się dla nich mniejsze supermarkety i dyskonty.
  • Rynek dużych marketów budowlanych jest stabilny i systematycznie się rozwija (otwarcia sklepów: 2003 r. – Leroy Merlin, 2007 r. – Brico Dépôt, 2008 r. – Bricoman i Praktiker, 2011 r. – Obi, 2012 r. – Castorama, 2013 r. – Leroy Merlin).
  • Poznański rynek elektromarketów rozwija się, jednak w dość wolnym tempie (otwarcia sklepów: 2000 i 2001 r. – RTV Euro AGD, 2005 r. – Media Markt, 2008 r. – Saturn, 2009 r. – Media Expert, 2013 r. – Saturn). W galeriach handlowych pojawiają się znacznie mniejsze, specjalistyczne sklepy z elektroniką.

g) centra handlowe

  • Najstarsze poznańskie galerie handlowe oraz centra wyposażenia wnętrz (powstałe w latach 90.) są modernizowane i przebudowywane w celu dostosowania ich oferty do obecnych wymagań klientów. Przeprowadzana jest również rekomercjalizacja – zmiana wizerunku centrów handlowych poprzez wymianę części najemców.
  • Nastąpiło zmniejszenie ilości powstających galerii handlowych. Nowe obiekty budowane są po przeprowadzeniu dokładnych analiz rynku oraz konsultacji społecznych. Tworzone obecnie centra handlowe stanowią wielofunkcyjne kompleksy (łączą handel z usługami, gastronomią, rekreacją i rozrywką), a także mają bardziej interesującą architekturę.
  • Inwestorzy budujący nowe galerie handlowe wstrzymują się z ich otwarciem do momentu uzyskania wysokiego poziomu wynajętej powierzchni. Czynią tak ze względu na fakt, iż w obecnej sytuacji rynkowej otwarcie obiektu z wieloma pustymi lokalami spisuje go od samego początku na poważną stratę wizerunkową i późniejszy brak klientów. Na poznańskim rynku, który jest mocno konkurencyjny, nie jest prosto wynająć całość powierzchni w nowej galerii handlowej. Dla przykładu – w dniu otwarcia C.H. Poznań City Center (25.10.2013) inwestor informował, że obiekt jest wynajęty w 86%. Na 235 lokali handlowo-usługowych znajdujących się w tym obiekcie, czynnych było jedynie 158 (67%).
  • Na peryferiach miasta oraz w ościennych miejscowościach budowane są tzw. osiedlowe centra handlowe – kameralne obiekty składające się z mniejszego marketu lub dyskontu oraz towarzyszących mu kilkunastu punktów handlowo-usługowych.
  • Niektóre galerie handlowe borykają się obecnie z małą liczbą klientów oraz z pustymi lokalami. Dzieje się tak głównie ze względu na nietrafioną lokalizację tych obiektów (np. wewnątrz osiedla) oraz nieprzemyślany projekt i zły dobór najemców (np. brak popularnych sklepów na piętrze). Przykładami częściowo pustych centrów są: Centrum 425 (ul. Głogowska), ETC Swarzędz, Galeria Green Point, Galeria Panorama, Galeria Pestka, Galeria Podolany, Galeria Sucholeska, Giant Meble (ul. Krzywoustego), Piotr i Paweł (ul. Druskiennicka) oraz Top Shopping (Komorniki).

Rozwój nowoczesnego handlu i usług w Poznaniu – KALENDARIUM | edytuj kod

Początki nowoczesnego handlu w Polsce związane są mocno z trzema poznańskimi firmami – Elektromis, Market Pozperito oraz Piotr i Paweł. W latach 1990-1998 wprowadziły one na polski rynek nowe koncepty sklepów, znane dotąd tylko z zagranicy. Przedsiębiorstwa te stworzyły pierwsze w Polsce dyskonty (Raz Dwa, Biedronka), pierwsze supermarkety (Piotr i Paweł, Market Pozperito), pierwsze hipermarkety (Hipo Market, Jumbo), pierwsze hurtownie samoobsługowe (Eurocash Cash & Carry) oraz pierwsze sklepy spożywcze o charakterze convenience (Żabka)[5].

W wyniku procesu transformacji gospodarczej w latach 1990-2001, a następnie serii przejęć i konsolidacji oraz zmiany strategii działania niektórych spółek handlowych – z ulic Poznania, Koziegłów, Lubonia i Swarzędza zniknęły szyldy takich dużych sklepów, jak: Albert (2007), Avans (2008), Berti Staropolskie (2007), Billa (2010), Brico Dépôt (2012), Bricomarché (2009), Géant (2007), HIT (2002), Hypernova (2006), Leader Price (2006), Mega Avans (2011), Milea Delikatesy (2014), miniMal (2006), Plus (2008), Sesam (2001), czy Szalony Max (2001)[6][7].

Przykładem przemian, jakie zaszły na poznańskim rynku, jest Galeria Handlowa Panorama (dawniej Hala Górecka), która mieści się przy ul. Góreckiej. Początkowo funkcjonował tam Market Pozperito, który przekształcono w Hipo Market. Następnie otwarto w tym miejscu hipermarket Jumbo. W kolejnych latach sklep zmienił szyld na Albert, a następnie na Hypernova. Obecnie funkcjonuje tutaj hipermarket Carrefour[5][6].

Sklepy spożywcze, targowiska i giełdy | edytuj kod

Z badań ankietowych przeprowadzonych w 2004 r. wynika, że w Poznaniu działało wówczas ok. 1480 sklepów spożywczych o powierzchni od 11 do 200 m²[45]. Liczba placówek tego typu zmniejsza się każdego roku[46]. Trend ten jest związany z faktem, iż obecnie w Polsce nadal funkcjonuje najwięcej małych sklepów spożywczych w Europie[47]. Coraz więcej drobnych przedsiębiorców zrzesza się i zaczyna działać w ramach większych sieci handlowych[48]. W stolicy Wielkopolski funkcjonują już liczne sklepy spożywcze pod szyldami: Abc, Carrefour Express, Chata Polska, Delikatesy 34, Freshmarket, Jeżyk, Koniczynka, Krecik, Lewiatan, Małpka Express, Odido, Primo, Rabat, Si Market, Sklep dla Ciebie, Sklep Polski, czy Żabka. Listę tą uzupełniają placówki należące do lokalnych spółdzielni – HSI Równość i Społem PSS Poznań. W powiecie poznańskim znaleźć można dodatkowo sklepy zrzeszone w sieciach Delikatesy Centrum i Społem PSS Puszczykowo.

Poznańska firma Targowiska Sp. z o.o. zarządza 9 placami targowymi zlokalizowanymi w stolicy Wielkopolski. Według danych z 2010 r. – zajmowały one łącznie 37 700 m² powierzchni, na której znajdowało się blisko 2070 stanowisk handlowych. Wśród lokalizacji są m.in. popularne śródmiejskie targowiska: Rynek Jeżycki, Plac Bernardyński, Rynek Wildecki, Plac Wielkopolski i Rynek Łazarski. Dodatkowo przedsiębiorstwo to pobiera opłaty z 16 mniejszych placów targowych, z których większość znajduje się na dużych osiedlach i przy cmentarzach[49]. Na poznańskiej Wildzie, przy ul. Droga Dębińska, funkcjonuje giełda kwiatowa zarządzana przez K.S. Warta[50]. Targi staroci odbywają się na terenie Starej Rzeźni przy ul. Garbary[51], a na Placu Bernardyńskim w każdą sobotę działa Zielony Bazar – rynek produktów ekologicznych[52].

Na poznańskim Franowie działa Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza. Jest to nowoczesny rynek hurtowej sprzedaży warzyw, owoców, kwiatów i artykułów spożywczych. Kompleks składa się z 11 hal i wiaty. Swoje produkty sprzedaje w tym miejscu ponad 1800 producentów oraz ok. 450 hurtowni[53].

Przy ulicy Głogowskiej w Poznaniu funkcjonuje Wielkopolska Giełda Odzieżowa. Jest to centrum handlu hurtowego odzieżą, obuwiem, bielizną, konfekcją i galanterią. Kompleks składa się z 2 hal o łącznej powierzchni 7000 m², a także parkingu dla ponad 700 samochodów. Na giełdzie znajduje się blisko 400 stoisk handlowych[18].

Na terenie Toru Samochodowego Poznań w Przeźmierowie działa giełda i kiermasz części samochodowych. Zarządcą obiektu jest Automobilklub Wielkopolski. Na giełdzie handluje regularnie około 3,5 tys. osób, z czego około 1 tys. stanowią sprzedawcy samochodów[54].

Główne ulice handlowe | edytuj kod

Półwiejska to najbardziej znana ulica handlowa w Poznaniu (wskazywana przez 76% poznaniaków)[55]. Jest to 600-metrowy deptak w centrum miasta, na którym kumuluje się ruch pieszy biegnący przede wszystkim z dwóch kierunków: od północy (ze Starego Rynku, C.H. Kupiec Poznański i C.H. Galeria MM) oraz od południa (z C.H. Stary Browar i targowiska "Bema" przy ul. Dolna Wilda). Czynsze za wynajem lokali przy ul. Półwiejskiej uznawane są za jedne z najwyższych w kraju (5-6. miejsce)[56]. Trakt ten, chociaż prestiżowy i bardzo ruchliwy, nie stanowi obecnie wizytówki miasta. Znajduje się tu wiele zaniedbanych kamienic. Na obydwu końcach ulicy zobaczyć można puste działki czekające od lat na zabudowę (m.in. projekty: Półwiejska 2w realizacji, Półwiejska 47w realizacji, DB Corner, K9, Ogrodowa 19, szpital przy ul. Szkolnej, pl. Wiosny Ludów).

Z badań przeprowadzonych w październiku 2013 r. wynika, że głównymi ulicami handlowymi miasta są: pl. Wolności, ul. Paderewskiego, Stary Rynek, ul. Wrocławska i ul. Półwiejska. W lokalizacjach tych dominowali najemcy z branży gastronomicznej (29%), modowej (13%), biżuterii i akcesoriów (8%), obuwniczej (8%) oraz finansowej (8%). Wskaźnik wolnych lokali wynosił 9%[55].

Jeszcze w latach 90. XX wieku handel kwitnął przy ul. Święty Marcin. Działały tam liczne sklepy sieciowe, które obecnie funkcjonują przede wszystkim w centrach handlowych – m.in.: Big Star, Carry, Deni Cler, Drogeria Natura, Jackpot & Cottonfield, Lee Wrangler, Max Mara, New Yorker, Orsay, Ravel, RTV Euro AGD, Tatuum, Troll, Wittchen, czy Vobis. Z biegiem czasu przy Świętym Marcinie zaczęło się pojawiać coraz więcej pustostanów. Salony odzieżowe i obuwnicze (przeniesione do galerii handlowych) zostały zastąpione przez banki i punkty kredytowe, lokale gastronomiczne, sklepy spożywczo-monopolowe oraz apteki. Otwarto również duży sklep z odzieżą używaną.

W zabytkowych kamienicach przy ul. Paderewskiego (prowadzącej z pl. Wolności do Starego Rynku) mieszczą się luksusowe butiki – m.in. Burberry, Ermenegildo Zegna, Escada i Pinko. Poznańskie C.H. Stary Browar upodobali sobie znani projektanci mody. Otwierane są tam tzw. pop'up store, czyli butiki tymczasowe testujące chłonność lokalnego rynku na produkty luksusowe.

Salony mody ślubnej skupione są przy ul. Głogowskiej – na jej śródmiejskim odcinku, w pobliżu Międzynarodowych Targów Poznańskich.

Stary Rynek i odchodzące od niego uliczki (m.in. ul. Szkolna, Wrocławska, Wodna, Woźna, Wielka, Żydowska, Wroniecka) to centrum rozrywkowe miasta. Znajdują się tam liczne restauracje, kawiarnie, bistra, puby i dyskoteki.

Obecnie w każdej dzielnicy Poznania wykształciły się główne ciągi handlowe, przy których działają najczęściej: sklepy spożywczo-monopolowe, bistra i kawiarnie, banki i punkty kredytowe, apteki, piekarnie-cukiernie, sklepy mięsno-wędliniarskie oraz kioski z prasą. Można tam spotkać również: drogerie, zakłady fryzjerskie, solaria, salony telefonii komórkowej, salony optyczne oraz małe sklepiki z odzieżą, obuwiem i art. przemysłowymi. Centralnym punktem niektórych dzielnic jest również targowisko, na którym handluje się żywnością i art. przemysłowymi.

Dyskonty | edytuj kod

W marcu 2014 r. mieszkańcy Poznania i powiatu poznańskiego mogli robić zakupy w 115 sklepach dyskontowych.

Dyskonty otwierane są tutaj zarówno w wolnostojących pawilonach, jak i w mniejszych galeriach handlowych (Galeria Dąbrówka, Galeria MM, Kupiec Poznański), czy na parterach kamienic i bloków mieszkalnych. W Poznaniu sklepy dyskontowe uruchomiono m.in. w pomieszczeniach dawnego kina, w zabytkowym budynku piekarni, w sali widowiskowej, czy w zabytkowym gmachu hali sportowej[2].

Markety spożywczo-przemysłowe | edytuj kod

Rynek supermarketów spożywczo-przemysłowych w polskich miastach jest mocno rozdrobniony i zróżnicowany. W większych ośrodkach miejskich funkcjonuje wiele sklepów należących do różnych sieci handlowych – zarówno lokalnych, jak i ogólnopolskich. Część firm nie publikuje adresów swoich placówek oraz informacji o ich wielkości, co utrudnia zbadanie, które ze sklepów mają charakter marketów (obiekty o powierzchni od 300 do 3000 m²).

Najwięcej supermarketów spożywczo-przemysłowych w Poznaniu posiadają sieci Chata Polska[62], Piotr i Paweł[63], Stokrotka[64] oraz Społem PSS Poznań[65]. Sklepy te są bardziej kameralne i mają charakter zbliżony do delikatesów[2].

Hipermarkety spożywczo-przemysłowe | edytuj kod

W styczniu 2014 r. mieszkańcy Poznania i powiatu poznańskiego mogli robić zakupy w 11 hipermarketach spożywczo-przemysłowych o powierzchni co najmniej 3000 m².

Ostatni nowy hipermarket spożywczo-przemysłowy w Poznaniu otwarto w 2005 r. Był to sklep Géant (obecnie Auchan) w C.H. King Cross Marcelin. Od kilku lat, ze względu na ograniczoną podaż powierzchni w nowo powstających centrach handlowych oraz mniejsze zainteresowanie klientów wielkimi sklepami, głównymi najemcami branży spożywczej są tutaj przede wszystkim supermarkety i dyskonty o powierzchni do 2-3 tys. m²[2].

Markety budowlane | edytuj kod

W styczniu 2014 r. mieszkańcy Poznania i powiatu poznańskiego mogli robić zakupy w 12 dużych marketach budowlanych o powierzchni co najmniej 3000 m²[2].

Elektromarkety | edytuj kod

W marcu 2014 r. mieszkańcy Poznania i powiatu poznańskiego mogli robić zakupy w 13 elektromarketach[2].

Wolnostojące sklepy wielkopowierzchniowe (innych branż) | edytuj kod

W Poznaniu i powiecie poznańskim działa również 12 wolnostojących sklepów wielkopowierzchniowych, z których każdy liczył co najmniej 3000 m² powierzchni (I 2014):*

  1. Agata Meble w Poznaniu – 17 000 m²[94]
  2. Centrum Meblowe Domar w Poznaniu – 6000 m²[95]
  3. Centrum Ogrodnicze Jucca w Tarnowie Podgórnym – 3000 m² pow. pod dachem (całość – 17 000 m²)[96][97]
  4. Centrum Ogrodnicze PrimaFlora w Owińskach – 6500 m² pow. pod dachem (całość – 12 000 m²)[97][98]
  5. Decathlon w Poznaniu (ul. Sycowska) – 2500 m²[99]
  6. Decathlon w Poznaniu (ul. Szwedzka) – 4750 m² pow. zabudowy[100]
  7. Decathlon w Swadzimiu – 4500 m² pow. zabudowy[101]
  8. IKEA w Poznaniu – 29 500 m²[102]
  9. Makro Cash & Carry w Poznaniu – 18 700 m²[103]
  10. Miasto Wnętrz Black Red White w Poznaniu – 15 000 m²[104]
  11. Nico w Swadzimiu – 3500 m² (pow. zabudowy – 4500 m²)[105]
  12. Selgros Cash & Carry w Poznaniu – 11 400 m²[106]

Centra handlowe | edytuj kod

W lutym 2014 r., w rejonie Poznania funkcjonowało 14 większych galerii handlowych o łącznej powierzchni najmu ponad 461 tys. m². Działało w nich razem ok. 1,7 tys. punktów handlowo-usługowych i gastronomicznych (nie wliczając stoisk handlowych rozstawionych w głównych alejkach). W niektórych centrach handlowych – np. Poznań City Center, Galeria Pestka, Galeria Panorama, czy ETC Swarzędz – część lokali handlowych jest pusta.

Park Handlowy Franowo zlokalizowany w Poznaniu składa się z 6 wolnostojących pawilonów (IKEA, pasaż handlowy, OBI, Decathlon i McDonald’s). Cały kompleks oferuje łącznie 80 000 m² powierzchni handlowej (ok. 35 najemców) oraz 3000 miejsc parkingowych[115].

Poznańskie firmy handlowe | edytuj kod

Swoje siedziby w Poznaniu i powiecie poznańskim umieściło wiele znanych firm handlowych (sieci handlowe, sklepy internetowe, oficjalny importer samochodów):

Przypisy | edytuj kod

  1. „portalspozywczy.pl”, Placówki Billa po rebrandingu na sklepy E.Leclerc zwiększyły obroty nawet o 120%., 21-10-2010, http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/placowki-billa-po-rebrandingu-na-sklepy-e-leclerc-zwiekszyly-obroty-nawet-o-120-proc,39961.html.
  2. a b c d e f Portal "plus-info.com.pl", 01.06.2014, http://www.plus-info.com.pl/.
  3. Portal „egospodarka.pl”, Aleksandra Baranowska-Skimina,Powstają kolejne sklepy Tesco, 01.08.2011,http://www.egospodarka.pl/69034,Powstaja-kolejne-sklepy-Tesco,1,78,1.html.
  4. Portal „wiadomoscihandlowe.pl”, Mariusz Sokołowski, Biedronki coraz częściej lądują na wsi, 15.03.2011,http://wiadomoscihandlowe.pl/content/view/23680/143/.
  5. a b c d Portal „Wprost 24”, Rafał Boruc, W polskich rękach pozostanie 30% obrotów handlu detalicznego, Nr 43/1998 (830), http://www.wprost.pl/ar/6534/Wokulscy/?O=6534&pg=0.
  6. a b Gazeta Prawna, Patrycja Otto, Tesco chce kupić sklepy Netto lub Billa, 28 kwietnia 2009, http://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/314106,tesco_chce_kupic_sklepy_netto_lub_billa.html,2.
  7. Portal „dlahandlu.pl”, E.Leclerc przeprowadził rebranding połowy przejętych sklepów Billa, 01-10-2010, http://www.dlahandlu.pl/handel-nowoczesny/wiadomosci/e-leclerc-przeprowadzil-rebranding-polowy-przejetych-sklepow-billa,9218.html.
  8. Piotr i Paweł (Firma – Rozwój firmy), 18.12.2011, http://www.piotripawel.pl/firma/rozwoj-firmy.
  9. Grupa Eurocash (O nas – Historia), 18.12.2011, http://www.eurocash.pl/Onas/Historia/tabid/61/Default.aspx.
  10. Portal „naszemiasto.pl”, Leszek Waligóra i Józef Djaczenko, Kontrolowany upadek sieci Pozperito?, 2000-11-28, http://gniezno.naszemiasto.pl/archiwum/28079,kontrolowany-upadek-sieci-pozperito,id,t.html; portal "money.pl", Poznań: Rozpoczął się proces szefów Market Pozperito, 2008-06-19, http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/poznan;rozpoczal;sie;proces;szefow;market;pozperito,18,0,349970.html.
  11. Gazeta Wyborcza, Stacja paliw od Gawronika. Pierwsza taka w Wielkopolsce, 28.11.2012, http://poznan.wyborcza.pl/poznan/56,36001,12937883,Stacja_paliw_od_Gawronika__Pierwsza_taka_w_Wielkopolsce.html; Forbes, Esso się nie przebiło, 10.03.2009, http://www.forbes.pl/artykuly/sekcje/sekcja-wydarzenia/esso-sie-nie-przebilo,396,1.
  12. Portal „www.poznan.pl”, 50 lat IKEA w Polsce, 2011-01-24, http://www.poznan.pl/mim/public/s8a/news.html?co=print&id=42454&instance=1010&lang=pl&parent=0; Portal „meble.pl”, Dwa razy większy sklep IKEA w Poznaniu, 14-12-2007, http://www.meble.pl/aktualnosci,dwa-razy-wiekszy-sklep-ikea-w-poznaniu,4547.html; IKEA (O IKEA – Fakty i liczby – Sklepy IKEA), 20.05.2013, http://www.ikea.com/ms/pl_PL/about_ikea/facts_and_figures/store_openings.html; portal "poznan.naszemiasto.pl" i Polska Głos Wielkopolski, NARAMOWICE – Gdzie kiedyś była IKEA teraz staną mieszkania, 2008-01-08, http://poznan.naszemiasto.pl/archiwum/1595530,naramowice-gdzie-kiedys-byla-ikea-teraz-stana-mieszkania,id,t.html.
  13. Portal „nasza-wielkopolska.eu”, Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza S.A. w Poznaniu wizytówką Poznania i całego Regionu Wielkopolska, 18.11.2010, http://www.nasza-wielkopolska.eu/Wybitni_Wielkopolanie/Grzegorz_Hempowicz/Wielkopolska_Gildia_Rolno-Ogrodnicza_SA_w_Poznaniu_wizytowka_Poznania_i_calego_Regionu_Wielkopols.html; Urząd Miasta Poznania (www.poznan.pl), Fakty i liczby – Aktualności – Rozbudowa Wielkopolskiej Gildii Rolno-Ogrodniczej, 2009-09-21, http://www.poznan.pl/mim/public/s8a/news.html?co=print&id=33639&instance=1010&lang=pl&parent=0; facebook – Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza (Informacje), 20.05.2013, https://www.facebook.com/pages/Wielkopolska-Gildia-Rolno-Ogrodnicza-SA/107972405958883?id=107972405958883&sk=info.
  14. a b Galeria MM (Plan galerii), 01.03.2013, http://galeriamm.poznan.pl/plan-galerii/pietro-2; Portal "poznanskie-nieruchomosci.pl", Barbara Kielczyk, Galeria MM gotowa do otwarcia, 25.02.2013, http://poznanskie-nieruchomosci.pl/index.php?itemid=5363&catid=10; Galeria MM SPV (Opis/Wizualizacje), 01.03.2013, http://www.galeriammspv.pl/OPISWizualizacje.php.
  15. P.W. Jakro (Historia), 18.12.2011, http://jakro.eu/historia.html; portal „epoznan.pl”, Zniknie Wilmarkt, 20 października 2006 roku, http://www.epoznan.pl/news-news-3678-Zniknie_Wilmarkt.
  16. Konkret (O firmie), 18.12.2011, http://konkret.net/ofirmie.html.
  17. a b DTZ (Panorama – Poznań), 18.12.2011, http://properties-poland.dtz.com/pl/property/display/77297.
  18. a b Wielkopolska Giełda Odzieżowa (O nas), 23.05.2013, http://www.wgo.pl/onas.html.
  19. a b DTZ (ETC – Swarzędz), 18.12.2011, http://properties-poland.dtz.com/pl/property/display/77348; ETC Swarzędz (O centrum), 18.12.2011, http://www.centrumetc.pl/swarzedz.php/page/7_o-centrum.html; Strona o komunikacji miejskiej w Swarzędzu „Wiraż-Bus Swarzędz” (Historia), http://www.pozbus.piwko.pl/Wiraz/Wiraz.htm.
  20. Portal "poznan.naszemiasto.pl", McDonald's w Poznaniu: Pierwsza restauracja ma 19 lat, 2013-04-22, http://poznan.naszemiasto.pl/artykul/galeria/1824996,mcdonald-s-w-poznaniu-pierwsza-restauracja-ma-19-lat-zdjecia,5112006,id,t,zid.html#galeria.
  21. Rzeczpospolita, Anita Błaszczak i Lidia Oktaba, Nowe oblicze poznańskiej spółki, 13.12.2000, http://archiwum.rp.pl/artykul/314127_Nowe_oblicze_poznanskiej_spolki.html; Biedronka (JMD – Kim jesteśmy), 18.12.2011, http://www.biedronka.pl/o_nas/jmd/kim_jestesmy/; Portal „mmpoznan.pl”, Nowe oblicze Biedronki, 2010-03-10, http://www.mmpoznan.pl/10141/2010/3/10/nowe-oblicze-biedronki; Jeronimo MArtins Dystrybucja, Informacja o działaniach podjętych przez Spółkę „Jeronimo Martins Dystrybucja” S.A. w związku z masowymi kontrolami sklepów sieci „Biedronka” w maju 2004 roku, 16 czerwca 2005 r., , http://rop.sejm.gov.pl/1_0ld/opracowania/pdf/biedronka.pdf.
  22. Portal "franchising.pl", BP przejmuje sieć stacji Aral, 17.07.2001, http://franchising.pl/artykul/413/bp-przejmuje-siec-stacji-aral/; portal "forsal.pl", Aral powraca. Na stacjach mają tankować Niemcy, 2012-02-26, http://forsal.pl/artykuly/595591,aral_powraca_na_stacjach_maja_tankowac_niemcy.html.
  23. Gazeta Wyborcza, Lech Bojarski, Franowo: to już koniec inwestycji, 05.09.2013, http://poznan.wyborcza.pl/poznan/56,36001,14550084,Franowo__to_juz_jest_koniec_inwestycji.html; Wprost, Numer 32/1998 (819), Świątynie handlu, http://www.wprost.pl/ar/5027/Swiatynie-handlu/.
  24. Eurokonstrukcje S.A. (O firmie – Realizacje – Konstrukcje budowlane), 18.12.2011, http://www.eurokonstrukcje.com.pl/referencje2.aspx; Gazeta Wyborcza, Kupcy nie chcą sklepu sieci Kaufland przy ul. Serbskiej, 2002-09-01, http://wiadomosci.gazeta.pl/kraj/1,34309,996334.html; Posadzki Przemysłowe – Polska (Zrealizowane inwestycje – Inwestycje zrealizowane w latach 1994-2005 – wielkopolskie), 18.12.2011, http://www.ppp-posadzki.com.pl/index.php?action=o_firmie&rok=2005&region=15.
  25. Gazeta Wyborcza, Ahold przejął część Jeronimo Martins 2002-11-17, http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,33181,1131975.html; portal „forsal.pl”, Fuzje supermarketów: Tesco kupuje, 2009-04-28, http://forsal.pl/artykuly/314082,fuzje_supermarketow_tesco_kupuje.html; Wprost, Andrzej Kulik, Świątynie handlu, Numer: 32/1998 (819), http://www.wprost.pl/ar/5027/Swiatynie-handlu/.
  26. Makro (O Makro – Historia Makro w Polsce), 04.03.2013, http://www.makro.pl/public/o-makro/historia-makro-w-polsce.
  27. Selgros Cash and Carry (O nas – Historia), 18.12.2011, http://www.selgros.pl/About/511_418_historia.aspx; Schweitzer Project (Clients & Projects – By country – Polen – Fegro Selgros Poznan PL), 11.12.2011, http://www.schweitzerproject.com/en/projects/show/139#/clients_projects/by_country/14/projects/139; portal „galeriehandlowe.pl”, Nowy najemca w Pasażu Rondo w Poznaniu, 2010-02-09, http://www.galeriehandlowe.pl/go.live.php/PL-H861/aktualnosci-b2b/SNDI4MA%3D%3D/nowy-najemca-w-pasazu-rondo-w-poznaniu.html; portal „epoznan.pl”, Pasaż Rondo: otwarcie po gruntownej modernizacji, 29 listopada 2012 roku, http://epoznan.pl/news-news-36855-Pasaz_Rondo_otwarcie_po_gruntownej_modernizacji.
  28. AmRest (O nas – Historia), 21.01.2014, http://www.amrest.eu/pl/o-firmie/historia.html.
  29. Portal „franchising.pl”, Coraz większa Chata Polska, 20.04.2006, http://franchising.pl/artykul/2844/coraz-wieksza-chata-polska/.
  30. Gazeta Wyborcza, Marta Tylenda, Victoria Center zostanie zburzona?, 2007-06-27, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,61085,4259752.html; Echo Miasta, Michał Wybieralski, Wiktoria biurowca, 5 lipca 2007, http://www.echomiasta.pl/archiwum/Poznan/POZ_186.pdf; Victoria Business Center (Wynajem), 04.12.2012, http://www.victoriabusinesscenter.pl/index.php?id=96.
  31. Castorama (O Firmie – Fakty i Liczby), 18.12.2011, http://www.castorama.pl/o-firmie/fakty-i-liczby/.
  32. a b Cushman&Wakefield (Market Overview – Retail Schemes – wielkopolskie), 18.12.2011, http://www.cwinvestment.pl/en/market-overview/shopping-centres?action=search&section=1&type=4&voivodship=15&city=&name=&space1=&space2=&years1=&years2=&x=38&y=7.
  33. Portal "kinofan.eu" (Multikino 51 Poznań), 21.01.2014, http://www.kinofan.eu/kina/poznan/multikino51.htm.
  34. Wprost, Nr 44/1998 (831), Centrum kondycyjne, , http://www.wprost.pl/ar/6670/Centrum-kondycyjne/?pg=0.
  35. Żabka Polska S.A. (O Firmie – Historia), 18.12.2011, http://www.zabkapolska.pl/pl/o-firmie/historia.html; (Sieci handlowe – Freshmarket), 18.12.2011 http://www.zabkapolska.pl/pl/sieci-handlowe/freshmarket.html.
  36. Pentagram Architekci (Portfolio – Realizacje – Centrum Handlowe M1 Poznań), 18.12.2011, http://www.pentagram.com.pl/portfolio/centrumm1.html.
  37. Portal „portalspozywczy.pl”, Łukasz Stepniak, Władze ITM zaakceptowały plan rozwoju dużego formatu sklepów Intermarche, pierwszy powstanie w Swarzędzu, 26-10-2009, http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/wladze-itm-zaakceptowaly-plan-rozwoju-duzego-formatu-sklepow-intermarche-pierwszy-powstanie-w-swarzedzu,23152.html; Portal „Franchising.pl”, Mariusz Żakowski (Home&Market)Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego, 2003-08-22, http://franchising.pl/artykul/1481/.
  38. Portal „portalspozywczy.pl”, Tesco rusza z programem remontów byłych hipermarketów Hit, 08-03-2010, http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/tesco-rusza-z-programem-remontow-bylych-hipermarketow-hit,29184.html; Erbud (Lista referencyjna), 1997-2000, http://warszawa.erbud.pl/media/Dokumenty/Lista_referencyjna_Erbud_Warszawa.pdf; Trasko-Invest (Katalog realizacji – 1999 – Polska), http://www.trasko.pl/katalog_realizacji.php?lang=pl&id_realizacji=168&pom=20.
  39. a b Dedal Invest-Eko i Urząd Miasta Poznania, Sieć handlowa miasta Poznania i jej ocena z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb konsumentów i lokalizacji nowych obiektów handlowych, czerwiec 2004, http://www.poznan.pl/mim/public/s8a/documents.html?co=print&id=11161&parent=1398&instance=1011&lang=pl&lhs=s8a&rhs=null.
  40. Auchan (O Auchan – Historia Auchan), 19.12.2011, http://www.auchan.pl/o-auchan/historia-auchan.
  41. a b Auchan (Nasze sklepy – Poznań Swadzim), 19.12.2011, http://www.auchan.pl/auchan-poznan-swadzim/o-sklepie.
  42. a b Auchan (Nasze sklepy – Poznań Komorniki), 19.12.2011, http://www.auchan.pl/auchan-poznan-komorniki/o-sklepie.
  43. Rent-Bud (Realizacje), 19.12.2011, http://www.rent-bud.com.pl/realizacje.html#.
  44. Gmina Teresin (Aktualności – Nowe miejsca pracy), 6 sierpnia 2003 rok, http://www.teresin.pl/index.php?x=a4; portal „mmpoznan.pl”, W Poznaniu otwarto pierwsze Tesco Extra, 2011-04-14, http://poznan.naszemiasto.pl/artykul/w-poznaniu-otwarto-pierwsze-tesco-extra,3198805,artgal,t,id,tm.html.
  45. Dedal Invest-Eko na zlecenie Urzędu Miasta Poznania, Sieć handlowa miasta Poznania i jej ocena z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb konsumentów i lokalizacji nowych obiektów handlowych, czerwiec 2004 r., http://www.poznan.pl/mim/s8a/raporty-i-analizy,doc,111/siec-handlowa-miasta-poznania-i-jej-ocena-z-punktu-widzenia-zaspokojenia-potrzeb-konsumentow-i-lokalizacji-nowych-obiektow-handlowych,50858.html.
  46. Portal „dlahandlu.pl”, Liczba sklepów spożywczych i spożywczo-przemysłowych w Polsce spadła o 18%., 12-03-2010, http://www.dlahandlu.pl/wiadomosci/liczba-sklepow-spozywczych-i-spozywczo-przemyslowych-w-polsce-spadla-o-18-proc,4866.html.
  47. Portal "portalspozywczy.pl", Do 2025 r. liczba małych sklepów spożywczych w Polsce może zmniejszyć się o 60 proc., 30-11-2012, http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/do-2025-r-liczba-malych-sklepow-spozywczych-w-polsce-mozez-mniejszyc-sie-o-60-proc,79143.html.
  48. Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych, Joanna Cabaj i Adam Wroczyński, Raport: Franczyzowe sieci sklepów ogólnospożywczych w latach 2010-2011, 27 kwietnia 2011 roku, http://www.arss.com.pl/pl/publikacje/249-raport-franczyzowe-sieci-sklepow-ogolnospoywczych-w-latach-2010-2011.
  49. Targowiska Sp. z o.o. (O firmie), 23.05.2013, http://www.targowiska.com.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=10&strona=1.
  50. K.S. Warta (Giełda kwiatowa), 16.02.2013, http://kswarta.pl/strona/262_315_gielda-kwiatowa.
  51. Portal „epoznan.pl”, Giełda staroci przy Starej Rzeźni, 2010.02.28, http://www.epoznan.pl/index.php?section=news&subsection=news&id=18221.
  52. Zielony Bazar (O bazarze), 23.05.2013, http://www.zielonybazar.com/index.php/o-bazarze/.
  53. Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza S.A. w Poznaniu (O firmie), 23.05.2013, http://www.wgro.com.pl/szablon.php?strona=ofirmie; portal "solidnafirma.pl" (Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza S.A – O Firmie), 23.05.2013, http://www.solidnafirma.pl/companies/view/1068.
  54. Automobilklub Wielkopolski (Giełda, Kiermasz Części), 23.05.2013, http://www.aw.poznan.pl/; portal "autogielda.pl" (Autogiełdy w Polsce – Giełda samochodowa Poznań), 23.05.2013, http://www.autogielda.pl/?modul=gieldy&id=24; portal "auto-gielda.com.pl" (Giełdy – Wielkopolskie – POZNAŃ Przeźmierowo), 23.05.2013, http://www.auto-gielda.com.pl/index.php?strona=gieldy&ID=15&gielda=45.
  55. a b Colliers International, Ulice handlowe w Polsce – co na nich słychać?, październik 2013 r., http://www.colliers.com/~/media/6A9CF218BEC6491BA67351199747FA99.ashx.
  56. Portal "wyborcza.biz", Nowy Świat i Floriańska – najdroższe polskie ulice, 14.11.2012, http://wyborcza.biz/biznes/1,100896,12857992,Nowy_Swiat_i_Florianska___najdrozsze_polskie_ulice.html.
  57. Biedronka (Nasze sklepy), 22.04.2013, http://www.biedronka.pl/nasza_siec/.
  58. Netto (O Netto – Znajdź swoje Netto), 30.04.2013, http://www.netto.pl/markety.html.
  59. Lidl (Informacje – Sklepy – Znajdź sklep), 22.04.2013, http://www.lidl.pl/cps/rde/xchg/lidl_pl/hs.xsl/4222.htm; Nieoficjalny fanklub sklepu LIDL (www.fanLIDLA.pl), 22.04.2013, http://fanlidla.pl/sklepy.
  60. Aldi (Wyszukiwanie sklepu), 11.10.2012, http://www.aldi.pl/oeffnungszeiten.html.
  61. Ledi (Nasze sklepy), 02.11.2013, http://www.ledi.pl/nasze_sklepy_id_10.html?w=15&name=&kod=.
  62. a b Chata Polska (Sklepy), 11.10.2012, http://www.chatapolska.pl/sklepy.html.
  63. a b Piotr i Paweł (Sklepy), 21.02.2013, http://www.piotripawel.pl/sklepy.
  64. a b Stokrotka (Znajdź supermarket), 11.10.2012,http://www.stokrotka.pl/klienci/znajdz-supermarket.
  65. a b Społem Poznań (Sieć handlowa), 20.09.2013, http://www.spolem.poznan.pl/go.live.php/PL-H4/siec-handlowa.html.
  66. a b Tesco (Sklepy, Stacje paliw, Centra handlowe – Wyszukaj), 05.12.2013,http://www.tesco.pl/sklepy/.
  67. Dino (Nasze markety), 21.06.2013, http://marketdino.pl/pl/nasze_markety.html.
  68. Polomarket (Nasze sklepy – wielkopolskie), 20.09.2013, http://www.polomarket.pl/nasze_sklepy_id_5.html?w=15.
  69. Lewiatan (Zakupy w Lewiatanie – Mapa sklepów), 11.10.2012, http://lewiatan.pl/zakupy_w_lewiatanie/mapasklepow; portal „okazjum.pl” (Gazetki promocyjne – Lewiatan – Adresy sklepów), 11.10.2012, https://lewiatan.okazjum.pl/godziny-otwarcia-sklepow/poznan/.
  70. a b Carrefour (Supermarkety Carrefour Market – Znajdź sklep), 11.10.2012, http://www.carrefour.pl/page/pl/tanie-promocje/supermarket-spozywczy/?x=59&y=11#.
  71. Intermarche (Nasze sklepy), 11.10.2012, http://www.intermarche.pl/sklepy.html.
  72. PSS Społem Puszczykowo (Nasze sklepy), 10.12.2012, http://psspuszczykowo.pl/naszesklepy.php.
  73. Portal „mmpoznan.pl”, Lista sklepów, które biorą udział w Wielkanocnej Zbiórce Żywności, 2009-03-27,http://www.mmpoznan.pl/blog/entry/252403/Lista+sklep%C3%B3w,+kt%C3%B3re+bior%C4%85+udzia%C5%82+w+Wielkanocnej+Zbi%C3%B3rce+%C5%BBywno%C5%9Bci.html.
  74. Delikatesy Alma (Dla klienta – Sklepy), 11.10.2012, http://www.almamarket.pl/sklepy.
  75. Arturo (Kontakt – Adresy Arturo), 11.10.2012, http://www.arturo.pl/adresy-arturo.
  76. EKO (Sklepy EKO), 11.10.2012, http://eko.pl/ekosklepy/sklepy-eko,2.
  77. Delikatesy 34 (Delikatesy 34 – Rokietnica, ul. Szkolna 15), 11.10.2012, http://delikatesy34.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=42&Itemid=116.
  78. E.Leclerc (Nasze sklepy), 11.10.2012, http://www.e-leclerc.pl/nasze_sklepy.php.
  79. Portal „zumi.pl” (Supermarkety Elissa S.J.), 11.10.2012, http://www.zumi.pl/1882487,Supermarkety_Elissa_S.J.,Poznan,firma.html.
  80. SPAR Polska (Nasze sklepy – wielkopolskie), 14.03.2013, http://www.spar.pl/p/sklepy-spar.
  81. Auchan (Nasze sklepy), 11.10.2012, http://www.auchan.pl/nasze-sklepy/mapa-sklepow-auchan.
  82. Kaufland (Wyszukiwarka sklepów), 11.10.2012, http://www.kaufland.pl/Home/04_Strefa_Klienta/003_Wyszukiwarka_sklepow/index.jsp; portal „PromoCeny.pl” (Wykaz sklepów – Kaufland), 11.10.2012, http://www.promoceny.pl/sklepy/szukaj/kaufland/.
  83. Leroy Merlin (Sklepy), 04.12.2013, http://www.leroymerlin.pl/sklepy/.
  84. Castorama (Sklepy), 07.04.2013, http://www.castorama.pl/sklepy/.
  85. Praktiker (Sklepy Praktiker), 07.04.2013, http://www.praktiker.pl/sklepy_praktiker.
  86. Bricoman (Sklepy), 07.04.2013, http://www.bricoman.pl/pl/sklepy.
  87. OBI (Markety), 07.04.2013, http://www.obi.pl/pl/Sekcja_Markety/index.html.
  88. PSB Budom Market (O Firmie), 04.08.2013, http://www.budom-market.pl/s/12/budom_market.
  89. RTV Euro AGD (Znajdź sklep), 11.10.2012, http://www.euro.com.pl/sklepy.bhtml.
  90. Media Markt (Wybierz swój market), 11.10.2012, http://www.mediamarkt.pl/mcs/special/markety,20001,.html.
  91. Saturn (Wybierz market), 11.10.2012, http://www.saturnpolska.com/.
  92. MediaExpert (Znajdź swój sklep), 11.10.2012, http://sklepy.mediaexpert.pl/.
  93. Model 1 (O nas), 12.11.2013, http://www.model1.pl/index.php?p=1.
  94. Portal „hit-meble.com.pl”, Nowy, duży salon Agata Meble w Poznaniu, 29.09.2011, http://www.hit-meble.com.pl/agata-meble/1492-nowy-duzy-salon-agata-meble-w-poznaniu.
  95. Centrum Meblowe Szczawnicka.pl (O nas), 11.07.2012, http://szczawnicka.pl/strona/2_O_nas.html.
  96. Jucca Centrum Ogrodniczo Handlowe, 11.07.2012, http://detal.jucca.com.pl/.
  97. a b Portal „biznes-ogrodniczy.pl”, Marcin Fajerski i Ilona Rosiak, Top 40 centrów ogrodniczych, 11.07.2012, http://biznes-ogrodniczy.pl/pl/raport/top_40_centrow_ogrodniczych.html.
  98. Centrum Ogrodnicze PrimaFlora (Centrum), 11.07.2012, http://www.primaflora.pl/o_centrum.
  99. Easy Project (Projekt sklepu Decathlon), 28.11.2013, http://easyproject.net.pl/realizacje/projekt-sklepu/.
  100. MP Project (Projekty w toku – Pawilon Handlowy Decathlon), 11.07.2012, http://www.mpproject.pl/pawilon-handlowy-decathlon.html.
  101. Easy Project (Budynek handlowo-usługowy Decathlon), 11.07.2012, http://easyproject.net.pl/246/.
  102. Portal „meble.pl”, Dwa razy większy sklep IKEA w Poznaniu, 14-12-2007, http://www.meble.pl/aktualnosci,dwa-razy-wiekszy-sklep-ikea-w-poznaniu,4547.html.
  103. Makro Cash & Carry (Hale MAKRO – Poznań), 11.12.2011, http://www.makro.pl/pl/hale-makro/poznan; Juboplan (Projekty i realizacje – MAKRO Poznań), 11.07.2012, http://www.juboplan.pl/?dz=projekty&op=poznan.
  104. Portal „meble.pl”, Black Red White w Poznaniu, 08-07-2009, http://www.meble.pl/aktualnosci,black-red-white-w-poznaniu,8612.html.
  105. Nico Polska (Salony – Polska), 11.07.2012, http://www.nico.com.pl/; powierzchnia dachu budynku wyliczona ze zdjęcia satelitarnego na portalu „zumi.pl” – http://www.zumi.pl/namapie.html?loc=62-080+Swadzim%2C+%B6w.+Antoniego+5&qt=Decathlon&Submit=Szukaj.
  106. Selgros Cash and Carry (Kontakt – Poznań), 11.07.2012, http://www.selgros.pl/index.php?dzial=gdzie&sesw=poznan; Schweitzer Project (Clients & Projects – By country – Polen – Fegro Selgros Poznan PL), 11.07.2012, http://www.schweitzerproject.com/en/projects/show/139#/clients_projects/by_country/14/projects/139.
  107. Renata Gralec, Stary Browar 50 50 – miasto w mieście (prezentacja), 2009 r., http://uemba.ue.poznan.pl/uploads/tinymce/Renata_Gralec_%20prezentacja.pdf.
  108. Galeria Malta (Galeria Malta – W liczbach), 04.07.2011, http://www.galeriamalta.pl/w-liczbach.html.
  109. Portal "galeriehandlowe.pl" (Aktualności B2B), Nowi najemcy w CH King Cross Marcelin, 2013-12-03, http://www.galeriehandlowe.pl/go.live.php/PL-H861/aktualnosci-biznesowe/SMTczOTg%3D/nowi-najemcy-w-ch-king-cross-marcelin.html?title=Nowi%20najemcy%20w%20CH%20King%20Cross%20Marcelin.
  110. Galeria Pestka (O nas), 04.07.2012, http://www.galeria-pestka.com/o-nas.html.
  111. Portal "retailnet.pl", Wojciech Wojnowski, Metro Properties: certyfikaty dla CH M1 Poznań, 13.08.2012, http://www.retailnet.pl/Wspolna/Wiadomosci/2012/Sierpien/10/Metro-Properties--certyfikaty-dla-CH-M1-Poznan.aspx.
  112. Poznań Plaza (O nas), 11.12.2011, http://www.poznanplaza.pl/poznan/o_nas.
  113. Portal "retailnet.pl", Sklep Mcarthur w Factory Poznań, 23.11.2010, http://www.retailnet.pl/Sklep-Mcarthur-w-Factory-Poznan,wiadomosc,23,Listopad,2010.aspx, http://www.factory.pl/control/img_ficheros/centro_24_pdfpol.pdf; Cushman & Wakefield, Retail Space in Poland 2009, 2009 r., http://enp.nazwa.pl/cushman_wakefield/Poland/Retail%20Space%20in%20Poland%202009.pdf.
  114. Portal "epoznan.pl" i "Biznes Poznański", Dorota Słomczyńska, Kupiec Poznański zawsze na szóstkę, 24 września 2007, http://epoznan.pl/news-news-7331-Kupiec_Poznanski_zawsze_na_szostke; Kupiec Poznański (Sklepy – Mapa Centrum), 16.07.2012, http://kupiecpoznanski.pl/sklepy/.
  115. Portal „naszglospoznanski.pl”, Park Handlowy Franowo: Od dziś 10 tys. produktów za 1 zł, 24.09.2013, http://naszglospoznanski.pl/?p=34768.
  116. 4 You Group (Kontakt), 13.11.2013, http://www.4you.pl/kontakt.html.
  117. Ania Kruk (Butiki), 18.08.2013, http://aniakruk.pl/Butiki-cabout-pol-13.html.
  118. Apart (Salony – O salonach), 09.08.2012, http://www.apart.pl/pl/salony,o_salonach.
  119. Carry (Sklepy), 09.08.2012, http://www.carry.pl/#.
  120. Chata Polska (Sklepy), 15.12.2011, http://www.chatapolska.pl/sklepy.html.
  121. Czerwona Torebka (O nas), 13.11.2013, http://www.czerwonatorebka.pl/index.html/O_nas/5,5.
  122. DanHen (Sklepy), 09.08.2012, http://www.danhen.com/#/sklepy.
  123. Grupa Eurocash (O nas – Jednostki biznesowe), 09.08.2012, http://www.eurocash.pl/Onas/Jednostkibiznesowe/tabid/62/Default.aspx.
  124. Fielmann (Salon optyczny), 09.08.2012, http://www.fielmann.pl/salon-fielmann/.
  125. Giacomo Conti (Salony mody), 09.08.2012, http://www.giacomo.pl/#salony_mody.
  126. Portal „allegro.pl” (O nas), 13.11.2013, http://allegro.pl/country_pages/1/0/marketing/about.php.
  127. Muszkieterowie (Centrum informacyjne – Aktualności), 09.08.2012, http://www.muszkieterowie.pl/index.php?option=com_content&view=category&id=49&Itemid=66.
  128. Biedronka (O nas), 09.08.2012, http://www.biedronka.pl/o_nas/biedronka/kim_jestesmy/.
  129. Komputronik (Salony), 09.08.2012, http://www.komputronik.pl/kontakty/salony/.
  130. Portal "portalspozywczy.pl", Sieć Lidl ma już w Polsce ponad 440 sklepów, 07-03-2012, http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/siec-lidl-ma-juz-w-polsce-ponad-440-sklepow,66606.html.
  131. Małpka Express (O nas – Kim jesteśmy), 15.02.2013, http://malpkaexpress.pl/malpkaexpress/o-nas/kim-jestesmy.
  132. Portal "merlin.pl" (O firmie), 13.11.2013, http://merlin.pl/info/about_firm/main.html.
  133. New Yorker (Sklepy – Poland), 09.08.2012, http://www.newyorker.de/pl/sklepy/.
  134. PEPCO (Aktualności), 09.08.2012, http://www.pepco.pl/aktualnosci.
  135. Piotr i Paweł (Firma), 09.08.2012, http://www.piotripawel.pl/firma.
  136. Selgros Cash & Carry (O Selgros), 09.08.2012, http://www.selgros.pl/informacje-o-firmie.
  137. Vabbi Factory Outlet (Nasze sklepy), 09.08.2012, http://www.vabbi.pl/shop/.
  138. Solar (Firma – Info), 09.08.2012, http://www.solar-company.com.pl/firma/info.
  139. Volkswagen Group Polska (O Grupie), 13.11.2013, http://www.vw-group.pl/grupa-vgp/o-grupie/.
  140. W.Kruk (Salony), 09.08.2012, http://wkruk.pl/-cabout-pol-31.html.
  141. Biżuteria YES (Znajdź sklep), 09.08.2012, http://www.yes.pl/sklepy.
  142. Żabka Polska (Aktualności), 09.08.2012, http://www.zabkapolska.pl/.
Na podstawie artykułu: "Handel i usługi w aglomeracji poznańskiej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy