Celestynów (powiat otwocki)


Na mapach: 52°03′33″N 21°23′03″E/52,059167 21,384167

Celestynów (powiat otwocki) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Celestynów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Celestynów[2], na Nizinie Mazowieckiej, oddalona o 32 km na południowy wschód od centrum Warszawy, oraz 10 km od Otwocka. Wieś wchodzi w skład Aglomeracji Warszawskiej, jest siedzibą gminy Celestynów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

XIX w. | edytuj kod

Pierwsze wzmianki o Celestynowie pochodzą z 17 grudnia 1833. Wtedy to Leopold Radziński kupił od swego ojca dobra, które zapisał w księdze wieczystej jako Radzin. W latach 1872–1875 powstał murowany Dwór Radzin. W 1873 z tych dóbr wyłączono dwa folwarki Radzin i Celestyny. Już wtedy istniała cegielnia. Do dzisiejszych czasów po fabryce pozostały komin cegielni oraz jeziorka po wydobyciu gliny.

Największą rolę w rozwoju miejscowości odegrała Kolej Nadwiślańska, którą otwarto w 1877 Przez następne lata stacja w Celestynowie była wykorzystywana przez Zamoyskich, którzy dowozili swoje towary z Kołbieli. Około roku 1900 wokół stacji powstały pierwsze zabudowania pracowników kolei.

XX w. | edytuj kod

Po zakończeniu I wojny światowej w Celestynowie, podobnie jak w całym powiecie otwockim, rozwijała się funkcja letniskowa. Wpływały na to lecznicze właściwości lasów sosnowych.

W aktach gminy Karczew pod datą 11 maja 1920 jest wzmianka, że na szkołę w Celestynowie gmina udzieliła zapomogi[3].

31 maja 1930 Rada Gminna podjęła decyzję w sprawie zagospodarowania gruntów po majątku prywatnym Radzin.[potrzebny przypis]

1935 Dyrektorem szkoły został dr filozofii Michał Rękas.[potrzebny przypis]

II wojna światowa | edytuj kod

Po wybuchu II wojny światowej, 1 września 1939 około godziny 17, w wyniku nalotu Luftwaffe na infrastrukturę kolejową zginęło 10 osób. Ciężko ranna nauczycielka tutejszej szkoły zmarła w szpitalu siedem dni później. Pomnik upamiętniający to wydarzenie stoi obok budynku stacji.

29 sierpnia 1942 roku ukończono budowę rozpoczętej przed wojną szkoły powszechnej przy zbiegu ulic Otwockiej i Szkolnej (dzisiejsze przedszkole samorządowe). Przed nowym budynkiem posadzono pamiątkowy dąb[4].

 Osobny artykuł: Akcja w Celestynowie.

W nocy z 11 na 12 grudnia 1943 oddział pod dowództwem Józefa Czumy ps. „Skryty” dokonał jednej z akcji dywersyjnych. W wyniku ataku na niemiecki pociąg z żołnierzami Wehrmachtu i zaopatrzeniem zginęło 120 Niemców, 130 zostało ciężko rannych, 7 z nich zmarło w szpitalach, oraz 100 lekko rannych. Akcja trwająca 15 minut spowodowała 30-godzinną przerwę w kursowaniu pociągów.

 Osobny artykuł: Nadleśnictwo Celestynów.

W 1944 z upaństwowionych lasów utworzono Nadleśnictwo Celestynów[5].

Lata powojenne | edytuj kod

W 1949 roku w Celestynowie powstała Państwowa Szkoła Ogólnokształcąca stopnia licealnego, w latach 1958–1969 Liceum Ogólnokształcące nr 3 (od 1964 roku im. Romualda Traugutta).

1 lipca 1952 powstała Gmina Celestynów w powiecie warszawskim. W następstwie likwidacji powiatu warszawskiego, przeniesiono ją tego samego dnia do nowo utworzonego powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, gdzie została przekształcona w jedną z jego ośmiu jednostek składowychdzielnicę Celestynów[6].

W 1957 roku mieszkańcy Celestynowa kultywując pamięć o bohaterach Akcji pod Celestynowem uczcili tablicą pamiątkową poświęconą odbiciu więźniów przy niskim peronie dworca kolejowego.

W 1963 roku oddano do użytku budynek Szkoły Ogólnokształcącej stopnia licealnego przy ulicy Świerczewskiego 27 (obecnie ul. św. Kazimierza 55). Ponieważ w szkole podstawowej naukę prowadzono na trzy zmiany, 7 lutego 1963 Wydział Oświaty w Otwocku przydzielił szkole podstawowej 2 izby lekcyjne mieszczące się w nowym budynku liceum.

14 czerwca 1966 zostały poświęcone przez kard. Stefana Wyszyńskiego dzwony o imionach: Maria, Józef, Andrzej Bobola na wieży kościoła w Celestynowie.

W latach 70. powstało Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt im. Adolfa Dygasińskiego, dzięki ofiarności Zofii Płachcińskiej, która w testamencie przekazała 3 ha swojej posiadłości na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce[7].

W marcu 1974 Zarząd Koła Gminnego ZBOWiD wyszedł z inicjatywą przeniesienia tablicy upamiętniającej odbicie więźniów z małego peronu i pobudowania pomnika w widocznym miejscu, przy budynku dworca kolejowego.

12 marca 1975 roku po 2 latach budowy miało miejsce uroczyste otwarcie Zbiorczej Szkoły Gminnej przy ulicy Wrzosowej. Szkole nadano imię "XXX–lecia PRL". Dotychczasowy budynek szkoły przy ul. Szkolnej został wykorzystany na przedszkole.

W latach 1976–1997 na terenie Celestynowa działał Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych. W latach 1994–2008 działało ponownie Liceum Ogólnokształcące.

Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. J. Czumy Skrytego w Celestynowie

21 października 1990 powstało Celestynowskie Towarzystwo Kulturalne.

1 lipca 1991 Nadleśnictwo Celestynów zostało rozwiązane i wcielone jako oddzielny obręb do graniczącego Nadleśnictwa Chojnów. Zarządzeniem nr 64 MOŚZNiL z dnia 31 grudnia 1992 ponownie powołano nadleśnictwo w granicach, w jakich znajduje się obecnie.

19 maja 1997 w kościele parafialnym została odsłonięta tablica poświęcona dwóm bohaterom Akcji pod Celestynowem, Stanisławowi Kotorowiczowi i Włodzimierzowi Stysło.

1 września 1999 roku rozpoczęło działalność Publiczne Gimnazjum w Celestynowie, które zajęło II piętro Szkoły Podstawowej w Celestynowie[8]. Szkole Podstawowej przydzielono w zamian budynek byłego ośrodka zdrowia przy ul. Reguckiej. W tej tzw. "Małej szkółce" uczyły się klasy pierwsze i drugie w trybie dwuzmianowym.

XXI w. | edytuj kod

26 sierpnia 2003 roku Gimnazjum w Celestynowie nadano uchwałą Rady Gminy imię Józefa Czumy "Skrytego".

W 2004 roku decyzją Rady Gminy została wyburzona "Koprówka", dawna posiadłość Hilarego Koprowskiego.

25 maja 2007, Hilary Koprowski otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Celestynowa.

W 2008 zlikwidowano Liceum Ogólnokształcące po Gimnazjum oraz Technikum Elektryczne.

16 maja 2008 Szkole Podstawowej w Celestynowie nadano imię Batalionu "Zośka". Nadania imienia dokonał biskup Stanisław Kędziora. W uroczystościach brali udział żołnierze Batalionu "Zośka": Stanisław Sieradzki ps. "Świst", Tytus Karlikowski, Tomasz Nowakowski, Jan Maruszewski, Henryk Kowal, Stanisław Krawczyk (uczestnik Akcji pod Celestynowem) oraz dwie sanitariuszki Marta Glińska i Alicja Pawłowska[9].

 Osobny artykuł: Centrum Edukacji Leśnej. Drogowskaz do Centrum Edukacji Leśnej przy trasie "gozdowskiej"

15 października 2009 roku został otwarty kompleks Centrum Edukacji Leśnej w Celestynowie. Powstało ono w ramach funkcjonowania Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Lasy Warszawskie”.

7 kwietnia 2012 spłonął "Tęczynek", jeden z ostatnich budynków w stylu Świdermajer[10].

2014 – Przed szkołą odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Hilaremu Koprowskiemu.

24 maja 2016 roku na terenie stacji kolejowej w Celestynowie przeprowadzono powiatowe ćwiczenia służb ratunkowych. Zasymulowano zderzenie busa z pociągiem Kolei Mazowieckich, pożar oraz ewakuację pasażerów pociągu. Akcja miała na celu sprawdzenie skuteczności zastępów Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego na wypadek wystąpienia zagrożeń komunikacyjnych oraz systemu alarmowania[11].

23 listopada 2016 roku w Zespole Szkół w Celestynowie otwarto izbę pamięci "Historia Szkół Ponadpodstawowych w Celestynowie"[12].

19 grudnia 2016 roku została otwarta nowoczesna Hala Widowiskowo - Sportowa w Celestynowie wraz z ulicą Hilarego Koprowskiego, honorowego mieszkańca Celestynowa. Budynek jest połączony łącznikiem z Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. J. Czumy "Skrytego". W łączniku prowadzone są sesje rady Gminy Celestynów, zajęcia sportowe oraz spotkania GOKiS[13].

Pod koniec maja 2017 zakończono budowę parkingów oraz łącznika ulic Hilarego Koprowskiego z Regucką w ramach II etapu zagospodarowania przy hali sportowej w Celestynowie. W kolejnych etapach parking przed Urzędem Gminy zostanie przekształcony w deptak, powstanie nowy budynek Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu, a obecny zostanie przemieniony w kawiarnię. Planowane jest również stworzenie alejek parkowych w centrum, przeniesienie istniejącego placu zabaw na drugą stronę ulicy, a w jego miejscu budowa fontann[14].

26 czerwca 2017 odbyły się warsztaty z przedstawicielami PKP i mieszkańcami Celestynowa, które miały na celu ustalenie priorytetów w ramach modernizacji dworca kolejowego w Celestynowie. Zadecydowano, iż połowa parteru będzie należeć do PKP, a pozostała część zostaje do dyspozycji mieszkańców[15].

8 lipca 2017 Celestynów gości (3 etap) Grand Prix Amatorów na szosie „Rowerem przez Polskę” organizowany przez RBK Sports&Managment oraz Fundacja eRBEKa z Krakowa[16].

1 września 2017 w ramach reformy edukacji Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. J. Czumy "Skrytego" zostało włączone w skład Publicznej Szkoły Podstawowej im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie, która przejęła budynek przy ul. Świętego Kazimierza 55. Po zakończeniu okresu przejściowego reformy w budynku przy ul. Wrzosowej będą się uczyć tylko uczniowie klas 0 – III, a nauka w całej szkole będzie prowadzona jednozmianowo. Zespół Szkół w Celestynowie przestał istnieć[17].

Celestynów jest najmłodszą miejscowością w gminie, której jest stolicą.

Infrastruktura | edytuj kod

Na terenie miejscowości znajduje się Centrum Edukacji Leśnej i Nadleśnictwo Celestynów.


Sport i rekreacja | edytuj kod

W Celestynowie znajduje się Hala Widowiskowo-Sportowa (przy ul. Hilarego Koprowskiego), plac boisk "Orlik 2012", siłownie plenerowe oraz Zielony Punkt Kontrolny. Organizowane są cyklicznie wydarzenia sportowe takie jak rozgrywki drużynowe piłki nożnej, siatkowej, koszykowej; rajdy rowerowe; biegi i inne o charakterze sportowym.

Miejsca pamięci | edytuj kod

  • Pomnik Odzyskania Niepodległości przy Kościele parafialnym.
  • Pomnik zbiorowej pamięci przy pl. kard. Stefana Wyszyńskiego
Pomnik – upamiętnienie ofiar wojny i okupacji hitlerowskiej przy pl. Kardynała Stefana Wyszyńskiego Pomnik upamiętniający Akcję pod Celestynowem przy Dworcu Kolejowym

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Przyroda | edytuj kod

Rezerwaty przyrody | edytuj kod

  • Bocianowskie Bagno - rezerwat powstały w 1982 o powierzchni 68,98 ha. Jest to rezerwat częściowy. Utworzono go w celu ochrony zbiorowisk leśnych na terenach wydmowych i torfowiskowych.
  • Celestynowski Grąd - rezerwat powstały w 1987 o powierzchni 8,35 ha. Celem ochrony danego obszaru jest zachowanie lasu liściastego, grądu, dawniej typowego dla okolic Celestynowa, a obecnie otoczonego przez lasy iglaste.

Lasy Państwowe | edytuj kod

W Celestynowie swoją siedzibę ma Nadleśnictwo Celestynów obejmujące swoim obszarem lasy o powierzchni 8 935,70 ha. W lesie przy ulicy Wojska Polskiego powstał nowoczesny kompleks Centrum Edukacji Leśnej w ramach projektu "Zabezpieczeniu obszaru Natura 2000 Bagno Całowanie przed nadmierną presją turystów"

Wydarzenia cykliczne na terenie Celestynowa | edytuj kod

  • Celestynowski Bieg Uliczny - wrzesień
  • Święto Szkoły Podstawowej im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie – maj
  • Dzień Otwarty w Centrum Edukacji Leśnej – kwiecień-wrzesień
  • Gminny Dzień Dziecka – czerwiec
  • Piknik Militarny – lipiec (organizowany przy drodze wojewódzkiej 797 na pograniczu Celestynowa i Reguta)
  • Odpust parafialny - 15 sierpnia
  • Dzień Gminy Celestynów – sierpień
  • Rocznica poświęcenia kościoła parafialnego – 30 października

Transport publiczny | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

 Osobny artykuł: Celestynów (stacja kolejowa).

Przez Celestynów przebiega jednotorowy odcinek Linii kolejowej nr 7. Na stacji w Celestynowie zatrzymują się pociągi osobowe uruchamiane przez Koleje Mazowieckie, pociąg jeździ tu co godzinę (w szczycie porannym do Warszawy co 30 minut, zaś w popołudniowym do Pilawy i Dęblina), podróż do Otwocka trwa 12 minut, a do Warszawy Śródmieście niepełną godzinę. Celestynów jest stacją graniczną dla III strefy biletowej Kolei Mazowieckich.

Wjazd na stację kolejową w Celestynowie

Transport drogowy | edytuj kod

Do Celestynowa prowadzi droga wojewódzka nr 797 łącząca z drogą krajową nr 50 w Regucie. Pozostałe drogi są własnością powiatu otwockiego i łączą Celestynów z Otwockiem, Kołbielą i Człekówką.

Transport autobusowy | edytuj kod

Do Celestynowa można dojechać autobusami komunikacji prywatnej. Obecne bezpośrednie połączenia i przewoźnicy (stan na sierpień 2018):

Media lokalne | edytuj kod

Na terenie Celestynowa działa lokalna telewizja internetowa TVC obejmująca zasięgiem swoich działań całą gminę. W wybranych punktach rozpowszechniany jest również miesięcznik samorządowy "Celestynka".

Edukacja | edytuj kod

Przedszkola | edytuj kod

  • Przedszkole Samorządowe w Celestynowie
  • Niepubliczny Punkt Przedszkolny "Kubuś" w Celestynowie

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie

Inne | edytuj kod

Dawniej | edytuj kod

Gimnazja | edytuj kod

  • Gimnazjum z Oddziałami Dwujęzycznymi im. por. Józefa Czumy "Skrytego" w Celestynowie (1999-2017)

Szkoły ponadpodstawowe | edytuj kod

  • Liceum Ogólnokształcące nr 3 im. Romualda Traugutta w Celestynowie (1958-1969)
  • Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Celestynowie (1977-1984)
  • Technikum Mechaniczno - Elektryczne im. Mikołaja Kopernika w Celestynowie (1967-2008)

Związani z miejscowością | edytuj kod

  • Hilary Koprowski – wynalazca szczepionki przeciwko Polio. Jest honorowym obywatelem Celestynowa, a od grudnia 2016 roku jego imię nosi ulica przy nowowybudowanej Hali Widowiskowo-Sportowej w Celestynowie[19].
  • Edmund Jankowski – właściciel majątku Skarbonka (dziś na terenie wsi Lasek) oraz organizator szkoły ogrodniczej w Celestynowie. W 1930 roku, dzięki pomocy materialnej profesora oraz wysiłkiem wszystkich parafian, przystąpiono do budowy murowanego kościoła[20].
  • Sylwester Porowski – profesor Unipress w Lasku, który 12 grudnia 2001 r. publicznie przedstawił niebieski laser półprzewodnikowy, w którym po raz pierwszy wykorzystane zostały monokryształy azotku galu. Dzięki dobrej współpracy z władzami gminy Celestynów, parafią i kolejnymi jej proboszczami, Zespołem Szkół i osobami prywatnymi organizuje od 1994 roku na terenie Unipressu letnie wakacje dla dzieci z Ukrainy[21]. W 2002 r. Rada Gminy podjęła uchwałę o przyznaniu profesorowi Sylwestrowi Porowskiemu tytułu Honorowego Obywatela Gminy Celestynów.

Turystyka | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

Piesze i rowerowe szlaki turystyczne PTTK | edytuj kod

  • MZ-5083z „Szlak pejzażowy” o długości 31 km
    • Trasa: Kołbiel PKS – Celestynów PKP – Okoły – Otwock, wiadukt kolejowy – Otwock PKP[27]
  • MZ-5096n „Ponadregionalny szlak borów nadwiślańskich” o długości 80 km
    • Trasa: Glinianka PKS – Wola Karczewska – Adamówka – Wólka Mlądzka – Rudka – Otwock – Czerwona Droga – Torfy – Jezioro Czarne – Lasek – Celestynów – Regut – Las Ponurzycki – Zabieżki – Kąciki – Osieck, UG – Łucznica – Garwolin PKP[28]
  • PTTK OTWOCK R-1c „Szlak borów nadwiślańskich” o długości 75 km
    • Trasa: Warszawa Radość PKP – Zagórze – Góraszka – Emów – Kamień Leśnika – Dąbrowiecka Góra – Dąbrówka – Celestynów – Regut – Podbiel – Ponurzyca – Czarci Dół – Osieck – Kąciki – Augustówka Ocznia – Jaźwiny – Augustówka – Pilawa[29]
  • „Przez Lasy Celestynowsko-Otwockie” o długości 10 km
    • Trasa: Celestynów PKP – Nadleśnictwo Celestynów – Dąbrówka – Dąbrowiecka Góra – Baza Torfy[30]

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

  • Clapiers - 7 października 1990 podpisano umowę partnerską Gminy Celestynów z Clapiers. Aby rozszerzać współpracę międzynarodową stworzono fundację "Na Świat".

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Liczba mieszkańców na dzień 1 stycznia 2016 - BiP Celestynów. [dostęp 2017-03-29].
  2. Rejestr TERYT
  3. Rys historyczny Szkoły Podstawowej w Celestynowie. [dostęp 2017-04-02].
  4. Rys historyczny Szkoły Podstawowej w Celestynowie. s. http://spcelestynow.pl/.+[dostęp 2017-03-18].
  5. Historia Nadleśnictwa Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  6. Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185
  7. Wirtualne adopcje. Opis Schroniska w Celestynowie. [dostęp 2017-04-02].
  8. Historia szkoły - Zespół Szkół w Celestynowie. s. http://zscelestynow.pl/.+[dostęp 2017-03-18].
  9. Nadanie szkole imienia - SP Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  10. Urząd Gminy Celestynów: Kolejne pożegnanie. 13-04-2012. [dostęp 2017-04-28].
  11. TVC. Telewizja Celestynów: „KOLEJ 2016” ćwiczenia w Celestynowie. [dostęp 2017-04-28].
  12. Sztafeta Pokoleń. TVC Celestynów. s. http://tvccls.pl/.+[dostęp 2017-03-18].
  13. Kacper Malarz: Hala Widowiskowo-Sportowa już otwarta – wideorelacja. 19.12.2016. s. http://tvccls.pl/.+[dostęp 2017-03-18].
  14. TU Celestynów, 22.05.2017, 22:00. [dostęp 2017-06-03].
  15. Gorący temat TVC. [dostęp 2017-07-04].
  16. Grand Prix Amatorów na szosie „Rowerem przez Polskę”. [dostęp 2017-07-04].
  17. To już jest koniec… – Gimnazjum od września już nie będzie. [dostęp 2017-06-03].
  18. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-20] .
  19. Urząd Gminy Celestynów: Honorowy Obywatel Celestynowa. 30-05-2007. [dostęp 2017-04-28].
  20. Historia Parafii Celestynów. [dostęp 2017-04-02].
  21. Prof. Porowski - przyjaciel gminy Celestynów. [dostęp 2017-04-06].
  22. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Dwór Radzin. [dostęp 2017-04-28].
  23. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Park Dworski. [dostęp 2017-04-28].
  24. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Dworzec kolejowy w Celestynowie. [dostęp 2017-04-28].
  25. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Kościół Parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. [dostęp 2017-04-28].
  26. Karta adresowa zabytku nieruchomego - Cmentarz Parafialny. [dostęp 2017-04-28].
  27. Strona PTTK Otwock
  28. Strona PTTK Otwock
  29. Strona PTTK Otwock
  30. Strona Park Otwock

Bibliografia | edytuj kod

  • Paweł Ajdacki, Paweł Tymoniuk, "Celestynów i okolice", PTTK Otwock, Otwock 2008.
  • Wiesław Muszyński, "Celestynów. Miejsca Pamięci Narodowej", Hufiec ZHP Celestynów, Celestynów 2008.
  • Wiesław Muszyński, "Celestynowskie miejsca pamięci", Celestynów 2012
  • Wiesław Muszyński, "Oni rozsławili Celestynów", Celestynów 2013
  • Folder "Publiczna Szkoła Podstawowa im. Batalionu "Zośka" w Celestynowie", Celestynów 2013
  • Wiesław Muszyński, "Ocaleni w Celestynowie", Celestynów 2014
  • Nadleśnictwo Celestynów, "Informator dla pieszych"

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Celestynów (powiat otwocki)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy