Dukat


Dukat w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Złote 4 dukaty austriackie Aureus polonus – pierwszy polski dukat (Władysława Łokietka) z 1330 r. 40 dukatów Zygmunta III Wazy z 1621 r.

Dukatzłota lub srebrna moneta używana w Europie od późnego średniowiecza do początków XX w[1]. Wg niektórych polskich źródeł definicja dukata ograniczona jest jedynie do monety złotej: dukat to złota moneta europejska o masie ok. 3,5 grama, której protoplastą był złoty floren bity we Florencji od 1252 r[2].

Nazwa monety pochodzi ze średniowiecznej łaciny, w której słowo ducatus znaczy „odnoszący się do księcia bądź księstwa”, i oryginalnie oznaczała „monetę księcia” lub „monetę księstwa”[1].

Pierwszym władcą, który od 1140 r. wybijał dukaty ze srebra, był Roger II – król Sycylii oraz książę Apulii i Kalabrii. Na tych srebrnych monetach widniała inskrypcja: "Sit tibi Christe datus quem tu regis iste ducatus" (łac. dosł. Tobie Chryste niech oddane będzie, to którym rządzisz księstwo) – stąd czasem można spotkać się z teorią, że nazwa monety pochodzi od ostatniego słowa tej sentencji.

W 1284 r. Republika Wenecka jako pierwsza wprowadziła do obiegu dukaty z czystego złota (dukat wenecki). Od XIV do XIX wieku dukaty emitowano w wielu innych krajach europejskich.

10 dukatów miejskich Gdańska 1644 6 dukatów miejskich Torunia 1659 3 dukaty koronne 1794 Dukat powstańczy 1831

W Polsce po raz pierwszy wybity za Władysława Łokietka, a następnie od XVI do XIX w., zwany był powszechnie czerwonym złotym[3]. 1 dukat o masie 3,46 g odpowiadał 3,43 g czystego złota o próbie 986. Największą monetą dukatową wybitą w Polsce było 100 dukatów z 1621 r o średnicy niespełna 70 mm i wadze 350 g złota próby 967[4] (znana w liczbie 6 egz. – jest to obecnie jedna z najdroższych monet świata, która na licytacji w 2018 r. osiągnęła cenę 2,16 mln dolarów)[5][6]. Podczas powstania listopadowego w Polsce (1830–1831) wprowadzono tzw. dukat powstańczy o masie 3,46 g.

Data wytłoczona na dukatach nie zawsze odpowiada dacie emisji. Np. jedno- i czterodukatówki z rokiem 1915 wybijane są przez mennicę wiedeńską do dziś. Jest to tzw. „nowe bicie” – czyli późniejsze wybijanie oficjalne monet z datą wcześniejszą niż rok wybicia.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Online Etymology Dictionary http://www.etymonline.com/index.php?search=ducat
  2. AndrzejA. Mikołajczyk AndrzejA., Leksykon numizmatyczny, Warszawa-Łódź: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 85, ISBN 83-01-09710-8 .
  3. Używano też potocznej nazwy „cząty” (l.mn. „cząte”) – por.: Za źrebca wyhodowanego wziął by 50 czątych (J.I. Kraszewski: Pan starosta kaniowski). Monety w stanie nienaruszonym, z zachowanym karbowaniem brzegu monety nazywano „dukatami obrączkowymi”.
  4. Moneta z bydgoskiej mennicy na amerykańskiej aukcji
  5. Hit! Moneta z bydgoskiej mennicy sprzedana za ponad 2 mln dolarów
  6. CoinWeek, The Polish 1621 hundred ducats - the most expensive Polish coin ever minted, „CoinWeek”, 10 stycznia 2018 [dostęp 2018-01-12]  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Dukat" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy