Benedykt XIV


Benedykt XIV w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Benedykt XIV (łac. Benedictus XIV, właśc. Prospero Lorenzo Lambertini; ur. 31 marca 1675 w Bolonii, zm. 3 maja 1758 w Rzymie[1]) – włoski duchowny katolicki, 247. papież w okresie od 17 sierpnia 1740 do 3 maja 1758[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne życie | edytuj kod

Urodził się w rodzinie szlacheckiej; był synem senatora Marcello Lambertiniego i Lucrezii Bulgarini[3]. Studiował teologię w Collegium Clementinum w Rzymie, a następnie w Sapienzy, gdzie uzyskał tytuł doktora utroque iure[3]. Pracował m.in. w inkwizycji rzymskiej, był kanonikiem Bazyliki Laterańskiej i prałatem Jego Świątobliwości[3]. W 1713 przyjął święcenia subdiakonatu[3]. Po błyskotliwej karierze w Kurii Rzymskiej w 1724 został biskupem tytularnym Teodozji, a w 1727 biskupem Ankony[3]. Benedykt XIII wyniósł go do godności kardynalskiej 9 grudnia 1726, jednak nominację tę ogłosił publicznie dopiero 30 kwietnia 1728[3]. W 1731 Klemens XII nadał mu arcybiskupstwo w Bolonii[2]. Miał znaczny wpływ na rozwój prawa kanonicznego, zaś jego dzieło De synodo dioecesana przez długi czas wywierało wpływ na sposób przeprowadzania synodów diecezjalnych[1]. Jego drugie dzieło było podstawą do przeprowadzania późniejszych procesów beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych[2].

Kardynał Lambertini był członkiem pięciu kongregacji kurialnych: Świętego Oficjum, Kongregacji ds. Biskupów i Zakonników, Kongregacji ds. Obrzędów, Kongregacji ds. Soboru Trydenckiego i Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej[4].

Wybór na papieża | edytuj kod

Po śmierci Klemensa XII konklawe należało do najdłuższych w ostatnich stuleciach i trwało ponad pół roku[2]. Wybory utrudniał brak jednomyślności w bloku Burbonów, ostatecznie głosami wszystkich kardynałów (poza własnym) 17 sierpnia 1740 wybrany został na papieża i przyjął imię Benedykt XIV.

Pontyfikat | edytuj kod

Benedykt XIV, papież, nakazuje arcybiskupom i biskupom w Królestwie Polskim ogłosić, że na 2 lata zostaje zawieszone prawo azylu dla chroniących się w kościołach zbiegłych żołnierzy.

Główną linią jego pontyfikatu było zrezygnowanie ze sztywnej postawy oraz uznanie sytuacji jaka powstała w wyniku XVI-wiecznej reformacji. W polityce odznaczał się tolerancją i ustępliwością w zakresie tradycji i spraw prestiżowych kierując się jedynie interesami Kościoła i religii nawet za cenę ofiar, które dotąd uznawane były za niemożliwe. Ta ugodowa postawa wobec żądań władców zarówno katolickich, jak i protestanckich przyczyniła się do poprawy sytuacji Kościoła[2].

Dzięki pojednawczej naturze i częściowej rezygnacji z uprawnień Stolicy Apostolskiej doprowadził w 1741 do rozwiązania sporu z Sardynią i Królestwem Neapolu[1]. W 1753 udało mu się zawrzeć konkordat z Hiszpanią, a cztery lata później z Austrią[1]. Porozumienia z państwami z półwyspu iberyjskiego, były daleko idące i dawały ich władcom duże uprawnienia w kwestii nominacji kościelnych[1]. W uzgodnieniach z Portugalią, papież przyznał królowi Janowi V tytuł „najwierniejszego”[1]. Uznanie przez papieża Królestwa Prus znacznie poprawiło sytuację katolików pruskich zwłaszcza na obszarze Śląska zaanektowanego przez Prusy[1]. Benedykt XIV uznał także tytuł króla Fryderyka II, dzięki czemu zapobiegł utworzeniu niezależnego Kościoła pruskiego[1]. Zdecydowanie gorzej poszło papieżowi w czasie walki o sukcesję austriacką, po śmierci cesarza Karola VI – najpierw papież zbyt późno poparł kandydaturę Marii Teresy (córki cesarza), a następnie uznał elekcję Karola VII[1]. Po jego śmierci, zachował neutralność w czasie elekcji Franciszka I[1].

Papież Benedykt XIV występował przeciw tajnym stowarzyszeniom, był przeciwny wolnomularstwu, które potępił w 1751, katolikom zakazał przynależności do masonerii pod karą ekskomuniki. Zwalczał także jansenizm. Papież Benedykt XIV zatwierdził regułę redemptorystów i redemptorystek – Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela. W odpowiedzi na wnioski wielu książąt i rządów, dążących do zracjonalizowania procesu pracy, zmniejszył liczbę obowiązujących świąt kościelnych, które w ciągu wieków w niektórych państwach stale narastały[1]. W 1742 rozstrzygnął spór o ryty – zabronił używania rytu chińskiego i malabarskiego, co utrudniło pracę misyjną[2]. Doprowadziło to do sporu z jezuitami, na tyle poważnego, że w owych czasach pojawiały się prośby o jego rozwiązanie[2]. Krótko przed swoją śmiercią wystąpił przeciw zakonowi w Portugalii, nakazując kardynałowi Saldanha da Gamie dogłębne zbadanie działalności jezuitów, zwłaszcza w kontekście oskarżeń o nieprzestrzeganie reguł i zajmowanie się handlem[1].

W Państwie Kościelnym zredukował podatki, wprowadził oszczędności w utrzymaniu dworu papieskiego, zmniejszył wydatki na wojsko[1]. Popierał rozwój handlu i rolnictwa. Ustanowił kongregację do oceny prac biskupów oraz kongregację odpowiadającą na pytania biskupów[1]. Zobowiązał także biskupów do szkolenia księży, wizytowania parafii i propagowania misji, a także wydał konstytucję nakazującą biskupom zamieszkać w swoim diecezjach[1]. Konstytucją Dei miseratione ustanowił 3 listopada 1741 urząd obrońcy węzła małżeńskiego w procesach o nieważność małżeństwa. Bullą Matrimonia wydaną 4 listopada 1741, znaną jako Declaratio Benedictina, która częściowo nadal obowiązuje, uregulował sprawy małżeństw mieszanych[1]. Zapoczątkował reformę brewiarza, w 1748 wydał nowe martyrologium, 1752 ceremoniał i pontyfikał biskupi[1].

W konstytucji Vix perventi z 1 listopada 1745 zajął stanowisko w sporze o lichwę. Wyraził negatywne stanowisko Kościoła w sprawie oprocentowanych pożyczek pieniężnych, jednakże uznał za godziwe dochody z innych kontraktów nie posiadających formy umowy pożyczkowej. Kongregacji Indeksu ksiąg zakazanych przekazał w 1753 nowe dyrektywy, które wskazują jak szanował swobodę wyrażania poglądów[1]. Jego starania doprowadziły do uchylenia wielu zakazów – z indeksu wykreślone zostały między innymi dzieła Galileusza.

Benedykt XIV był mecenasem sztuki i nauki, jego działalność uzyskała uznanie i szacunek nie tylko wśród katolików, ale także protestantów[2]. Monteskiusz nazwał Benedykta XIV papieżem uczonych, a wielu uczonych dedykowało papieżowi swoje prace. W 1740 filozof francuski Wolter dedykował mu swą tragedię Mahomet[1]. Wzbogacił Bibliotekę Watykańską, nabył posągi do muzeum na Kapitolu i stworzył galerię obrazów. W Pałacu Watykańskim utworzył Muzeum Chrześcijańskiej Sztuki Antycznej. Odrestaurował również wiele kościołów. Założył 4 akademie papieskie: historii Kościoła, historii prawa kanonicznego, badań nad starożytnością chrześcijańską i rzymską oraz liturgiki. Przeprowadził reformę Accademii dei Lincei w Rzymie, zlecił jej badania przyrodnicze. W uniwersytecie Sapienza ufundował katedry chemii oraz matematyki[1]. Za jego pontyfikatu Rzym stał się jednym z ośrodków oświecenia chrześcijańskiego. W czasie jego pontyfikatu ozdobiona została portretami wszystkich papieży rzymska Bazylika św. Pawła za Murami. Od tego czasu mozaikowe portrety papieży są systematycznie uzupełniane. Z jego polecenia architekt Ferdinando Fuga wzniósł nową bazylikę św. Apolinarego.

Kreował 64 kardynałów na siedmiu konsystorzach[3]. Papież Benedykt XIV został pochowany w Bazylice św. Piotra[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 415-417. ISBN 83-06-02633-0.
  2. a b c d e f g h Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 151-152. ISBN 83-7006-437-X.
  3. a b c d e f g h Lambertini, Prospero Lorenzo (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-09-16].
  4. Notizie per l’anno 1740, Rzym 1740, s. 179.

Zobacz też | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Benedykt XIV" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy