Andriej Sacharow


Andriej Sacharow w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 7 lis 2018. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Andriej Dmitrijewicz Sacharow (ros. Андрей Дмитриевич Сахаров, ur. 21 maja 1921 w Moskwie, zm. 14 grudnia 1989 tamże) – radziecki fizyk jądrowy, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Akademii Nauk ZSRR.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rozpoczął studia w 1938 na Pedagogicznym Uniwersytecie Moskiewskim. Ukończył je w Aszchabadzie, ponieważ uczelnia moskiewska musiała zostać ewakuowana w trakcie inwazji niemieckiej. Następnie zaczął pracę laboratoryjną w Uljanowsku. Powrócił do Moskwy w 1945, gdzie w 1947 uzyskał doktorat. Zajmował się m.in. promieniowaniem kosmicznym. W połowie 1948 trafił do zespołu Igora Kurczatowa, gdzie zaczął pracę w radzieckim programie jądrowym. Po śmierci Kurczatowa został szefem programu, stając się współtwórcą radzieckiej bomby wodorowej. Widząc skutki dokonywanych prób, odmówił dalszych badań stając się dysydentem.

W 1964 podczas wyborów do Akademii Nauk zabrał głos atakując m.in. hołubionego przez władzę Trofima Łysenkę. Od tego czasu coraz częściej zabierał głos w sprawach społecznych i politycznych. W 1968 napisał długi esej Rozmyślania o postępie, pokojowym współistnieniu i wolności intelektualnej. Wydano go w nakładzie 18 mln egzemplarzy, najpierw jako samizdat, a następnie za granicą. To spowodowało ostrą reakcję władz. Został wyrzucony z pracy w ośrodku badań jądrowych i pozbawiony wszelkich tytułów. Mimo to cały czas aktywnie działał na rzecz rozbrojenia, ograniczenia potencjałów nuklearnych, demokracji i poszanowania praw człowieka. Krytykował ustrój sowiecki, określając go jako totalitarny i jego poczynania – m.in. Interwencję ZSRR w Afganistanie, określając ją jako agresję.

24 sierpnia 1974 powiedział[potrzebny przypis]:

3 grudnia 1986 Sacharow wrócił do Moskwy z miasta Gorki (obecnie Niżny Nowogród), dokąd został zesłany w 1980 za protesty przeciwko agresji ZSRR na Afganistan.

Był żonaty z Jeleną Bonner.

Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie | edytuj kod

Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (12 sierpnia 1953, 20 czerwca 1956, 7 marca 1962) oraz Orderem Lenina. Był laureatem Nagrody Stalinowskiej (1953) i Nagrody Leninowskiej (1956). Za działalność na rzecz praw człowieka otrzymał w 1975 Nagrodę Nobla, którą przeznaczył na cele charytatywne[1].

Od 1988 nagrodę jego imienia w uznaniu dla osób zasłużonych w walce na rzecz praw człowieka i wolności nadaje Parlament Europejski[2].

16 grudnia 2010 Rada m.st. Warszawy nadała jednej z ulic na terenie dzielnicy Bielany nazwę Andrieja Sacharowa[3]. Naukowiec patronuje jeszcze ulicom w Łodzi i Krakowie[4].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Józef Kozielecki: Andriej Sacharow – sumienie Rosji (pol.). [dostęp 2011-09-08].
  2. Parlament Europejski Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli, http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/pl/home/30-years.html [dostęp 7 stycznia 2018].
  3. UCHWAŁA Nr V/90/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie nadania nazwy ulicy w Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy, "Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego", Warszawa, 28 stycznia 2011, Nr 9, s. 1769, http://www.edziennik.mazowieckie.pl/GetActPdf.ashx?year=2011&book=9&position=347, [dostęp 9 stycznia 2018].
  4. Wyszukiwanie: Sacharow, Rejestr TERYT [dostęp 2018-01-29] .

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Andriej Sacharow" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy