Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie


Na mapach: 50°03′52,3″N 19°55′24,8″E/50,064528 19,923556

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pomniki górników i hutników przed budynkiem A-0 Znak graficzny Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, AGH (dawniej Akademia Górnicza w Krakowie), nazwa międzynarodowa AGH University of Science and Technology (dawniej University of Mining and Metallurgy) – największa polska uczelnia techniczna, powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jedna z najlepszych uczelni w Polsce[3].

Spis treści

Lokalizacja | edytuj kod

Większość obiektów dydaktycznych, administracyjnych oraz o innym charakterze (w tym domów studenckich) należących do AGH mieści się w rejonie Krakowa ograniczonym ulicami: Reymonta, Piastowską, Nawojki i Czarnowiejską oraz aleją Mickiewicza. Powierzchnia całego kampusu wynosi 38 hektarów[4]. Budynek główny uczelni mieści się przy alei Adama Mickiewicza 30. Wzniesiono go w latach 1923–1935 według projektu Sławomira Odrzywolskiego i Wacława Krzyżanowskiego. Dwa budynki znajdują się przy ulicy Gramatyka, a Studium Wychowania Fizycznego i Sportu przy ulicy Piastowskiej.

Władze | edytuj kod

Obecne władze uczelni | edytuj kod

Rektorzy AGH | edytuj kod

 Osobny artykuł: Rektorzy Akademii Górniczo-Hutniczej.  Zobacz też: Kategoria:Rektorzy AGH.

Historia | edytuj kod

Pierwsze zabiegi o zgodę na powołanie w Krakowie wyższej uczelni kształcącej inżynierów górnictwa rozpoczęły się w 1912 roku z udziałem grupy inżynierów i działaczy górniczych, pod przewodnictwem Jana Zarańskiego. W 1913 roku Ministerstwo Robót Publicznych w Wiedniu powołało Komitet Organizacyjny Akademii Górniczej, którego przewodniczącym został profesor Józef Morozewicz. Ostatecznie Akademia Górnicza w Krakowie została zatwierdzona przez Najwyższe Postanowienie cesarza Franciszka Józefa z dnia 31 maja 1913. W tym samym roku mianowano pierwszego profesora Akademii – został nim Zarański. Inaugurację zaplanowano na rok akademicki 1914/15, był już gotowy rozkład wykładów na semestr zimowy. Wybuch I wojny światowej uniemożliwił jednak rozpoczęcie działalności Akademii.

W 1918, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Komitet Organizacyjny podjął ponownie pracę i 8 kwietnia 1919, uchwałą Rady Ministrów została powołana do życia Akademia Górnicza w Krakowie. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał pierwszych profesorów 1 maja 1919, a 20 października 1919 dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rektorem został mianowany prof. Stanisław Płużański, ale nie podjął tych obowiązków. Po uruchomieniu pierwszego roku studiów w krakowskiej Akademii Górniczej cały ciężar prac i obowiązków organizacyjnych wzięli na siebie profesorowie Józef Morozewicz i Antoni Hoborski, który został pierwszym dziekanem Wydziału Górniczego, pierwszym urzędującym rektorem (1920-1922) i kierownikiem Zakładu Matematyki (1919-1939)[5]. Budowa pierwszego budynku uczelni rozpoczęła się 15 czerwca 1923 symbolicznym zakopaniem kamienia węgielnego. W 1935 odsłonięte zostały przed wejściem do gmachu głównego Akademii pomniki górników i hutników, wykonane przez artystę rzeźbiarza Jana Raszkę. Rzeźbę św. Barbary, patronki uczelni, która została umieszczona na dachu gmachu głównego pod koniec sierpnia 1939 wykonał Stefan Zbigniewicz[6][7].

Po wybuchu II wojny światowej, w latach 1939–1945 gmach główny zajął okupacyjny rząd niemieckiego Generalnego Gubernatorstwa[8]. Zaraz na początku niemieckiej okupacji w ramach akcji Sonderaktion Krakau, 22 profesorów i docentów zostało aresztowanych przez Niemców i wysłanych do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Mienie uczelni uległo wówczas kompletnej grabieży i dewastacji przez niemieckiego okupanta, a rzeźba św. Barbary została rozbita przez zrzucenie z dachu (rzeźba widoczna dziś na dachu gmachu głównego jest kopią zniszczonej rzeźby). Dzięki ofiarności pracowników Akademii Górniczej udało się uratować część księgozbioru. Działalność Akademii zeszła do konspiracyjnego podziemia, a władze rektorskie starały się odzyskać lub stworzyć prowizoryczną bazę lokalową i materiałową.

Po zakończeniu wojny, w pierwszych miesiącach Akademia Górnicza była jedyną w Polsce zorganizowaną uczelnią techniczną. Stała się ośrodkiem pomocy dla innych wyższych szkół technicznych, m.in. z inicjatywy Akademii powstała Politechnika Krakowska (która do roku 1954 nosiła nazwę Wydziały Politechniczne AG), przyczyniła się do powstania Politechniki Śląskiej i Politechniki Częstochowskiej oraz miała znaczny udział w odradzaniu się Politechniki Warszawskiej oraz organizację Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Gdańskiej.

Obecna nazwa Akademii Górniczo-Hutniczej została wprowadzona na mocy wewnętrznej uchwały z 1947 roku, która została następnie formalnie zatwierdzona przez władze nadrzędne w 1949.

W 50. rocznicę otwarcia Akademia Górniczo-Hutnicza otrzymała imię Stanisława Staszica, sztandar i wprowadzoną centralnie strukturę instytutową. Akademia Górniczo-Hutnicza kontynuuje tradycje Akademii Górniczej założonej w Kielcach przez Stanisława Staszica, która istniała w latach 1816–1826.

W 2018 w ogólnoświatowym rankingu szkół wyższych (opracowanym przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas), uczelnia zajmowała 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 506. pośród uczelni wszystkich typów[9].

Lokomotywa | edytuj kod

Na terenie akademii stoi parowóz towarowy Ty2-559 (pot. Żyleta[10]) umieszczony jako pomnik przed budynkiem Wydziału Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej (pawilon B-5) Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Waży 115 ton i ma długość 23 metry.

Parowóz został zbudowany w 1943 roku w fabryce maszyn i lokomotyw F. Schichau GmbH, w Elblągu. W 1945 przeszedł w posiadanie Polskich Kolei Państwowych. Kolejno znajdował się w taborze w Olsztynie, Korszach, ponownie w Olsztynie, Oświęcimiu, Gdyni-Grabówku, Kościerzynie, ponownie w Gdyni-Grabówku i w końcu w Chojnicach, gdzie trafił 21 grudnia 1966 roku. Po zakończeniu eksploatacji pod koniec lat 70. lokomotywa rdzewiała na bocznicy w Chojnicach. Przed zezłomowaniem uratowała ją inicjatywa krakowskich studentów[11][12][13][14][15].

Pomysł na sprowadzenie lokomotywy na teren AGH narodził się na początku roku akademickiego 2007/08. Jego autorem był Łukasz Wzorek, wówczas student Wydziału Metali Nieżelaznych AGH. Wraz z Maciejem Królem z Politechniki Krakowskiej przedstawił ideę na zebraniu międzyuczelnianego Studenckiego Koła Naukowego Przedsiębiorców „Firma”. Uzyskali akceptację projektu. Najpierw zwrócili uwagę na przeznaczony na złom zabytkowy parowóz z XIX wieku w Krzeszowicach. Następnie, po wizycie w Tarnowskich Górach, postanowili spróbować sprowadzić do Krakowa lokomotywę typu Ty2. Dzięki współpracy z przedstawicielami fundacji „Era Parowozów” oraz właścicielami skansenu kolejowego w Pyskowicach, uzyskali listę lokomotyw przeznaczonych do złomowania. Udali się na Pomorze i po oględzinach wybrali Ty2-559 stojący w Chojnicach. Po powrocie do Krakowa zyskali akceptację dla pomysłu od rektora AGH, prof. Antoniego Tajdusia. Dzięki poparciu oraz pomocy fundacji „Era Parowozów” udało się przekonać PKP Cargo do odstąpienia od pozbycia się parowozów. Kartą przetargową okazała się luka prawna w postaci braku wyceny historycznej eksponatów. Po pół roku wynegocjowano warunki przekazania parowozu: lokomotywę otrzymano za darmo, do tego PKP dołożyło tender oraz wagon z lat 50. Ponadto kolej zrezygnowała z pobrania opłaty za transport parowozu do Krakowa. 30 marca 2008 roku, po dwudniowej podróży, dojechał on na stację Kraków Płaszów[11][12][13][16][15][17][18][19].

Następnie należało odrestaurować będący w nie najlepszym stanie technicznym parowóz. Wybrano PTK ZNiUT w Dzierżnie (Pyskowice), gdzie przebywał on od września 2008 do maja 2009. 21 maja 2009 odnowiona lokomotywa zawitała na stację Kraków Łobzów. W nocy z 22 maja na 23 maja została przetransportowana ulicami Krakowa do zatoczki na przystanku „Kawiory” (wymagało to m.in. podnoszenia tramwajowych przewodów trakcyjnych), gdzie przeczekała cały dzień. Kolejnej nocy, 24 maja dowieziono ją na skwer przed pawilonem B-5. Oficjalne przekazanie parowozu społeczności akademickiej odbyło się 30 maja o godzinie 11. Uroczystość zbiegła się z obchodami 90-lecia AGH[12][13][20][15][18].

Struktura | edytuj kod

Eksponat w budynku A-0 Parowóz Ty2 na terenie kampusu AGH

Wydziały | edytuj kod

W skład uczelni wchodzi 16 wydziałów:

Inne podstawowe jednostki organizacyjne | edytuj kod

  • [Akademickie Centrum Materiałów i Nanotechnologii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie|Akademickie Centrum Materiałów i Nanotechnologii] ([1])

Jednostki pozawydziałowe prowadzące lub wspierające kształcenie | edytuj kod

  • Studium Języków Obcych
  • Studium Wychowania Fizycznego i Sportu

Jednostki pozawydziałowe obsługujące i wspierające działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą uczelni | edytuj kod

  • Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości
  • Akademickie Centrum Komputerowe „Cyfronet” AGH
  • Biblioteka Główna
  • Centrum Badań Nawarstwień Historycznych
  • Centrum e-Learningu
  • Centrum Energetyki
  • Centrum Fotowoltaiki
  • Centrum Gazu Niekonwencjonalnego
  • Centrum Mechatroniki
  • Centrum Międzynarodowej Promocji Technologii i Edukacji AGH – UNESCO
  • Centrum Pierwiastków Krytycznych
  • Centrum Transferu Technologii
  • Centrum Zaawansowanych Technologii Miasta Przyszłości
  • Międzynarodowe Centrum Mikroskopii Elektronowej dla Inżynierii Materiałowej
  • Naukowe Centrum Inżynierii Akustycznej
  • Uniwersytet Otwarty AGH
  • Szkoła Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla
  • Wydawnictwa AGH

Inne jednostki organizacyjne | edytuj kod

  • Uczelniane Centrum Informatyki
  • Muzeum AGH
  • Miasteczko Studenckie AGH
  • Basen AGH
  • Centrum Karier AGH
  • Dział Zamówień Publicznych
  • Kwestura AGH

Związki zawodowe | edytuj kod

Stowarzyszenia | edytuj kod

  • Stowarzyszenie Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej
  • Stowarzyszenie Elektryków Polskich

Fundacje | edytuj kod

  • Fundacja dla AGH
  • Fundacja Studentów i Absolwentów AGH „Academica”
  • Fundacja Zespołu Pieśni i Tańca „Krakus”
  • Fundacja „Odlewnictwo”

Uczelniane organizacje doktoranckie, studenckie i społeczności internetowe | edytuj kod

Czasopisma naukowe | edytuj kod

  • Rocznik AGH „Computer Science
  • Kwartalnik AGH „Opuscula Mathematica
  • Półrocznik AGH „Elektrotechnika i Elektronika”
  • Półrocznik AGH „Geodezja”
  • Kwartalnik AGH „Geologia”
  • Kwartalnik AGH „Górnictwo i Geoinżynieria”
  • Półrocznik AGH „Inżynieria Środowiska”
  • Kwartalnik AGH „Mechanics”
  • Półrocznik AGH „Metallurgy and Foundry Engineering”
  • Półrocznik AGH „Automatyka”
  • Półrocznik AGH „Wiertnictwo Nafta Gaz”
  • Rocznik AGH „Telekomunikacja Cyfrowa, Technologie i Usługi”
  • Rocznik AGH „Studia Humanistyczne”
  • Półrocznik AGH „Decision Making in Manufacturing and Services”
  • Półrocznik AGH „Ekonomia Menedżerska”
  • Kwartalnik AGH „Geomatics and Environmental Engineering”

Galeria | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Uchwała nr 58/2015 Senatu AGH z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie ujednolicenia używania nazwy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie w językach obcych.
  2. a b c AGH w liczbach. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. [dostęp 2018-05-06].
  3. Ranking Uczelni Akademickich 2015. Portal edukacyjny Perspektywy. [dostęp 2016-03-01].
  4. Kampus akademicki, www.agh.edu.pl [dostęp 2016-12-26] .
  5. Witold Iwańczak – Pierwszy rektor AGH; Niedziela 47/2012.
  6. Posąg św. Barbary na gmachu AG (pol.). Ilustrowany Kuryer Codzienny. 1939, nr 234 (25 VIII), 1939-08-25. [dostęp 2016-11-18].
  7. Zbigniew Sulima: O świętej Barbarze z A-0, wspomnienie (pol.). Biuletyn AGH 22-2009 s.35-39. [dostęp 2016-11-18].
  8. Kraków pod hitlerowską flagą.
  9. Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC.
  10. Gazeta Wyborcza: Żyleta stanęła na stacji AGH. 2009-05-24. [dostęp 2009-12-22].
  11. a b Uwaga, nadjeżdża Lokomotywa Postępu! (pol.). www.teberia.pl, 15 kwietnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  12. a b c AGH lokomotywą postępu (pol.). www.teberia.pl, 18 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  13. a b c „Lokomotywa Postępu” nowym nabytkiem AGH (pol.). www.metale24.pl, 21 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  14. Tomisław Czarnecki: Ty2-559 (pol.). www.holdys.pl. [dostęp 2009-08-25].
  15. a b c Wojciech Nowak: Lokomotywa AGH Ty2-559 „Żyleta” (pol.). www.mundek.krakow.pl, 18 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  16. Rafał Romanowski: Lokomotywa dla AGH dojechała do Krakowa (pol.). www.miasta.gazeta.pl, 30 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  17. Karolina Diakow, Karolina Borkiewicz: Lokomotywa na AGH (pol.). www.bis.agh.edu.pl, 12 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  18. a b Edyta Tkacz: Zabytkowy parowóz jest ozdobą AGH (pol.). www.polskatimes.pl, 25 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  19. Łukasz Wzorek: Historia projektu „AGH Lokomotywą Postępu” (pol.). www.firma.agh.edu.pl. [dostęp 2009-08-25].
  20. Transport parowozu Ty2-559 z Dzierżna do Krakowa (pol.). www.eraparowozow.pl. [dostęp 2009-08-25].

Bibliografia | edytuj kod

  • 60 lat AGH w fotografii. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1979. (pol.)
  • Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1997. (pol.)
  • Kto jest kim w Polsce. Edycja 3. Warszawa: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1993. (pol.)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (uniwersytet):
Na podstawie artykułu: "Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy