Łuskiewnik


Łuskiewnik w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Łuskiewnik (Lathraea) – rodzaj roślin pasożytniczych z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). Obejmuje co najmniej cztery gatunki[3], ale podawanych jest też ich 5[4][5], a nawet 7[6]. Występują w Eurazji – od zachodniej Europy, poprzez Rosję i Himalaje po Chiny i Japonię[6][4]. W Polsce rośnie dziko jeden gatunek – łuskiewnik różowy L. squamaria, zarazem gatunek typowy rodzaju[2]. Łuskiewniki są pasożytami całkowitymi (ich pędy pozbawione są chlorofili) różnych gatunków drzew, zwykle występujących w żyznych i wilgotnych lasach nadrzecznych[6]. Pędy nadziemne z kwiatami łuskiewników rozwijają się wiosną[6]. Kwiaty zapylane są przez muchówki i błonkoskrzydłe, częsta jest też samopylność[6]. Na ich pędach podziemnych zredukowane, łuskowate liście tworzą zagłębienia, mogące według niektórych badaczy funkcjonować jako pułapki sugerując, że są to także rośliny mięsożerne[7]. Inni odrzucają tę hipotezę podkreślając brak enzymów trawiennych i obserwowanych ofiar[8].

Morfologia | edytuj kod

Organy podziemne łuskiewnika różowego
Pokrój
Mięsiste rośliny o pędzie nadziemnym osiągającym do 30 cm wysokości[6]. Pędy te wznoszą się wyprostowane i są nierozgałęzione u jednych gatunków, u innych rozgałęziają się u nasady[4]. Pędy podziemne bulwiasto zgrubiałe. Cała roślina bezzieleniowa[6].
Liście
Łuskowate[6].
Kwiaty
Zebrane w kwiatostan mający postać grona lub kłosa. Kwiaty krótkoszypułkowe lub niemal siedzące, wsparte są pojedynczymi przysadkami[4]. Kielich dzwonkowaty, z czterema drobnymi działkami. Korona dwuwargowa. Dolną wargę tworzą trzy zrośnięte płatki, krótsze od pojedynczego płatka górnego. Kwiaty są białe, jasnoróżowe, różowe do fioletowych[6]. Pręciki cztery, nieznacznie wyrastające poza wargi korony, z dwukomorowymi pylnikami. Zalążnia jednokomorowa, górna, u nasady z miodnikami, szyjka słupka delikatna, krótka i zgięta, zwieńczona dyskowatym znamieniem[4][6].
Owoce
Jednokomorowe torebki otwierające się dwiema klapami, czasem gwałtownie, zawierające cztery lub liczne kulistawe nasiona[4][6].

Systematyka | edytuj kod

Rodzaj tradycyjnie zaliczany był do trędownikowatych (Scrophulariaceae), ale z analiz filogenetycznych, zwłaszcza opartych o DNA, wynika, że wchodzi w skład obszernej rodziny zarazowatych (Orobanchaceae)[6]. Rodzaj należy do plemienia Rhinantheae i jest blisko spokrewniony m.in. z takimi rodzajami jak: pszeniec Melampyrum, świetlik Euphrasia i bartsja Bartsia[9].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-03-10].
  2. a b c Lathraea. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-03-10].
  3. a b Lathraea. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-03-10].
  4. a b c d e f Lathraea Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-03-10].
  5. Heinricher Emil, 1931: Monographic der Gattung Lathraea. ss. 1525.
  6. a b c d e f g h i j k l Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 276. ISBN 0-333-74890-5.
  7. Daniel M. Joel: Carnivory and parasitism in plants. W: Proceedings of 4ty International Carnivorous Plants Conference [on-line]. The ICPS World ConferenceTokyo, 2002. [dostęp 2016-03-10].
  8. M. Studnicka. The problem of the carnivory in the common Toothwort (Lathraea squamaria L.). „Carnivorous Plant Newsletter”, 1982. 
  9. Young Nelson D., Steiner Kim E., Depamphilis Claude W.. The Evolution of Parasitism in Scrophulariaceae/Orobanchaceae: Plastid Gene Sequences Refute an Evolutionary Transition Series. „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 86, 4, s. 876--893, 1999. 
Na podstawie artykułu: "Łuskiewnik" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy