(4) Westa


(4) Westa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

(4) Westa – czwarta w kolejności odkrycia planetoida z pasa planetoid krążących po orbitach pomiędzy Marsem a Jowiszem.

Spis treści

Odkrycie i nazwa | edytuj kod

Planetoida (4) Westa została odkryta przez niemieckiego astronoma Heinricha Wilhelma Olbersa 29 marca 1807 roku w Bremie. Nazwa planetoidy pochodzi od bogini ogniska domowego z mitologii rzymskiej – Westy.

Orbita | edytuj kod

Orbita planetoidy Westy nachylona jest pod kątem 7,13° do ekliptyki, a jej mimośród wynosi 0,09. Ciało to krąży w średniej odległości 2,36 j.a. wokół Słońca. Na pełne okrążenie potrzebuje 3 lat i 230 dni. Jest największą przedstawicielką rodziny planetoid Westa.

Właściwości fizyczne | edytuj kod

Mapa topograficzna południowej półkuli Westy, ukazująca różnice w wysokościach na jej powierzchni i wielkie baseny uderzeniowe Rheasilvia i Veneneia (dolny, częściowo zakryty)

Westa jest drugim pod względem masy (po (1) Ceres) ciałem krążącym w pasie planetoid i trzecim co do wielkości (po Ceres i (2) Pallas). Masa Westy jest szacowana na 2,71×1020 kg, średnia gęstość zaś na 3,4 g/cm³. Planetoida ta dość szybko wiruje wokół swej osi – na jeden obrót potrzebuje 5 godzin, 20 minut i 31 sekund.

Widok na południową półkulę Westy

Albedo Westy jest stosunkowo duże w porównaniu do innych tego typu obiektów i wynosi 0,423. W sprzyjających warunkach jest dostrzegalna nieuzbrojonym okiem[1]. Maksimum jasności, jaką może ona osiągnąć to 5,1m[2]. Jej absolutna wielkość gwiazdowa sięga natomiast 3,2m.

Rozmiary Westy to 560×578×458 km, jest więc to obiekt o dość nieregularnym kształcie. Kształt Westy jest mimo to bliski elipsoidzie spłaszczonej w równowadze grawitacyjnej[3], ale zniekształcenie na biegunie (basen uderzeniowy) i masa mniejsza niż 5×1020 kg uniemożliwiły automatyczne uznanie Westy za planetę karłowatą według definicji Międzynarodowej Unii Astronomicznej[4]. Westa może zostać w przyszłości uznana za planetę karłowatą, jeśli zostanie ustalone, że jej kształt, pomijając kratery, określiła równowaga hydrostatyczna[5].

Powierzchnia | edytuj kod

Animacja przedstawiająca obrót planetoidy

Największym kraterem na powierzchni Westy, który udało się zaobserwować z Ziemi dzięki teleskopowi Hubble’a jest basen uderzeniowy Rheasilvia o średnicy ok. 460 km, z wyraźnym wzniesieniem centralnym. Wały tego krateru mają wysokość od 4 do 12 km powyżej otaczającego terenu, a położona w jego centrum góra ma wysokość 23 km od podstawy (jest około trzykrotnie wyższa od ziemskiego Mount Everestu)[6].

Badania spektroskopowe pokazują, że na powierzchni Westy mało jest minerałów zawierających wodę i wodorotlenki.

Westa jest także źródłem pochodzenia niektórych meteorytów spadających na Ziemię, nazywanych meteorytami HED. Należą do nich howardyty, eukryty i diogenity, które zostały wyrzucone z niej w wyniku największych zderzeń z innymi planetoidami (w szczególności tego, które utworzyło basen Rheasilvia)[7][8].

Budowa | edytuj kod

Budowa wewnętrzna Westy

Westa ma przypuszczalnie budowę podobną do planet grupy ziemskiej i posiada żelazne jądro, którego promień jest szacowany na 107 do 113 km[1], otoczone płaszczem zawierającym oliwiny, oraz skorupą składającą się w większości z bazaltów. Skład meteorytów wskazuje jasno, że na Weście występowały zjawiska wulkaniczne, ale obserwacje sondy Dawn nie ukazały spodziewanych potoków lawy i innych form terenu pochodzenia wulkanicznego. Tłumaczy się to tym, że wulkanizm występował tylko w pierwszych 100 milionach lat istnienia planetoidy, zaś powierzchnia Westy została od tego czasu silnie zerodowana przez uderzenia mniejszych ciał[9].

Misje badawcze | edytuj kod

27 września 2007 roku NASA wysłała w kierunku Westy i Ceres sondę kosmiczną Dawn. 3 maja 2011 rozpoczęła ona obserwacje Westy[10], a 16 lipca 2011 około 05:00 UTC weszła na wstępną orbitę wokół planetoidy[11][12]. Do 5 września 2012 sonda pozostawała sztucznym satelitą Westy, następnie opuściła jej orbitę i skierowała się ku planecie karłowatej Ceres[13][14].

Jest to pierwsza w historii sonda która weszła na orbitę obiektu znajdującego się w pasie głównym planetoid[15].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Krzysztof Ziołkowski. Nowości niezwykłej misji kosmicznej Dawn. Do Westy i Ceres. „Urania – Postępy Astronomii”. 2/2015 (776), s. 12-17, marzec-kwiecień 2015. Polskie Towarzystwo Astronomiczne. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. ISSN 1689-6009
  2. Menzel, Donald H., Pasachoff, Jay M.: A Field Guide to the Stars and Planets. Wyd. 2nd. Boston, MA: Houghton Mifflin, 1983, s. 391. ISBN 0-395-34835-8. (ang.)
  3. Thomas, P. C.; et al.. Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images. „Icarus”. 128 (1), 1997. DOI: 10.1006/icar.1997.5736. Bibcode1997Icar..128...88T (ang.). 
  4. The IAU draft definition of "planet" and "plutons" (ang.). IAU, sierpień 2006. [dostęp 2009-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (9 stycznia 2010)]. (XXVI)
  5. Savage, Don, Jones, Tammy; and Villard, Ray: Asteroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta (ang.). Hubble Site News Release STScI-1995-20, 19 kwietnia 1995. [dostęp 17 października 2006].
  6. Picture: Asteroid Has Mountain Three Times as Tall as Everest
  7. Paul Schenk, David P. O’Brien, i in.. The Geologically Recent Giant Impact Basins at Vesta's South Pole. „Science”. 336, s. 694–697, 2012-05-11. DOI: 10.1126/science.1223272 (ang.). 
  8. Sonda Dawn odkrywa sekrety Westy (pol.). Kosmonauta.net, 2012-04-30. [dostęp 2015-01-31].
  9. Complexities of Ancient Asteroidal World Revealed (ang.). ScienceDaily, 2012-05-10. [dostęp 2012-05-16].
  10. Dawn's First Glimpse of Vesta (ang.). NASA, 2011-05-11. [dostęp 2012-08-04].
  11. JPL: NASA's Dawn Spacecraft Enters Orbit Around Asteroid Vesta (ang.). 2011-07-16. [dostęp 2011-07-17].
  12. Krzysztof Czart: Amerykańska sonda wejdzie na orbitę wokół wielkiej planetoidy. astronomia.pl, 2011-07-15. [dostęp 2011-07-15].
  13. Dawn has departed the giant asteroid Vesta (ang.). W: Dawn Mission [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2012-09-05. [dostęp 2012-09-17].
  14. Krzysztof Kanawka: Sonda Dawn odleciała w kierunku Ceres. 2012-09-16. [dostęp 2012-09-17].
  15. spaceinfo.com.au: Dawn mission reaches asteroid Vesta (ang.). 2011-07-17. [dostęp 2011-07-17].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod


Kontrola autorytatywna (planetoida):
Na podstawie artykułu: "(4) Westa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy