Biblia warszawska


Biblia warszawska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Biblia warszawska, dawniej Nowy Przekład, potocznie: „Biblia Ojców”[1], lub: „Brytyjka” – XX-wieczne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.

Spis treści

Tło historyczne | edytuj kod

W okresie zaborów w polskim Kościele ewangelickim odczu­wano potrzebę wydania nowego tłumaczenia Pisma Świętego, które byłoby tłumaczeniem nowoczesnym, zrozumiałym i przystępnym dla dziewiętnastowiecznych czytelników. Tłumaczenie to miałoby zastąpić wydaną w roku 1632 Biblię gdańską, której język wraz z upływem czasu stał się przestarzały a niektóre słowa nabrały wręcz innego znaczenia. Jednak ewange­licy polscy, mieszkający w trzech zaborach nie podjęli próby podjęcia nowego tłumaczenia. Powołano Komisję war­szawską, która pod kierownictwem ks. Gustawa Mani­tiusa dokonała rewizji Nowego Testa­mentu z Biblii gdańskiej. Komisja pracująca w składzie: ks. August Diehl (Kościół ewangelicko-reformowany), dyr. Vieweger i prof. Józef Przyborowski (zastąpiony po pierwszej naradzie przez Jana Papłońskiego) w przeciągu 3 lat zrewidowała Ewangelie i Dzieje Apostolskie, które wydano w roku 1873 w Londynie nakładem Biblijnego Towarzystwa Św. Trójcy[2].

W roku 1878 na wnio­sek Brytyjskiego Towarzystwa Biblijnego na nowo podjęto pracę i powołano nowy Komitet, w skład którego weszli ewangelicy: ks. Gustaw Manitius, ks. August Diehl i literat Ludwik Jenike oraz katoliccy poloniści, panowie Jan Papłoński i Wilhelm Fecht. To grono teologów i filo­logów opracowało rewizję listów apostolskich i Objawienia św. Jana oraz na nowo porównało z tekstem greckim historyczną część Nowego Te­stamentu. Całość tej pracy wydano w Wiedniu w roku 1881 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego To­warzystwa Biblijnego[2].

Po odzyskaniu niepodległości zaczęto myśleć o nowym tłumaczeniu na język polski. Efektem tej pracy była „Księga Psalmów” na nowo przełożona przez ks. Jana Szerudę z języka hebrajskiego, wydana w roku 1937 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Zostały przygotowane w rękopisach również księgi prorocze, w szczególności Amosa, Izajasza, Jeremiasza i Ozeasza, które jednak zaginęły w trakcie powstania warszawskiego[2].

Historia przekładu | edytuj kod

Po II wojnie światowej Wydział Teologii Ewangelickiej powołał Komisję w składzie ks. Wiktor Niemczyk, ks. Adolf Suess, ks. Karol Wolfram i ks. Jan Szeruda (oraz od listopada 1951 roku prof. Bartel). Komisja ta pod przewodnictwem ks. Jana Szerudy rozpo­częła prace w lutym 1949 roku. Komisja przyjęła cztery zasady: podstawą przekładu powinien być tekst oryginalny, przekład powinien być wierny, przekład powinien być jasny oraz przekład powinien być poprawny pod względem językowym. Postanowiono przełożyć Nowy Testament, a w pierwszej kolejności teksty po­trzebne do użytku liturgicznego[2].

Fragmenty przekładu (Cztery Ewangelie) ukazały się po raz pierwszy w 1964 roku. Dwa lata później z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego i 150-lecia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego wydany został cały Nowy Testament, który w ciągu ośmiu lat został wydany sześciokrotnie. W roku 1970 ukazała się edycja Nowego Testamentu i Psalmów. Prace nad tłumaczeniem całego Pisma Świętego trwały 25 lat i zakończyły się wydaniem w czerwcu 1975 roku całej Biblii warszawskiej.

Kanon | edytuj kod

Nowy Przekład zawiera protestancki kanon Pisma Świętego (39 ksiąg Starego Testamentu i 27 ksiąg Nowego Testamentu), choć ukazały się wersje zawierające na końcu Starego Testamentu apokryfy w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia, opatrzone tytułem „Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu i Apokryfy”.

Język przekładu | edytuj kod

Biblia warszawska jest współczesnym przekładem, stosującym współczesną szatę językową z zachowaniem pewnych tradycyjnych wyrażeń biblijnych (np. „zakon”, zamiast „prawo”) wywodzących się z Biblii gdańskiej. Istnieją też nawiązania do języka katolickiej Biblii Wujka, którą czytywali też chętnie protestanci.

Katolicki biblista Janusz Frankowski twierdził, że przekład ten jest zdecydowanie zbyt tradycyjny, zwracał też uwagę na błędy w koncepcji typograficznej, które według niego zaciemniały tekst, zwłaszcza w poezji: Chwilami nie można zorientować się w podziale na wersy, a to nieraz utrudnia zrozumienie nawet treści tekstu[3].

Źródła przekładu | edytuj kod

W pracach nad przekładem wykorzystano:

Biblia Hebraica ed. R. Kittel, P. Kahle, A. Alt, O. Eissfeld, Stuttgart 1951 Novum Testamentum Graece ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954; Novum Testamentum Graece ed. K. Aland, M. Black, B.M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966

Tłumacze | edytuj kod

Nowy Przekład został opracowany przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, w skład której wchodzili: ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła, ks. bp prof. dr Jan Szeruda, ks. prof. dr Wiktor Niemczyk, ks. prof. dr Karol Wolfram, prof. dr Bronisław Wieczorkiewicz, oraz przedstawiciele innych Kościołów protestanckich w Polsce.

Stosunek tłumaczy do imienia Bożego | edytuj kod

Ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła uważał, że użycie w przekładzie tekstu Pisma Świętego występującego w oryginale imienia Bożego Jahwe w miejsce zamiennika „Pan”, robi na słuchaczu szokujące wrażenie oraz „sprawia, że Bóg Starego Testamentu staje się czytelnikowi jakiś obcy, daleki i zostaje zepchnięty do rzędu bogów mitologii semickiej”. Z tego względu pochwalił zachowanie tradycyjnego zwrotu „Pan” w Psałterzu pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia, gdyż uważał, że „to wyszło psalmom na korzyść i uratowało ich modlitewny charakter”[4]. W rezultacie Biblia warszawska w wydaniu średnim użyła formy imienia Bożego Jahwe w pięciu miejscach: 2 Mojżeszowa 3,14[a] i 6,3[b]; 4 Mojżeszowa 14,35[c] oraz w Księdze Izajasza 40,10[d] i 48,17[e]. W wydaniu kieszonkowym imię to wystąpiło raz, a w późniejszych wydaniach całkowicie zaniechano używania imienia Bożego.

Konkordancja | edytuj kod

W 1995 roku Oficyna Wydawnicza „Vocatio” wydała „Konkordancję Biblijną do Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu. Nowy Przekład z języków hebrajskiego i greckiego” opracowaną przez Józefa Kajfosza i Mieczysława Kwietnia[5].

Wersja elektroniczna | edytuj kod

W 2014 roku, dzięki współpracy Towarzystwa Biblijnego z wydawnictwem Logos Media, ukazało się elektorniczne wydanie Biblii warszawskiej w formie ebooka (w formatach EPUB i MOBI).

Spis ksiąg, sigla, strony | edytuj kod

Numeracja stron jest identyczna we wszystkich wydaniach zawierających Stary i Nowy Testament.

Stary Testament | edytuj kod

Nowy Testament | edytuj kod

Zastosowanie | edytuj kod

Biblia warszawska jest używana przez Kościoły protestanckie podczas nabożeństw i do domowego użytku. Obecnie jest najpopularniejszym protestanckim tłumaczeniem Pisma Świętego, zastępując używaną przez ponad 300 lat Biblię gdańską.

Nowy Testament w przekładzie Biblii warszawskiej jest rozpowszechniany bezpłatnie na masową skalę w formie drukowanej przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Gedeonitów w Polsce (tzw. gedeonitki).

Wydawca | edytuj kod

Wydawcą Biblii warszawskiej jest Towarzystwo Biblijne w Polsce. Dostępna jest w trzech formatach: małym, średnim i dużym.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. A Bóg rzekł do Mojżesza: Jestem, który jestem. I dodał: Tak powiesz do synów Izraelskich: Jahwe posłał mnie do Was!
  2. Objawiłem się Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi jako Bóg Wszechmocny, lecz imienia mojego Jahwe im nie objawiłem.
  3. Ja, Jahwe, powiedziałem tak i tak postąpię z całym złym zborem, który zmówił się przeciwko mnie. Na tej pustyni wyginą i tu pomrą.
  4. Oto Wszechmocny Jahwe przychodzi w mocy, Jego ramię włada. Oto ci, których sobie zarobił są z nimi, a ci których sobie wypracował są przed nim.
  5. Tak mówi Jahwe, twój Odkupiciel, Święty Izraelski: Ja, Pan, twój Bóg, uczę cię tego co ci wyjdzie na dobre, prowadzę cię drogą, którą masz iść.

Przypisy | edytuj kod

  1. Rafał Leszczyński. Ewangelickie przekłady Nowego Testamentu w szesnastowiecznej Polsce. „Zielonogórskie Studia Łużyckie”, s. 141, 2001. 
  2. a b c d Jan Szeruda. Projekt nowego polskiego przekładu Biblii. „Chrześcijanin”, s. 7-14, czerwiec 1959. przedruk artykułu ze „Strażnicy Ewangelicznej” (nr 4 z 1952 r.). 
  3. Janusz Frankowski. Wokół psalmów i kantyków. Rozważań o tłumaczeniu Pisma Świętego ciąg dalszy. „Znak”. Wrzesień 1976. 221. s. 8-14. 
  4. Andrzej Wantuła. Uwagi o Biblii Tysiąclecia. „Rocznik Teologiczny ChAT”, s. 125-160, 1969, zeszyt 2. 
  5. Konkordancja Biblijna do Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu (Biblia Warszawska). opr. Józef Kajfosz, Mieczysław Kwiecień. Warszawa: Vocatio, 1995. ISBN 83-7146-029-5.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Biblia warszawska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy